Cây vải gần 300 năm tuổi gắn với cuộc đời Đại danh y Hải Thượng Lãn Ông

Chùa Tượng Sơn có diện tích 1,5ha nằm hướng ra sông Ngàn Phố, thuộc thôn 1, xã Sơn Giang (huyện Hương Sơn cũ), tỉnh Hà Tĩnh. Chùa được xây dựng từ thời Hậu Lê, thế kỷ XVIII, do Đặng Phùng Hầu (vợ của Tạ hiểu điểm Tham đốc quận công Bùi Tướng Công), là bà ngoại của danh y Hải Thượng Lãn Ông Lê Hữu Trác nêu ý tưởng xây dựng. Sau đó, con gái của bà là Bùi Thị Thưởng, vợ của Tiến sĩ Lê Hữu Mưu, tiếp tục hoàn thành ý nguyện của mẹ và sáng lập chùa.

Chùa được xây dựng dưới sự chỉ đạo trực tiếp của anh em Lê Hữu Trác và Lê Hữu Tán, với mục đích dưỡng tâm thờ Phật và thờ phụng tổ 2 họ Bùi và Lê Hữu. Theo nội dung văn bia tại chùa, trong các năm 1760-1786, Hải Thượng Lãn Ông đã dành phần lớn thời gian lưu lại chùa, mở phòng mạch chữa bệnh cho người dân. Tại đây, ông cũng hoàn thành các tác phẩm y học đồ sộ như Y tông tâm lĩnh (gồm 28 tập, 66 quyển), Y trung quan kiện (1780), Y hải cầu nguyên (1782)...

Trong khuôn viên chùa Tượng Sơn có một cây vải cổ thụ gần 300 năm tuổi vẫn đứng đó, gắn với thời gian Đại danh y Hải Thượng Lãn Ông sống và làm việc tại vùng đất Hương Sơn.

Theo các bậc cao niên và tư liệu ghi chép tại chùa, cây được trồng từ hạt giống mà gia đình ông mang từ quê nội ở Hưng Yên về ươm trồng rồi lớn lên và tồn tại cho đến ngày nay.

Cây vải được trồng ở vị trí trung tâm, gần khu vực chính điện, nơi Đại danh y Hải Thượng Lãn Ông từng ngồi chữa bệnh và ghi chép y thư. Dưới tán cây vải, pho tượng Hải Thượng Lãn Ông được đặt trang trọng, gợi nhớ cuộc đời tận tụy và sự hết lòng vì người bệnh của ông.

Cây vải cổ thụ hiện cao hơn 10m, chu vi thân hơn 2m, tán lá xòe rộng.

Gốc và thân cây vải xù xì, phủ dương xỉ và rêu phong, hằn rõ dấu vết của thời gian.

Mỗi mùa, cây đều rất sai quả, người dân trong vùng xem đó như lộc của đất trời. Lâu dần, nơi đây trở thành điểm dừng chân của nhiều người đến chùa, không chỉ lễ Phật mà còn cầu mong sức khỏe, bình an.

Đại đức Thích Ngộ An, Phó trụ trì chùa Tượng Sơn, cho biết chùa hiện có khoảng 80 cây cổ thụ bao quanh, nhiều cây tuổi đời 200-300 năm. Tuy nhiên, cây vải này có ý nghĩa đặc biệt vì gắn với cuộc đời Đại danh y Hải Thượng Lãn Ông nên luôn được nhà chùa xem là chứng tích lịch sử để gìn giữ và chăm sóc cẩn thận.

Theo lãnh đạo địa phương, chùa Tượng Sơn được công nhận là Di tích lịch sử - văn hóa cấp quốc gia vào năm 1994. Ngôi chùa cùng cây vải cổ thụ được người dân vùng Hương Sơn gìn giữ, trân trọng như báu vật của quê hương. Dịp tháng Giêng âm lịch, chùa đón hàng nghìn lượt khách, Phật tử và người dân trong vùng đến tham quan, chiêm bái, khấn nguyện.

Vị trí chùa Tượng Sơn (Ảnh: Google Maps).