Vì sao Trung Quốc tuyên bố ngừng bồi đắp đảo ở Biển Đông?

Dân trí Cách tiếp cận của Trung Quốc thường dịch chuyển theo vòng tròn, từ kiên quyết đòi hỏi chủ quyền đến làm an lòng đối tác, trước khi về lại với các yêu sách. Bắc Kinh thường cố cân bằng hai yếu tố trên.
>>Hoàn tất “hiện trạng mới”, Trung Quốc sẽ dừng cải tạo đảo ở Biển Đông?
>>Trung Quốc sắp xây đảo xong, Philippines "cảnh giác" cao độ

Vì sao Trung Quốc tuyên bố ngừng bồi đắp đảo ở Biển Đông?
Hình ảnh vệ tinh cho thấy nhiều tàu Trung Quốc đang nạo hút cát tại đá Vành Khăn thuộc quần đảo Trường Sa của Việt Nam (Ảnh: AFP)

Chiến thuật nước đôi?

Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Trung Quốc Lục Khảng ngày 16/6 tuyên bố việc bồi đắp các đảo ở Biển Đông sẽ sớm kết thúc. “Theo như kế hoạch, dự án cải tạo đất các công trình xây dựng của Trung Quốc trên một số đảo và đá ngầm thuộc quần đảo Nam Sa (tên Trung Quốc gọi quần đảo Trường Sa của Việt Nam) sẽ hoàn tất trong những ngày tới.”

Trung Quốc có động thái này sau khi Mỹ tiếp tục gây sức ép yêu cầu dừng các dự án xây dựng ở Biển Đông. Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ Ashton Carter mới đây đã nhấn mạnh trong phát biểu tại Đối thoại Shangri-La ở Singapore: “Các bên cần dừng ngay lập tức và lâu dài việc cải tạo đất.”

Tuy nhiên phía Trung Quốc vẫn không chấp thuận. Phát ngôn viên  Bộ Ngoại giao Trung Quốc Xuân Oánh sau đó biện bạch rằng: “Việc xây dựng của Trung Quốc trên một số bãi đá thuộc quần đảo Nam Sa (tên Trung Quốc gọi quần đảo Trường Sa của Việt Nam) là hoàn toàn thuộc chủ quyền của Trung Quốc. Việc đó hoàn toàn hợp pháp, hợp lý, đúng đắn, không ảnh hưởng và nhằm vào bất kỳ nước nào khác.”

Chính quyền Bắc Kinh thể hiện rõ ràng rằng họ không nhân nhượng trước sức ép từ bất kỳ nước "có tranh chấp" nào từ ASEAN, hoặc kể cả Mỹ.

Người phát ngôn Lục Khảng cũng bảo vệ việc cải tạo đất theo đúng “kiểu Trung Quốc”, bằng cách lớn tiếng đòi chủ quyền với toàn bộ quần đảo Trường Sa. Theo lý lẽ của ông Lục, “chủ quyền” nêu trên gắn với việc xây dựng trên các bãi đá Trường Sa, và rằng việc bồi đắp của Trung Quốc không nhằm vào bất kỳ nước nào và không ảnh hưởng đến tự do hàng hải hoặc hàng không tại đây (?) 

Ông Lục còn ngang ngược nói thêm rằng việc nâng cấp các cơ sở hiện có chủ yếu nhằm vào mục đích dân sự, bao gồm nghiên cứu đại dương, tìm kiếm cứu hộ và an ninh hàng hải. Và việc xây dựng sẽ kết thúc vì nó sẽ “hoàn thành”, chứ không phải vì Trung Quốc từ bỏ dự án (?)

Lý do Bắc Kinh tuyên bố ngừng bồi đắp

Hình ảnh cho thấy Trung Quốc bồi đắp trái phép đá Chữ Thập của Việt Nam. (Ảnh:
Hình ảnh cho thấy Trung Quốc bồi đắp trái phép đá Chữ Thập của Việt Nam. (Ảnh: Rappler)

Có nhiều lý do giải thích tại sao Trung Quốc tuyên bố ngừng cải tạo dù có thể chỉ là tạm hoãn dự án vào thời điểm này.
 
