Dãy tập thể hơn nửa thế kỷ ở Hà Nội trước kế hoạch phá dỡ, xây mới

Nằm trên đường Lê Hồng Phong (phường Hà Đông, Hà Nội), bốn dãy nhà tập thể đã gắn bó với người dân nơi đây suốt hơn nửa thế kỷ. Khu nhà được xây từ những năm 1970-1985, có 193 hộ gia đình, nơi sinh sống của khoảng 600 người dân qua nhiều thế hệ.

Trước đó, Sở Xây dựng Hà Nội kết luận khu tập thể 3 tầng thuộc diện phải phá dỡ theo quy định hiện hành. Trên cơ sở đó, UBND phường Hà Đông đang tổ chức lấy ý kiến cư dân về phương án cải tạo, xây dựng lại khu nhà trong thời gian tới.

Theo đánh giá chuyên môn, 3 dãy nhà A, B, C được xếp mức độ nguy hiểm cấp C, khi một số bộ phận kết cấu không còn đáp ứng yêu cầu sử dụng bình thường và đã xuất hiện nguy cơ mất an toàn cục bộ. Riêng dãy D được xác định ở mức độ nguy hiểm cấp B.

Qua hàng chục năm, nhiều khu vực bê tông đã bong tróc, nứt vỡ, cốt thép lộ ra và hoen gỉ. Các hạng mục kết cấu đã hư hỏng rõ rệt.

Khu nhà vẫn còn sử dụng nhà vệ sinh tập thể kiểu xí bệt trước đây.

Chị Yến, cư dân dãy A, cho biết gia đình chuyển về sinh sống tại khu tập thể từ năm 1999. Khoảng giai đoạn 2020-2021 từng xảy ra sự cố sập một phần mái nhà. Thời điểm đó, mảng vữa và bê tông bất ngờ rơi xuống ngay trong phòng ngủ khi chị đang nằm nghỉ.

Sau sự việc, các hộ dân trong tòa đã tự thỏa thuận, mỗi gia đình đóng góp 500.000 đồng để gia cố phần mái hư hỏng, nhằm đảm bảo an toàn sinh hoạt.

Ông Nguyễn Phú Ích (90 tuổi), nguyên cán bộ ngành vật tư thuộc Tỉnh ủy Hà Sơn Bình (cũ), được phân căn hộ rộng 47m2 tại khu tập thể từ năm 1978, ngay sau khi tòa nhà hoàn thiện. Từ đó đến nay, ông sống cùng vợ và con trai cả, trước đây hai người con còn lại cũng ở chung, nhưng khi lập gia đình riêng thì chuyển đi nơi khác.

Với ông Ích, đây không chỉ là nơi ở được phân từ thời bao cấp mà còn là không gian lưu giữ ký ức, nếp sinh hoạt và tình làng nghĩa xóm suốt nhiều thập kỷ.

"Dù trong thời gian tới có phải tạm cư ở nơi khác để chờ xây dựng lại, gia đình vẫn mong được trở về đúng mảnh đất này khi khu nhà mới hoàn thành", ông Ích chia sẻ.

Hệ thống điện, nước trong khu nhà đã cũ và xuống cấp, nhiều đường dây, thiết bị lắp đặt từ nhiều năm trước không được nâng cấp đồng bộ. Việc này làm gia tăng nguy cơ mất an toàn trong quá trình sinh hoạt, nhất là khi xảy ra sự cố chập điện hoặc hỏa hoạn.

Ông Hoàng Việt Cờ (82 tuổi) chuyển về khu tập thể từ năm 1978. Căn hộ gia đình ông có diện tích thực khoảng 30m2, từng là nơi sinh sống của 6 người. Sau này, gia đình cơi nới thêm, nâng diện tích lên gần 40m2 để có thêm không gian sinh hoạt.

Theo ông Cờ, việc cải tạo lẽ ra cần được triển khai từ nhiều năm trước do nhà cửa xuống cấp nghiêm trọng. Năm 2018 từng có dự án cải tạo, tái định cư, tuy nhiên chỉ hơn 70% cư dân trong 4 dãy nhà đồng thuận nên kế hoạch không thể thực hiện. Khoảng hai năm trước, mái ngói một số vị trí bị sập, gia đình ông phải bắn tôn lên trần để che chắn, tránh dột nước mưa và đảm bảo an toàn khi sinh hoạt.

Ông cũng bày tỏ lo ngại về hệ thống phòng cháy, chữa cháy và kết cấu thiết kế cũ kỹ, tiềm ẩn nhiều rủi ro.

Trần và tường tại 4 tòa nhà loang lổ những vết đắp vá, dấu tích của nhiều lần sửa chữa chắp vá qua năm tháng.

Phần lớn căn hộ trong khu tập thể đều được cơi nới thêm diện tích, nhiều ban công quây kín bằng khung sắt. Việc tận dụng và mở rộng không gian diễn ra phổ biến, khiến các khoảng chung giữa các dãy nhà bị thu hẹp đáng kể.

Chị Liên (cư dân dãy nhà C) về làm dâu tại khu tập thể từ năm 2003. Theo chị, bố chồng từng nhiều năm mong mỏi khu nhà được cải tạo nhưng chưa kịp thấy ngày khởi công thì đã qua đời.

"Hiện gia đình chỉ sửa chữa nhỏ, không dám can thiệp vào phần kết cấu vì chờ phương án mới. Bản thân tôi cũng như nhiều hộ dân ủng hộ việc xây dựng chung cư thay thế, song cũng mong có chính sách bồi thường, tái định cư thỏa đáng để người dân yên tâm", chị Liên bày tỏ.

Theo ông Trương Xuân Diệp, Bí thư chi bộ tổ dân phố 13 Nguyễn Trãi, phường Hà Đông, vào cuối tháng 11/2025, sau khi tổ chức lấy ý kiến 193 hộ dân trong khu tập thể, đã có hơn 94% cư dân bày tỏ sự đồng thuận với chủ trương xây dựng lại khu nhà.