Dự trữ xăng dầu quốc gia, không thể chờ “khát mới bắt đầu đào giếng”

Nêu quan điểm về tình hình kinh tế - xã hội tại phiên thảo luận tổ sáng 10/4, đại biểu Quốc hội Đặng Ngọc Huy, Phó Chủ nhiệm Ủy ban Công tác đại biểu, đề cập đến "khoảng trống" chiến lược mà nếu không được lấp đầy, mọi thành quả tăng trưởng đều có thể bị đe dọa, đó là sự mong manh của hệ thống dự trữ xăng dầu quốc gia.

Trong Nghị quyết 70 của Bộ Chính trị về bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045 đã vạch rõ mục tiêu “mức dự trữ xăng dầu đạt khoảng 90 ngày nhập khẩu ròng vào năm 2030”.

Xây kho dự trữ độc lập tốn, nhưng cái giá của việc thiếu dự trữ còn đắt hơn gấp nhiều lần

Thế nhưng, theo đại biểu Huy, nhìn vào thực tại, chúng ta đang đối mặt với một khoảng cách đáng báo động khi dự trữ quốc gia hiện nay chỉ vỏn vẹn đáp ứng 7-10 ngày sử dụng. Nếu cộng cả dự trữ thương mại, cũng chỉ có tối đa 30 ngày.

“Chúng ta không thể vận hành một nền kinh tế năng động với quy mô nền kinh tế khoảng 514 tỷ USD, đứng thứ 32 thế giới bằng một chiếc bình nhiên liệu đang ở trong tình trạng như vậy”, ông Huy nói và cho rằng khoảng cách từ 30 ngày lên 90 ngày không chỉ là bài toán về kho bãi, đó là bài toán về năng lực tự chủ chiến lược.

“Tại sao vẫn chưa có hệ thống kho dự trữ quốc gia độc lập?”, là câu hỏi được đại biểu Đặng Ngọc Huy đặt ra. Ông cho rằng hiện nay, xăng dầu dự trữ quốc gia đang được cất giữ chung trong bồn bể của các doanh nghiệp đầu mối. Điều này đi ngược lại nguyên tắc của Luật Dự trữ quốc gia là phải quản lý độc lập về số lượng và chất lượng.

Có ý kiến cho rằng xây kho độc lập là tốn kém, nhưng ông Huy nhìn nhận “cái giá của việc thiếu dự trữ còn đắt hơn gấp nhiều lần”.

“Thế giới đang ở giai đoạn bất ổn nhất trong nhiều thập kỷ. Bất kỳ một sự cố nào tại eo biển hay các tuyến hàng hải trọng yếu cũng có thể khiến giá xăng dầu phi mã hoặc đứt hàng ngay lập tức. Chúng ta không thể chờ đến khi "khát mới bắt đầu đào giếng”, ông Huy nói. Vị đại biểu ví xây dựng kho dự trữ chiến lược chính là mua bảo hiểm cho nền kinh tế.

Đại biểu Đặng Ngọc Huy đồng tình với định hướng tập trung bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia, trong đó hình thành hệ thống kho dự trữ dầu thô quy mô lớn, duy trì nguồn cung ổn định ít nhất 90 ngày được nêu trong báo cáo của Chính phủ.

Để mục tiêu lượng xăng dầu dự trữ đủ sử dụng 90 ngày không nằm lại trên giấy, vị đại biểu Quảng Ngãi kiến nghị Chính phủ thực hiện ba giải pháp đột phá.

Một là quyết liệt bố trí nguồn lực ngân sách và cơ chế đặc thù để khởi công ngay hệ thống kho dự trữ quốc gia độc lập. Ông Huy nhấn mạnh phải tách bạch hoàn toàn kho dự trữ chiến lược ra khỏi kho thương mại.

Giải pháp thứ hai là ban hành lộ trình cụ thể năm 2028 phải đạt mục tiêu nguồn dự trữ đủ sử dụng trong 60 ngày, năm 2030 phải đạt 90 ngày.

Ba là khẩn trương sửa đổi Luật Dự trữ quốc gia và các nghị định liên quan, tạo hành lang pháp lý để huy động nguồn lực xã hội hóa vào hạ tầng kho bãi, nhưng quyền kiểm soát hàng hóa phải tuyệt đối thuộc về Nhà nước.

Dẫn bài học từ lịch sử, ông Huy cho rằng nhiều quốc gia khủng hoảng không phải vì thiếu tiền, mà do thiếu sự chuẩn bị. Vì vậy, đầu tư cho dự trữ xăng dầu hôm nay chính là đầu tư cho sự ổn định và chủ quyền kinh tế của Việt Nam mai sau.

Cần một cơ chế ủy quyền hợp lý để Chính phủ chủ động

Tại tổ thảo luận của Đoàn đại biểu Quốc hội TP Hà Nội, đại biểu Quốc hội Lê Hồng Hà (Thành viên Hội đồng quản trị kiêm Tổng Giám đốc Tổng công ty Hàng không Việt Nam), nhận định diễn biến giá nhiên liệu và xăng dầu đang phụ thuộc rất lớn vào tình hình chiến tranh và căng thẳng tại các khu vực như Trung Đông.

“Thị trường cực kỳ bất định và khó đoán định”, ông Hà nói. Vì thế, ông cho rằng việc Quốc hội ban hành các nghị quyết về thuế xăng dầu và nhiên liệu bay là "hết sức cần thiết và kịp thời", nhằm tháo gỡ khó khăn và ổn định kinh tế vĩ mô.

Tổng Giám đốc Vietnam Airlines đề xuất Quốc hội có một cơ chế ủy quyền hợp lý để Chính phủ chủ động quyết định tổ chức thực hiện, nhằm đảm bảo tính hiệu quả và kịp thời trước các tình huống thực tế, bao gồm quyền kéo dài hiệu lực của nghị quyết dựa trên diễn biến phức tạp của thị trường và căng thẳng khu vực.

 Lưu ý rằng thuế chỉ là một trong các công cụ điều tiết, đại biểu Lê Hồng Hà đề nghị Chính phủ có những chính sách thực chất và hiệu quả hơn trong việc điều hành giá, đảm bảo nguồn cung nhiên liệu và cung ứng thị trường.