"Tạo thuận lợi cho đầu tư phải đi cùng bảo vệ tài nguyên, lợi ích quốc gia"

Chiều 8/8, Quốc hội thảo luận ở hội trường về dự án Luật Dầu khí (sửa đổi).

Đưa tài nguyên dưới lòng đất thành nguồn lực cho tăng trưởng

Đại biểu Nguyễn Ngọc Sơn, Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường của Quốc hội, cho biết thực tế cho thấy sản lượng nhiều mỏ hiện hữu đang suy giảm; các mỏ mới chủ yếu là mỏ nhỏ, cận biên, trong khi tiềm năng còn lại tập trung ngày càng nhiều ở vùng nước sâu, xa bờ, địa chất phức tạp.

Theo đại biểu, điều đó đòi hỏi pháp luật phải chuyển mạnh từ quản lý nặng về trình tự, thủ tục sang quản trị theo hiệu quả và rủi ro. Nếu không chúng ta có nguy cơ có tài nguyên nhưng không thể thương mại hóa tài nguyên.

Đại biểu Sơn cũng nhấn mạnh Luật Dầu khí (sửa đổi) lần này phải tạo được sự chuyển đổi thực chất từ quản lý chủ yếu bằng trình tự, thủ tục sang quản trị theo hiệu quả, rủi ro và trách nhiệm. Phân cấp phải đi cùng quyền quyết định; chấp nhận rủi ro phải đi cùng cơ chế kiểm soát, tạo thuận lợi cho đầu tư phải đi cùng bảo vệ tài nguyên và lợi ích quốc gia.

Có như vậy, việc sửa luật lần này mới thực sự tháo được điểm nghẽn để đưa tài nguyên dưới lòng đất thành nguồn lực cho tăng trưởng, an ninh năng lượng và ngân sách quốc gia, theo ông Sơn.

Cùng nội dung trên, đánh giá cao các nội dung phân quyền, phân cấp trong dự thảo, nhưng đại biểu Lê Thanh Hoàn (đoàn Thanh Hóa) cho rằng phải thực chất, có quy trình, thủ tục rõ ràng.

Theo ông Hoàn, nếu dự kiến chỉnh lý theo hướng của cơ quan soạn thảo là bỏ nội dung "theo quy định của Chính phủ" thì tại khoản 7, Điều 6 dự thảo luật chỉ còn nguyên tắc phải báo cáo cấp có thẩm quyền mà không có quy trình, thủ tục cụ thể, cũng như báo cáo ai và ai là người báo cáo trong hoạt động cụ thể.

"Hoạt động về dầu khí về cơ bản đều có thể liên quan trực tiếp đến chủ quyền, quyền chủ quyền, quyền tài phán quốc gia. Nếu chúng ta không xác định rõ nội hàm thế nào là "liên quan trực tiếp", nếu nội dung nào cũng phải báo cáo cấp có thẩm quyền trước khi triển khai mà không rõ "cấp có thẩm quyền" trong dự thảo luật thì sẽ che mờ đi toàn bộ các thẩm quyền đã được phân cấp, phân quyền trong luật", ông Hoàn nói.

Đại biểu cho rằng một nguyên tắc chủ đạo như vậy mà không giao Chính phủ quy định chi tiết thì trên thực tế mỗi cơ quan sẽ hiểu một kiểu và với loại nội dung này, "hiểu hẹp thì việc xong, hiểu rộng thì việc tắc".

Tăng cường phân cấp, giao quyền, đơn giản hóa thủ tục

Giải trình các đại biểu nêu, Bộ trưởng Bộ Công Thương Lê Mạnh Hùng cho biết cơ quan soạn thảo sẽ tiếp thu đầy đủ, toàn diện các ý kiến của đại biểu Quốc hội.

Liên quan đến vấn đề phân cấp, phân quyền và vai trò của Tập đoàn Công nghiệp - Năng lượng Quốc gia Việt Nam (Petrovietnam), ông Hùng cho biết tinh thần xuyên suốt và nổi bật của dự thảo luật là tăng cường phân cấp, giao quyền, đơn giản hóa thủ tục nhằm khơi thông nguồn lực, đi đôi với tăng cường kiểm tra, giám sát, phù hợp với chủ trương của Đảng, thông lệ công nghiệp dầu khí quốc tế.

Cùng với đó, việc phân cấp, phân quyền phải phù hợp với tinh thần đổi mới về quản trị, cấp nào nắm rõ nhất về việc gì thì phải ra quyết định về việc đó, theo Bộ trưởng Bộ Công thương.

Ông Hùng cho hay mô hình quản lý Nhà nước khi luật được thông qua sẽ được phân thành 3 cấp.

Cấp thứ nhất Chính phủ và Thủ tướng Chính phủ quyết định những vấn đề vĩ mô, những vấn đề quan trọng như phân lô dầu khí, ưu đãi đầu tư và đặc biệt là về quốc phòng, an ninh và đối ngoại.

Cấp thứ hai là các cơ quan quản lý Nhà nước, trong đó Bộ Công Thương chủ trì đầu mối cùng các bộ, ngành và địa phương, thực hiện vai trò quản lý nhà nước chuyên ngành để phê duyệt những nội dung thuộc về quản lý Nhà nước như hợp đồng dầu khí, cấp giấy chứng nhận đăng ký đầu tư, quản lý tài nguyên trữ lượng dầu khí, thực hiện các hoạt động kiểm tra, giám sát.

Cấp thứ ba là tập đoàn với vai trò là đại diện nước chủ nhà, được giao một số quyền trong ký kết, quản lý, theo dõi, giám sát các hoạt động dầu khí, đặc biệt là phê duyệt những nội dung có tính chất cụ thể, kỹ thuật và thuộc thẩm quyền, đồng thời tận dụng bộ máy của Petrovietnam với tổ chức đã hoạt động hơn 60 năm qua.

Bộ trưởng Lê Mạnh Hùng cho hay Chính phủ sẽ quy định chi tiết việc tổ chức kiểm tra, giám sát.

Theo ông Hùng, trên cơ sở dữ liệu của Petrovietnam và các nhà thầu dầu khí báo cáo, cơ quan quản lý Nhà nước sẽ giám sát dựa trên dữ liệu và kiểm toán dựa trên định hướng rủi ro.

Cùng với đó, Bộ trưởng Bộ Công thương cho hay dự thảo luật cũng quy định rất rõ về trách nhiệm quản lý, giám sát của cơ quan đại diện chủ sở hữu vốn Nhà nước, giám sát việc đầu tư, bảo toàn và phát triển vốn của Nhà nước tại doanh nghiệp.