Ký ức về mệnh lệnh "thần tốc hơn nữa" và ngày toàn thắng 30/4/1975

Hơn 50 năm đã trôi qua nhưng Thượng tướng Nguyễn Văn Rinh, nguyên Ủy viên Trung ương Đảng, nguyên Thứ trưởng Quốc phòng, vẫn nhớ như in thời khắc đất nước thống nhất vào ngày 30/4/1975.

Ông là nhân chứng lịch sử và đóng góp trực tiếp vào Chiến thắng 30/4/1975. Mặc dù năm nay đã 85 tuổi nhưng vị Thượng tướng vẫn còn rất mạnh khoẻ, mẫn tuệ.

Chiến dịch đặc biệt

Trong cuộc trò chuyện với phóng viên Dân trí, khi nhắc đến Chiến dịch Hồ Chí Minh, ông nhiều lần dùng từ “đặc biệt” và nhấn mạnh, đây là chiến dịch có ý nghĩa quyết định. Một chiến dịch được chuẩn bị kỹ lưỡng, chỉ huy chặt chẽ, tổ chức hiệp đồng lớn và diễn ra với tốc độ rất nhanh.

“Đây là một chiến dịch vô cùng đặc biệt. Đảng và Nhà nước ta đã chuẩn bị lực lượng để tiến công nhiều mũi vào Sài Gòn. Địch bị đánh từ nhiều hướng nên không kịp trở tay”, Thượng tướng Nguyễn Văn Rinh nói.

Thời điểm Chiến dịch Hồ Chí Minh diễn ra, ông là Tham mưu phó Sư đoàn 325, Quân đoàn 2. Đây là một trong những đơn vị chủ lực tham gia mũi tiến công quan trọng từ hướng Đông vào Sài Gòn.

Trong lúc đơn vị dàn đội hình trên đường số 1, khu vực Nam Ô, Đà Nẵng, chuẩn bị tiến về Sài Gòn, ông cùng đồng đội nhận được mệnh lệnh của Đại tướng Võ Nguyên Giáp: "Thần tốc, thần tốc hơn nữa; táo bạo, táo bạo hơn nữa; tranh thủ từng giờ, từng phút, xốc tới mặt trận, giải phóng miền Nam. Quyết chiến và toàn thắng".

Khi nghe mệnh lệnh đó, ông và các cán bộ, chiến sĩ đều rất xúc động nhưng sau cảm xúc là quyết tâm rất lớn. Tất cả cùng chung một mục tiêu tiến thật nhanh, đánh thật chắc để sớm giải phóng Sài Gòn.

Những ngày cuối tháng 4/1975, các cánh quân của ta đồng loạt áp sát Sài Gòn. Từ nhiều hướng, lực lượng giải phóng tạo thế bao vây, chia cắt, đánh vào các mục tiêu trọng yếu. Ở hướng đông, Sư đoàn 325 cùng các đơn vị của Binh đoàn Hương Giang nhận nhiệm vụ vượt sông Đồng Nai, đập vỡ tuyến phòng thủ của địch, mở đường tiến vào nội đô.

Rạng sáng 30/4, khi trận địa pháo tầm xa của Lữ đoàn 164 ở Nhơn Trạch được lệnh thôi bắn vào sân bay Tân Sơn Nhất, cũng là lúc cuộc vượt sông lịch sử bắt đầu.

Thượng tướng Nguyễn Văn Rinh nhớ lại, thời điểm ấy rất căng thẳng, phía trước là tuyến phòng thủ của địch, phía sau là mệnh lệnh phải thần tốc tiến công. Mọi lực lượng đều phải hiệp đồng chặt chẽ. Xe tăng, pháo binh, bộ binh và các lực lượng bảo đảm cùng vào vị trí.

Từng mũi tiến công được triển khai với tinh thần quyết thắng.

