Bộ trưởng: “Đại biểu yên tâm, dân sẽ không mất quyền khi giao dịch đất đai”

Định hướng chính sách sửa đổi luật Đất đai là nội dung quan trọng được Quốc hội thảo luận trong phiên làm việc sáng 21/8, trong đó có vấn đề công chứng, chứng thực đối với một số giao dịch bất động sản.

Luật Đất đai hiện hành quy định hợp đồng chuyển nhượng, tặng cho, thế chấp, góp vốn bằng quyền sử dụng đất và tài sản gắn liền với đất phải được công chứng hoặc chứng thực, trừ một số trường hợp.

Trong khi đó, nội dung này không được đề cập trong dự thảo luật sửa đổi. Dự thảo luật sửa đổi lần này chủ yếu quy định điều kiện người sử dụng đất phải có giấy chứng nhận, đất không có tranh chấp hoặc tranh chấp đã được giải quyết, quyền sử dụng đất không bị kê biên…

Thể hiện quan điểm về hướng thay đổi này, Giám đốc Sở Tư pháp TPHCM Nguyễn Thị Hồng Hạnh đề nghị giữ nguyên quy định về công chứng, chứng thực như Luật Đất đai hiện hành.

Theo nữ đại biểu, hồ sơ dự thảo luật chưa đánh giá rõ việc quy định công chứng như hiện hành có những bất cập, vướng mắc gì dẫn tới phải bỏ.

Giám đốc Sở Tư pháp TPHCM cho rằng nội dung trên cần được xem xét cẩn trọng, nhất là đánh giá tác động về xã hội và an toàn pháp lý trong giao dịch của người dân.

“Việc đẩy mạnh chuyển đổi số và xây dựng cơ sở dữ liệu tập trung, thống nhất là rất cần thiết, nhưng không có nghĩa các cơ sở dữ liệu này có thể thay thế được hoạt động công chứng”, bà Hạnh nói.

Theo bà, nếu chỉ thông qua cơ sở dữ liệu sẽ không thể biết các bên có tự nguyện tham gia giao dịch hay không. Ví dụ, cha mẹ tự nguyện hay đang bị ép buộc tặng tài sản cho con cái.

Trong khi đó, Luật Công chứng quy định một giao dịch phải công chứng là giao dịch quan trọng, đòi hỏi mức độ an toàn pháp lý cao và phải được quy định tại luật chuyên ngành, hoặc luật giao chính phủ quy định.

Đại biểu Lê Thị Thanh Lam, Phó trưởng đoàn chuyên trách Đoàn đại biểu Quốc hội TP Cần Thơ, cũng cho rằng việc bãi bỏ công chứng có thể làm giảm một phần thời gian và chi phí thực hiện giao dịch, nhưng đó chỉ là lợi ích trước mắt. Nếu rủi ro giao dịch tăng, bao gồm tranh chấp giao dịch vô hiệu hoặc có sự gian lận, theo đại biểu, chi phí bỏ ra để giải quyết còn lớn hơn.

Nhấn mạnh quyền sử dụng đất là loại tài sản đặc biệt, có giá trị lớn, bà Lam nêu quan điểm việc kiểm soát tính hợp pháp của giao dịch trước khi đăng ký quyền sử dụng đất không chỉ là nhu cầu của các bên mà còn là yêu cầu của quản lý Nhà nước.

Trong bối cảnh các cơ sở dữ liệu quốc gia chưa đồng bộ, bà Lam đề nghị duy trì quy định công chứng bắt buộc với một số giao dịch bất động sản, đồng thời đẩy mạnh chuyển đổi số nhằm rút ngắn quy trình.

Làm rõ băn khoăn của các đại biểu Quốc hội về nội dung này, Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Trịnh Việt Hùng khẳng định công chứng, chứng thực chỉ là một thủ tục, không nhất thiết phải đưa vào luật. “Trong dự thảo nghị định chúng tôi đã truyền tải rồi”, ông Hùng nói.

Bộ trưởng cũng trấn an “các đại biểu yên tâm không mất đi quyền, nghĩa vụ hợp pháp của người dân trong quá trình giao dịch về đất đai”.

“Bằng hình thức này hay hình thức khác, Nhà nước sẽ luôn đảm bảo quyền và lợi ích chính đáng của người sử dụng đất”, Bộ trưởng Hùng khẳng định và nói thêm, cơ quan soạn thảo sẽ nghiên cứu để quy định giữa Luật Đất đai và Luật Công chứng có sự thống nhất, hợp lý nhất về nội dung trên.