Sức ép tự chủ khiến bác sĩ giỏi tìm đường lên thành phố, mở phòng khám tư

Đây là vấn đề được đại biểu Nguyễn Lân Hiếu (Giám đốc Bệnh viện Đại học Y Hà Nội) một lần nữa đặt ra trên nghị trường Quốc hội, trong phiên thảo luận sáng 20/8 về việc tích hợp 4 chương trình mục tiêu quốc gia.

Các chương trình này gồm: Phát triển văn hóa; giáo dục và đào tạo; xây dựng nông thôn mới, giảm nghèo, phát triển vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi; chăm sóc sức khỏe, dân số và phát triển.

Tự chủ chi thường xuyên tạo gánh nặng cho bệnh viện cơ sở

Góp ý về chương trình mục tiêu quốc gia chăm sóc sức khỏe, dân số và phát triển, đại biểu Nguyễn Lân Hiếu đề cập đến các bệnh viện tuyến cơ sở ở vùng nông thôn, miền núi.

Với kinh nghiệm thực tế khi nhiều lần đến những vùng sâu, vùng xa, vùng đặc biệt khó khăn làm việc, bác sĩ Nguyễn Lân Hiếu chỉ ra cơ chế bất hợp lý ở bệnh viện tuyến cơ sở khi “khuyến khích tự chủ bệnh viện ở vùng nông thôn, miền núi”.

Theo ông, bệnh viện cơ sở (bệnh viện tuyến huyện trước đây) giữ vai trò then chốt trong chăm sóc sức khỏe cộng đồng, chăm lo từ khám chữa bệnh lẫn y tế dự phòng. Đối tượng phục vụ là người dân nghèo hoặc thu nhập chưa cao, nên 99% nguồn thu của bệnh viện cơ sở đến từ bảo hiểm y tế.

“Việc tự chủ chi thường xuyên luôn tạo ra gánh nặng cho nhân viên y tế ở đây và hiện tượng bỏ việc phần lớn do nguyên nhân này. Lương nhiều khi còn chưa nhận đúng kỳ, nói gì đến thu nhập tăng thêm”, đại biểu Nguyễn Lân Hiếu nói. Theo ông, từ thực trạng này, những bác sĩ giỏi và có kinh nghiệm sẽ tìm đường lên thành phố hoặc mở phòng khám tư.

Từ góc nhìn của một đại biểu ngành y, ông Hiếu cho rằng các bệnh viện năng động sẽ phát triển kỹ thuật mới, song dưới sức ép của tự chủ lại đặt ra vấn đề khác là lạm dụng chỉ định. Điều này cũng chính là sự lo lắng của người dân hiện nay.

Theo ông, với y tế cơ sở ở nông thôn, miền núi, nên bỏ tự chủ bệnh viện tuyến cơ sở vì áp lực tự chủ tài chính khiến các bệnh viện rất khó khăn, thậm chí nhiều khi đi chệch hướng.

Đại biểu Nguyễn Lân Hiếu đề nghị trong chương trình mục tiêu quốc gia bổ sung nguồn tài chính để trả lương cứng cho nhân viên y tế tuyến cơ sở ở vùng nông thôn, miền núi, vùng đặc biệt khó khăn. Các bệnh viện sau khi yên tâm về lương cho nhân viên, sẽ tập trung phát triển kỹ thuật mới và các dịch vụ theo nhu cầu của người dân để có thu nhập tăng thêm cho nhân viên y tế, đồng thời nâng cao chất lượng điều trị cho người dân.

Đề cập chính sách khám sức khỏe toàn dân, đại biểu Nguyễn Lân Hiếu đề nghị việc khám sức khỏe toàn dân ở vùng miền núi nên lồng ghép vào chương trình mục tiêu quốc gia vì nguồn lực, địa hình không thể so sánh với thành phố, đồng bằng.

Ông cũng gợi ý cần chia nhóm khám sức khỏe theo từng đối tượng.

Thứ nhất là nhóm đang khám bệnh mạn tính hoặc có BHYT đăng ký ở bệnh viện cơ sở. Với nhóm này, Bộ Y tế và BHXH thống nhất cho phép tổ chức khám sức khỏe tổng thể mỗi năm một lần tại chính các bệnh viện họ đang điều trị bệnh hàng tháng.