“Đây là trận đánh lớn, có hiệp đồng binh chủng. Nếu chậm trễ, thời cơ có thể bị ảnh hưởng vì vậy, mọi việc phải rất nhanh, rất chính xác”, ông kể.

Đến khoảng 9h ngày 30/4, cuộc tiến công vượt sông Đồng Nai của Sư đoàn 325 và Binh đoàn Hương Giang kết thúc thắng lợi.

Sau khi đập vỡ tuyến phòng thủ của địch ở Cát Lái, Bộ Tư lệnh Sư đoàn lệnh cho Trung đoàn 101 cùng lực lượng xe tăng phát triển tiến công, đánh vào quận 9 và khu vực Tân Cảng. Trong khi đó, Trung đoàn 46 và Trung đoàn 84 ở lại bảo vệ địa bàn, khóa chặt sông Lòng Tàu, không cho địch rút chạy ra biển.

Từ 9h đến 12h ngày 30/4, các chiến sĩ Trung đoàn 101 liên tiếp đánh chiếm quận 9, Bộ Tư lệnh Hải quân ngụy và khu vực Tân Cảng. 

11 giờ 30 ngày 30/4/1975, khi lá cờ giải phóng tung bay trên nóc Dinh Độc Lập là lúc Thượng tướng Nguyễn Văn Rinh cùng đơn vị chiếm giữ các mục tiêu vệ tinh của địch.

Khi nghe tin chiến thắng được báo về, ông và các đồng đội vô cùng xúc động, vui mừng khôn xiết. Trong ký ức của ông ngày 30/4/1975 là một ngày nắng gắt, "hàng vạn người dân đổ ra đường, cờ hoa rợp trời mừng đất nước thống nhất. Người dân phấn khởi đón chào bộ đội giải phóng, tiếp đồ ăn, nước uống".

Với người lính vừa đi qua chiến tranh, hình ảnh người dân Sài Gòn ra đường chào đón bộ đội là ký ức không thể quên. Đó không chỉ là niềm vui chiến thắng mà còn là giây phút người lính cảm nhận sâu sắc ý nghĩa của độc lập, tự do và thống nhất.

Một ngày sau giải phóng, ông được thăng quân hàm từ thiếu tá lên trung tá. Nhưng với ông, phần thưởng lớn nhất vẫn là được chứng kiến đất nước liền một dải.

Đối ngoại và quốc phòng có mối quan hệ chặt chẽ

Nhìn lại cuộc đời mình, Thượng tướng Nguyễn Văn Rinh cho rằng lý tưởng cứu nước đến với ông từ rất sớm. Ngay từ nhỏ, ông đã chứng kiến sự hy sinh của người cha. Cha ông là Đội phó du kích thôn Đồng Kênh, xã Văn Tố (huyện Tứ Kỳ, Hải Dương cũ) hy sinh trong một trận càn của giặc Pháp.

Sự mất mát của cha để lại trong ông nỗi đau lớn, nhưng cũng hun đúc ý chí đi theo cách mạng. Năm 19 tuổi, ông nhập ngũ. Từ một người lính trẻ, ông trải qua nhiều chiến trường, nhiều cương vị khác nhau.

Sau ngày miền Nam giải phóng, ông cùng đồng đội tiếp tục tham gia chiến đấu bảo vệ biên giới Tây Nam, rồi chiến tranh bảo vệ biên giới phía Bắc. Khi chiến tranh kết thúc, ông được điều về làm Tư lệnh Quân đoàn 2.

Từ năm 1995, ông công tác tại Bộ Quốc phòng, giữ các cương vị Phó Tổng Tham mưu trưởng, rồi Thứ trưởng Bộ Quốc phòng.

Sau khi nghỉ hưu năm 2008, Thượng tướng Nguyễn Văn Rinh được Ban Bí thư Trung ương Đảng, Quân ủy Trung ương, Bộ Quốc phòng giới thiệu làm Chủ tịch Hội Nạn nhân chất độc da cam/dioxin Việt Nam. Ông nhận lời và gắn bó với công việc này đến tháng 12/2023. Với ông, đây không chỉ là một nhiệm vụ mà còn là trách nhiệm của người từng trực tiếp đi qua chiến tranh.

