Chiếc tiêm kích MIG-17 và trận đánh lịch sử vào hạm đội Mỹ trên biển Đông

Tại Bảo tàng Quảng Trị, giữa hàng trăm hiện vật chiến tranh được trưng bày, chiếc máy bay tiêm kích MIG-17 mang số hiệu 2002 luôn là điểm nhấn, thu hút sự quan tâm đặc biệt của người dân và du khách.

MIG-17 là dòng tiêm kích cận âm do Liên Xô chế tạo, được phát triển trên nền tảng của MIG-15 và chính thức đưa vào sử dụng chiến đấu từ năm 1952. Máy bay có chiều dài khoảng 11m, sải cánh gần 9,9m và chiều cao khoảng 4m.

Phần mũi MIG-17 với 2 cửa hút gió đặc trưng không chỉ là dấu hiệu nhận diện của dòng tiêm kích này mà còn đóng vai trò quan trọng trong việc tối ưu hóa khả năng đạt tốc độ cận âm, giúp các phi công linh hoạt cơ động, làm chủ tình huống trong những trận không chiến khốc liệt.

MIG-17 là loại máy bay tiêm kích không được trang bị radar hay tên lửa, hỏa lực chủ yếu gồm một pháo 37mm và 2 pháo 23mm, có khả năng mang bom dưới cánh.

Trải qua nhiều thập kỷ, trên thân máy bay MIG-17 số hiệu 2002 sơn đã bong tróc, những mảng kim loại cũ kỹ hiện rõ dấu tích thời gian, nhưng giá trị lịch sử và ý nghĩa chiến công của tiêm kích này vẫn còn nguyên vẹn, là minh chứng sống động, gần gũi và đầy cảm hứng cho các thế hệ hôm nay khi tham quan Bảo tàng tỉnh Quảng Trị.

Máy bay số hiệu 2002 là một trong 2 chiếc MIG-17 từng tham gia nhiệm vụ đặc biệt, trực tiếp ném bom các tàu chiến Mỹ trên Biển Đông. Đây là trận đánh chớp nhoáng, diễn ra vỏn vẹn 17 phút, nhưng đã ghi dấu ấn đậm nét trong lịch sử chiến đấu của Không quân nhân dân Việt Nam. Chiếc MIG-17 còn lại mang số hiệu 2047 đang trưng bày tại Bảo tàng Phòng không - Không quân (Hà Nội).

Ngược dòng lịch sử, chiều 19/4/1972, trạm radar 403 đóng tại khu vực biển Nhật Lệ (tỉnh Quảng Bình cũ, nay là tỉnh Quảng Trị) phát tín hiệu cảnh báo về nhóm tàu chiến thuộc hạm đội 7 của Mỹ xuất hiện ngoài khơi.

Ngay sau đó, 2 máy bay tiêm kích MIG-17 của Không quân nhân dân Việt Nam, trong đó có chiếc mang số hiệu 2002 được lệnh xuất kích từ sân bay dã chiến Khe Gát, thuộc xã Xuân Trạch, Quảng Bình cũ (nay là xã Phong Nha, Quảng Trị), thực hiện nhiệm vụ đánh bom tàu chiến Mỹ.

Đúng 16h5 ngày 19/4/1972, 2 chiếc MIG-17 do các phi công Lê Xuân Dị và Nguyễn Văn Bảy “B” điều khiển rời sân bay Khe Gát lao thẳng ra biển và phát hiện mục tiêu. Theo lệnh chỉ huy, các phi công nhanh chóng cắt bom, làm hư hỏng 2 tàu khu trục của Mỹ. Sau khi hoàn thành nhiệm vụ, các phi công đưa máy bay trở về sân bay Khe Gát an toàn.

Ngày nay, máy bay MIG-17 số hiệu 2002 không còn tung cánh trên bầu trời, nhưng vẫn “bay” trong ký ức lịch sử như một biểu tượng sinh động của tinh thần chiến đấu kiên cường, sáng tạo và lòng yêu nước bất khuất của dân tộc Việt Nam.

Bên cạnh MIG-17 số hiệu 2002, Bảo tàng tỉnh Quảng Trị còn trưng bày một máy bay cường kích AD6 của Mỹ. Đây là loại máy bay có tầm bay xa, mang nhiều bom, từng oanh tạc, đánh phá khu vực tỉnh Quảng Bình cũ giai đoạn 1965-1968.

Gắn liền với chiến công của 2 tiêm kích MIG-17 là sân bay Khe Gát - sân bay dã chiến duy nhất được xây dựng trên tuyến đường Trường Sơn. Cuối năm 1968, Bộ Quốc phòng chủ trương xây dựng sân bay này với mật danh B7 tại thôn Khe Gát, xã Xuân Trạch, tỉnh Quảng Bình cũ để bảo vệ đường Trường Sơn, "chia lửa" cho sân bay Đồng Hới.

Ông Trần Xuân Triển (SN 1968, trú tại xã Phong Nha) từng nghe thế hệ trước kể lại rất nhiều câu chuyện về sân bay Khe Gát và chiến công của các phi công tiêm kích MIG-17 trong trận đánh vào tàu chiến Mỹ.

Ông Triển cho biết với người dân địa phương, Di tích sân bay Khe Gát không chỉ gắn bó mật thiết với đời sống thường ngày mà còn là niềm tự hào, minh chứng cho tinh thần kiên cường và lòng yêu nước của thế hệ cha anh.

Sân bay Khe Gát ngày nay là một phần của tuyến đường Hồ Chí Minh nhánh Đông, đoạn qua xã Phong Nha.

Sân bay Khe Gát là một phần trong hệ thống Di tích lịch sử đường Hồ Chí Minh, địa chỉ đỏ về giáo dục truyền thống cách mạng, tinh thần yêu nước và ý chí quật cường của quân và dân ta trong cuộc chiến tranh Vệ quốc vĩ đại.

Vị trí Di tích sân bay dã chiến Khe Gát (Ảnh: Google Maps).