Những người ăn ngủ cùng rừng giữa cao điểm nắng nóng

Giữa trưa, nắng như đổ lửa xuống những cánh rừng Pù Huống (trên địa bàn các huyện cũ Con Cuông, Tương Dương, Quỳ Châu, Quế Phong và Quỳ Hợp). Hơi nóng hắt lên từ các triền núi khiến không khí trong rừng trở nên khô khốc.

Dưới những tán rừng già, lực lượng kiểm lâm Trạm quản lý, bảo vệ rừng Bình Chuẩn vẫn lặng lẽ băng rừng tuần tra. Mỗi chuyến đi kéo dài nhiều giờ của các cán bộ kiểm lâm, vượt qua những khe suối, triền dốc dựng đứng và các khu vực rừng trọng điểm có nguy cơ cháy cao để có biện pháp ngăn chặn kịp thời.

“Vào cao điểm nắng nóng, anh em gần như ăn ngủ cùng rừng. Có hôm đi tuần tra từ sáng đến tối muộn mới trở về trạm”, ông Nguyễn Tống Phi, Trạm trưởng Trạm quản lý, bảo vệ rừng Bình Chuẩn, chia sẻ.

Khu bảo tồn thiên nhiên Pù Huống hiện quản lý hơn 46.460ha rừng, trong đó có trên 40.150ha rừng đặc dụng thuộc vùng lõi Khu dự trữ sinh quyển thế giới miền Tây Nghệ An.

Những ngày qua, nền nhiệt tại nhiều địa phương ở Nghệ An vượt ngưỡng 40 độ C, thời tiết khô hanh kéo dài khiến nguy cơ cháy rừng tăng lên cấp nguy hiểm.

Ông Võ Minh Sơn, Giám đốc Khu bảo tồn thiên nhiên Pù Huống, cho biết đây là giai đoạn cao điểm dễ xảy ra cháy rừng nhất trong năm. Tháng 4 đến tháng 9, đặc biệt trong khung giờ 10-16h hàng ngày, nguy cơ phát sinh cháy luôn ở mức cao.

Điều khiến lực lượng kiểm lâm lo ngại là phần lớn diện tích rừng tại đây có thảm thực bì dày với lau lách, cỏ tranh, tre nứa... phát triển mạnh. Vào mùa khô, toàn bộ lớp thực vật này úa vàng, khô giòn. Không chỉ vậy, các đợt thiên tai cực đoan trong năm 2025 như mưa lũ, lũ quét, sạt lở còn khiến nhiều diện tích rừng bị gãy đổ, cây chết khô, tạo thêm lượng lớn vật liệu dễ cháy nằm sâu trong rừng.

“Diện tích rừng rộng, địa hình bị chia cắt nên việc xử lý hết vật liệu cháy gần như không thể”, ông Võ Minh Sơn nói.

Theo ông Sơn, khó khăn lớn nhất hiện nay là lực lượng bảo vệ rừng còn mỏng trong khi địa bàn quản lý trải dài qua nhiều xã miền núi. Riêng Trạm quản lý, bảo vệ rừng Bình Chuẩn chỉ có 4 cán bộ nhưng phải phụ trách gần 6.900ha rừng cùng nhiều khu vực vùng đệm.

“Có thời điểm anh em phải chia nhau túc trực cả ngày lẫn đêm. Mỗi tuần đều tăng cường các chuyến tuần tra vào sâu trong rừng để kiểm tra nguy cơ cháy và kiểm soát người dân ra vào rừng”, ông Phi cho biết thêm.

Không chỉ đối mặt với nắng nóng khắc nghiệt, lực lượng kiểm lâm còn thường xuyên phải đi bộ hàng chục km qua những khu vực hiểm trở. Nhiều khe suối cạn nước, đá nóng rát dưới chân nhưng các tổ tuần tra vẫn phải mang theo máy thổi dập lửa, dao phát, máy định vị GPS, cùng nhiều thiết bị chữa cháy khác để sẵn sàng ứng phó nếu xảy ra sự cố.

Hiện Khu bảo tồn thiên nhiên Pù Huống đã thành lập 7 tổ phòng chống cháy rừng với hàng chục cán bộ, nhân viên túc trực tại các trạm vệ tinh nằm sâu trong rừng. Các trạm quản lý, bảo vệ rừng ở Cắm Muộn, Nga My, Nam Sơn… cũng phối hợp với chính quyền địa phương lập chốt tại cửa rừng, kiểm soát người ra vào và tăng cường tuyên truyền cho người dân vùng đệm về nguy cơ cháy rừng trong mùa nắng nóng.

Tại nhiều bản làng miền núi, cuộc sống của người dân vẫn phụ thuộc lớn vào rừng. Một số người dân còn có thói quen dùng lửa đốt tổ ong lấy mật hoặc xử lý thực bì trong thời tiết hanh khô, tiềm ẩn nguy cơ phát sinh cháy. Bởi vậy, ngoài tuần tra, lực lượng kiểm lâm còn đến từng bản vận động người dân ký cam kết phòng chống cháy rừng.

Giữa cái nắng bỏng rát của mùa hè miền Tây Nghệ An, những bước chân tuần rừng vẫn lặng lẽ nối dài giữa đại ngàn Pù Huống. Với họ, giữ rừng không chỉ là nhiệm vụ mà còn giữ màu xanh, sự bình yên cho những cánh rừng nguyên sinh giữa vùng lõi dự trữ sinh quyển thế giới.