Nhiều năm chiến đấu tại các mặt trận bị máy bay địch rải chất độc hóa học, ông hiểu rất rõ hậu quả nặng nề của chất độc da cam. Ông đã chứng kiến đồng đội bị bệnh tật và cả những nỗi đau kéo dài sang thế hệ sau.

“Những nạn nhân chất độc da cam là những người nghèo nhất trong những người nghèo, đau khổ nhất trong những người đau khổ. Chiến tranh đã lùi xa nhưng hậu quả để lại vẫn còn mãi đến bây giờ và khó có thể bù đắp nổi”, ông xúc động nói.

Nhìn lại chặng đường sau ngày 30/4/1975, Thượng tướng Nguyễn Văn Rinh nói, đất nước đã đi qua rất nhiều khó khăn. Sau chiến tranh, nền kinh tế kiệt quệ, cơ sở hạ tầng thiếu thốn. Đời sống nhân dân còn nghèo. Đất nước vừa phải khắc phục hậu quả chiến tranh, vừa tiếp tục bảo vệ biên giới, vừa tìm đường phát triển. Tuy nhiên, bằng bản lĩnh và ý chí của dân tộc, Việt Nam đã từng bước vượt qua khó khăn và phát triển mạnh mẽ.

Đặc biệt, vừa qua, chúng ta đã tổ chức thành công Đại hội đảng các cấp nhiệm kỳ 2025-2030 và Đại hội XIV của Đảng

Từ góc nhìn của một vị tướng từng nhiều năm giữ cương vị lãnh đạo trong quân đội, Thượng tướng Nguyễn Văn Rinh đánh giá cao sự trưởng thành của Quân đội nhân dân Việt Nam trong thời kỳ mới.

Ông nhấn mạnh, quân đội ta luôn là đội quân chiến đấu, đội quân lao động sản xuất và đội quân công tác. Trong chiến tranh, quân đội chiến đấu để giành độc lập. Trong hòa bình, quân đội tiếp tục giữ vai trò nòng cốt trong bảo vệ Tổ quốc, giúp dân, tham gia phát triển đất nước.

Theo Thượng tướng Nguyễn Văn Rinh, Việt Nam đang xây dựng quân đội chính quy, tinh nhuệ, hiện đại. Nhiệm vụ bảo vệ Tổ quốc hiện nay không chỉ là bảo vệ biên giới, vùng trời, vùng biển, mà còn là bảo vệ đất nước từ sớm, từ xa.

Bên cạnh đó, ông cũng nhìn nhận, nền đối ngoại của Việt Nam ngày càng rộng mở, chủ động và linh hoạt. Việt Nam là bạn, là đối tác tin cậy của nhiều quốc gia. Vị thế đất nước trên trường quốc tế ngày càng được nâng cao.

Theo ông, đối ngoại và quốc phòng có mối quan hệ chặt chẽ. Đối ngoại tốt góp phần giữ môi trường hòa bình, ổn định để phát triển. Quốc phòng vững mạnh tạo nền tảng để bảo vệ độc lập, chủ quyền và lợi ích quốc gia.

Ông tin tưởng, dưới sự lãnh đạo của Đảng, Nhà nước, đất nước sẽ tiếp tục phát triển mạnh mẽ, vượt bậc.

“Chúng ta đã đi qua chiến tranh, đã giành độc lập, thống nhất. Hòa bình hôm nay rất quý. Phải giữ gìn hòa bình, xây dựng đất nước ngày càng giàu mạnh để xứng đáng với sự hy sinh của các thế hệ đi trước”, Thượng tướng Nguyễn Văn Rinh nhắn nhủ.