Đề xuất buộc phá dỡ công trình xây lắp trái quy định về bảo vệ môi trường

Dự thảo Nghị định quy định về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực bảo vệ môi trường (thay thế Nghị định 45/2022) vừa được Bộ Nông nghiệp và Môi trường gửi tới Bộ Tư pháp thẩm định.

Theo dự thảo, cá nhân, tổ chức vi phạm bị áp dụng một trong các hình thức xử phạt chính gồm: Cảnh cáo; phạt tiền tối đa 1 tỷ đồng với cá nhân và 2 tỷ đồng với tổ chức.

Căn cứ tính chất, mức độ vi phạm, tổ chức, cá nhân bị áp dụng một hoặc nhiều hình thức xử phạt bổ sung: Tước quyền sử dụng có thời hạn đối với giấy phép; tịch thu tang vật, phương tiện được sử dụng để vi phạm hành chính; đình chỉ hoạt động 1-24 tháng.

Ngoài ra, cá nhân, tổ chức vi phạm có thể bị áp dụng một hoặc nhiều biện pháp khắc phục hậu quả theo quy định trong thời hạn do người có thẩm quyền xử phạt ấn định: Buộc phải khôi phục lại tình trạng môi trường ban đầu; buộc thực hiện các biện pháp khắc phục tình trạng ô nhiễm môi trường; buộc tiêu hủy máy móc, thiết bị, phương tiện vận tải, tàu biển đã qua sử dụng; buộc tiêu hủy toàn bộ loài ngoại lai xâm hại; tiêu hủy toàn bộ sinh vật biến đổi gen chưa được cấp giấy phép khảo nghiệm sinh vật biến đổi gen; buộc cải chính thông tin sai sự thật hoặc gây nhầm lẫn về hiện trạng môi trường…

Thời hiệu xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực bảo vệ môi trường là 2 năm.

Đáng chú ý, Bộ Nông nghiệp và Môi trường cho biết Nghị định 45/2022 chưa có chế tài quy định trường hợp buộc phá dỡ các công trình đã xây dựng, lắp đặt trái quy định trong trường hợp quá thời gian khắc phục hậu quả. Để khắc phục hạn chế này, dự thảo đề xuất chế tài nặng.

Cụ thể, dự thảo đưa ra mức phạt tiền 80-100 triệu đồng, 600-800 triệu đồng, 800 triệu đồng - 1 tỷ đồng (tùy theo vi phạm về thực hiện giấy phép môi trường thuộc thẩm quyền cấp phép của Bộ Nông nghiệp và Môi trường, Bộ Quốc phòng, Bộ Công an hoặc UBND cấp tỉnh cấp) đối với hành vi xây lắp, lắp đặt thiết bị, đường ống hoặc các đường thải khác không đúng giấy phép môi trường để xả chất thải không qua xử lý hoặc xả chất thải sau xử lý không đáp ứng quy chuẩn kỹ thuật về chất thải ra môi trường; không xây lắp công trình bảo vệ môi trường theo giấy phép.

Hình thức phạt bổ sung là tước quyền sử dụng giấy phép môi trường của cơ sở 1-2 tháng để khắc phục vi phạm; buộc phá dỡ công trình, thiết bị được xây lắp trái quy định để xả chất thải ra môi trường đối với trường hợp vi phạm.

Từ khi Nghị định 45/2022 có hiệu lực thi hành đến tháng 12/2025, các cơ quan, người có thẩm quyền đã xử phạt 12.059 vụ việc vi phạm hành chính với tổng số tiền phạt khoảng 393 tỷ đồng.

Trong đó, Bộ Nông nghiệp và Môi trường (bao gồm Bộ Tài nguyên và Môi trường trước đây) xử phạt gần 90 tỷ đồng; bộ, cơ quan ngang bộ xử phạt trên 754 triệu đồng và địa phương xử phạt khoảng 302,6 tỷ đồng..

Qua 4 năm thực hiện, Nghị định 45 bộc lộ nhiều bất cập, hạn chế. Một số quy định của pháp luật chuyên ngành (văn bản hướng dẫn chi tiết thi hành Luật Bảo vệ môi trường) chưa được quy định, hướng dẫn chi tiết dẫn đến việc áp dụng thiếu đồng bộ và không thống nhất.