Bộ trưởng nói về "3 vòng kiểm soát" tác phẩm xuất bản về lãnh tụ, lịch sử

Nêu ý kiến về dự án luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Xuất bản tại phiên thảo luận sáng 9/8, đại biểu Quốc hội Nguyễn Thái Học (Đắk Lắk) cho rằng thực tiễn đang đặt ra nhiều vấn đề liên quan đến hoạt động xuất bản với những vi phạm pháp luật cần phải được xem xét, điều chỉnh.

Góp ý về tiêu chuẩn chức danh của người đứng đầu và cấp phó của người đứng đầu nhà xuất bản, ông Học băn khoăn khi luật hiện hành quy định về phẩm chất chính trị, đạo đức tốt đối với các chức danh này, nhưng luật sửa đổi lại lược bỏ.

“Với những người lãnh đạo của nhà xuất bản, phẩm chất chính trị và đạo đức rất quan trọng. Nó thể hiện tố chất, nhân cách, phẩm chất được trải nghiệm qua thực tiễn, bằng cấp cũng không thể hiện được”, ông Học nhấn mạnh.

Trong thực tiễn hiện nay, ông cho rằng người đứng đầu của các nhà xuất bản càng phải có phẩm chất chính trị và đạo đức tốt.

Liên quan đến công tác thanh tra, kiểm tra và xử lý vi phạm, ông Học dẫn Chỉ thị số 04 của Ban Bí thư về tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với hoạt động xuất bản.

Một trong những nhiệm vụ Ban Bí thư nhấn mạnh là phải tăng cường công tác thanh tra, kiểm tra, kịp thời xử lý nghiêm những hành vi vi phạm.

Dự thảo luật dù đề cập đến hoạt động thanh tra, kiểm tra, song theo đại biểu Nguyễn Thái Học, vẫn chưa đủ mạnh, chưa đủ tính răn đe đối với những sai phạm.

Ông đề nghị phải soát xét lại, cần thiết nên có một điều luật riêng về công tác thanh tra, kiểm tra, xử lý vi phạm.

“Những vi phạm pháp luật trong hoạt động xuất bản vừa qua bị xử lý, cơ quan có thẩm quyền đã kết luận nguyên nhân do buông lỏng công tác thanh tra, kiểm tra. Do vậy, việc đặt ra vấn đề thanh tra, kiểm tra trong dự thảo luật này có một điều luật riêng là rất cần thiết”, đại biểu Học góp ý.

Đại biểu Nguyễn Thị Việt Nga (Hải Phòng) cũng tán thành việc tăng cường kiểm soát đối với những xuất bản phẩm có nội dung đặc thù, nhưng theo bà, cơ chế kiểm soát "ba lớp" cần được luật hóa rõ hơn để vừa chặt chẽ, vừa tránh tạo ra một khoảng trống về thời gian pháp lý.

Bà Nga ủng hộ quy định theo hướng những nội dung liên quan đến chủ quyền quốc gia, lịch sử dân tộc, lãnh tụ và những vấn đề đặc biệt nhạy cảm cần cơ chế kiểm soát nghiêm ngặt hơn, nhưng cần quy định nguyên tắc và nhóm tiêu chí cơ bản để xác định xuất bản phẩm thuộc diện kiểm soát đặc biệt; đồng thời quy định thời hạn tối đa để cơ quan quản lý trả lời.

Nếu cần kéo dài trong trường hợp đặc biệt, phải thông báo bằng văn bản, nêu rõ lý do và chỉ được gia hạn trong giới hạn nhất định. Đại biểu cho rằng như vậy mới vừa bảo đảm kiểm soát chặt chẽ nội dung nhạy cảm, vừa bảo đảm trách nhiệm giải trình của cơ quan Nhà nước.

Giải trình thêm về nội dung này, Bộ trưởng Văn hóa, Thể thao và Du lịch Lâm Thị Phương Thanh cho biết dự thảo luật nêu rõ phải nộp xuất bản phẩm lưu chiểu cho cơ quan quản lý Nhà nước chậm nhất 10 ngày trước khi phát hành.

Đặc biệt, luật sửa đổi bổ sung quy định nhằm kiểm soát chặt chẽ hơn các nhóm nội dung quan trọng, phức tạp, nhạy cảm như viết về lãnh tụ, lịch sử dân tộc, chiến tranh cách mạng, danh nhân văn hóa, anh hùng dân tộc, lãnh đạo Đảng, Nhà nước..., giao Chính phủ quy định chi tiết.

Theo Bộ trưởng, dự thảo bổ sung quy định nhằm hình thành 3 vòng kiểm soát chặt chẽ.

Cụ thể, nhà xuất bản thẩm định nội dung, trình cơ quan chủ quản phê duyệt kế hoạch xuất bản. Cơ quan chủ quản xem xét phê duyệt kế hoạch xuất bản. Cơ quan quản lý Nhà nước thẩm định xuất bản phẩm lưu chiểu và cho ý kiến trước khi nhà xuất bản ra quyết định phát hành.

Với 3 vòng kiểm soát như vậy, một số đại biểu đề nghị quy định rõ về thời hạn, danh mục, tiêu chí hay thẩm quyền sẽ quy định khung ở trong luật hay giao Chính phủ quy định chi tiết. Bộ trưởng cho biết sẽ tiếp tục nghiên cứu trong thời gian tới để hoàn thiện.

Về công tác kiểm tra, giám sát, người đứng đầu cơ quan chủ trì soạn thảo luật nói sẽ nghiên cứu để làm rõ thêm trong dự luật.