Nhóm thứ hai là người lao động, công chức, viên chức... được khám sức khỏe theo luật định mỗi năm một lần hoặc 2 năm một lần (với nghề nguy hiểm, độc hại). Với nhóm này, bác sĩ Nguyễn Lân Hiếu lưu ý cần tổ chức lại chặt chẽ có tiêu chuẩn cho các cơ sở được khám chữa bệnh, và quan trọng nhất là có lưu trữ bệnh án điện tử.

“Nếu khám tràn lan, không có dữ liệu minh bạch sẽ dẫn đến việc khám bệnh ở nhóm đối tượng này là hình thức”, ông lưu ý.

Nhóm thứ ba, theo đại biểu, là người già, trẻ nhỏ, người có hoàn cảnh khó khăn - chính là nhóm chương trình mục tiêu cần tập trung hỗ trợ nhất.

Theo đại biểu Nguyễn Lân Hiếu, ngân sách cần phân bổ để tổ chức các đợt khám với tiêu chuẩn quốc gia tại ngay địa phương với nhóm này.

Ví dụ, khám sức khỏe đồng loạt cho trẻ em trước khi nhập học hàng năm, khám "cuốn chiếu" người cao tuổi chưa đi khám bệnh bao giờ hoặc khám tại nhà cho những người đặc biệt khó khăn không thể di chuyển.

“Phải có chính sách đặc biệt tại các vùng nông thôn miền núi để biến một chủ trương vô cùng nhân văn của Đảng và Nhà nước đề ra thực sự hiệu quả và duy trì lâu dài”, đại biểu Nguyễn Lân Hiếu nhấn mạnh.

Cần chính sách đủ mạnh để thu hút và giữ chân bác sĩ tại vùng khó khăn

Đại biểu Nguyễn Thị Yến Nhi, Phó trưởng đoàn chuyên trách Đoàn ĐBQH tỉnh Vĩnh Long, cho rằng việc tích hợp là một bước đổi mới quan trọng nhằm khắc phục tình trạng nhiều chương trình cùng triển khai trên một địa bàn có nội dung giao thoa, nhiều đầu mối quản lý, nhiều quy trình và thủ tục, trong khi nguồn lực có lúc còn rất phân tán.

Lưu ý “quy mô càng lớn, yêu cầu về chất lượng quản trị phải càng cao”, bà Nhi nhấn mạnh việc tích hợp phải tạo ra một phương thức quản trị mới hiệu quả hơn, minh bạch hơn và hướng mạnh hơn đến người dân.

Trong giáo dục, đại biểu Nhi nhấn mạnh với một chương trình mục tiêu quốc gia có phạm vi cả nước, công bằng về cơ hội học tập phải là ưu tiên hàng đầu.

“Không thể chấp nhận tình trạng một nơi có trường học hiện đại, đầy đủ thiết bị, trong khi ở nơi khác học sinh lại không đủ phòng học, giáo viên vẫn thiếu và chưa có chỗ ở ổn định”, bà Nhi nói và góp ý nguồn lực cần tập trung vào những nhu cầu thiết yếu và có tính nền tảng.

Đó là kiên cố hóa trường lớp, nước sạch, nhà vệ sinh, thiết bị dạy học tối thiểu, nhà công vụ cho giáo viên, hạ tầng số, hỗ trợ học sinh có hoàn cảnh khó khăn, giáo dục nghề nghiệp gắn với việc làm và phát triển đội ngũ giáo viên.

Về y tế và dân số, phải lấy y tế cơ sở và phòng bệnh làm nền tảng cơ bản. Đồng tình với các mục tiêu về sổ sức khỏe điện tử, quản lý sức khỏe theo dòng đời, nâng cao năng lực trạm y tế xã, song đại biểu Nhi nhấn mạnh cần xác định rõ “chuyển đổi số không thể thay thế con người, thiết bị không thể thay thế năng lực chuyên môn”.

“Muốn y tế cơ sở hoạt động hiệu quả phải đảm bảo đủ người, đủ thuốc, đủ thiết bị, có dữ liệu và có cơ chế vận hành phù hợp. Đặc biệt, cần có chính sách đủ mạnh để thu hút và giữ chân bác sĩ, nhân viên y tế tại vùng khó khăn”, bà Nhi nêu quan điểm.