Lý do đầu tiên có thể là vì đã bắt đầu mùa mưa bão ở Biển Đông, vì vấn đề hậu cần nên Bắc Kinh muốn việc xây cất hoàn thành sớm trong mùa hè để tránh những cơn bão lớn.

Cũng có yếu tố chính trị khiến tuyên bố ngừng xây dựng này có vai trò quan trọng. Vụ kiện ra tòa án quốc tế của Philippines liên quan đến tranh chấp trên Biển Đông sẽ bắt đầu phiên tranh tụng trong tháng tới. Cho dù Trung Quốc khăng khăng từ chối tham gia và phủ nhận mọi phán quyết có thể của tòa án, thì Bắc Kinh vẫn thấy cần thận trọng, tránh bước đi khiêu khích trong lúc tòa đang phán quyết đơn kiện của Manila.

Thêm nữa, quan hệ Trung - Mỹ đã phát triển mạnh hơn nhờ phần lớn ở vấn đề Biển Đông. Trong chuyến thăm của Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình đến Mỹ vào tháng 9 tới đây, hai bên chắc chắn sẽ cần những động lực tích cực, mà tốt nhất là trước phiên Đối thoại Kinh tế và Chiến lược tổ chức cuối tháng này ở Washington D.C.

Về trung hạn, Mỹ sẽ sớm bước vào bầu cử Tổng thống năm 2016 và Trung Quốc hẳn là không muốn hành động của mình ở Biển Đông sẽ trở thành điểm chính trong tranh luận của các ứng cử viên. Về hình thức, Trung Quốc vẫn kiên quyết cho rằng sức ép của Mỹ không ảnh hưởng gì đến quyết định của Bắc Kinh, nhưng phát biểu lo ngại của các quan chức Nhà Trắng cũng khiến mọi người hoài nghi liệu Bắc Kinh có thể sẽ tiếp tục vô thời hạn các dự án của họ?

Xét theo quan điểm chung nhất là Trung Quốc có thể quyết định rằng việc chấm dứt bồi đắp đảo là phù hợp với lợi ích chính sách đối ngoại của nước này. Khi các dự án hoàn thành, Bắc Kinh sẽ chuyển sang kiểm soát rủi ro trong quan hệ với các nước Đông Nam Á. Mối quan hệ này là rất quan trọng để thúc đẩy chiến lược chính sách đối ngoại vòng cung của Trung Quốc, Vành đai kinh tế Con đường Tơ lụa và Con đường Tơ lụa trên biển.

Học giả Trung Quốc Xue Li mới đây đã giải thích: “Để thực hiện chiến lược OBOR (Một vành đai, một con đường), không chắc Trung Quốc có thể tránh được các vấn đề nổi lên do tranh chấp. Như vậy, điều cần thiết với Bắc Kinh là điều chỉnh chính sách và chiến lược Biển Đông của mình.”
 
Công khai tuyên bố kết thúc cải tạo đất giống như “cành ô liu”... tặng cho ASEAN, mở hy vọng tham gia vào dự án “Vành đai và Con đường.”

Bản chất không thay đổi

Cần nói rõ là sau khi việc cải tạo hoàn tất (dù Bắc Kinh chưa nêu đích xác thời hạn),  thì Trung Quốc đã có chính xác những gì nước này muốn là xây dựng nhà hoặc cơ sở đã được nâng cấp tại các đảo nhân tạo, giúp củng cố năng lực của Bắc Kinh để vận hành hoạt động tại Biển Đông.

Vụ giàn khoan HD-981 năm 2014 là một ví dục điển hình cho chiến lược trên. Trung Quốc chỉ rút giàn khoan sau khi nó đã hoàn thành công việc và đạt đến thời hạn nước này chỉ định. Bắc Kinh đã chấp chới đi giữa ranh giới mà không làm đổ vỡ các mối quan hệ.

Điều này có nghĩa cách tiếp cận của Trung Quốc thường dịch chuyển theo vòng tròn, từ kiên quyết đòi hỏi chủ quyền đến làm an lòng đối tác trước khi về lại với các yêu sách. Bắc Kinh thường cố cân bằng hai yếu tố trên.

Nếu đúng thì dường như chính sách của Bắc Kinh đang đến chu kỳ “làm an lòng”, mà lần gần đây nhất là vào năm 2013 khi ông Tập Cận Bình lần đầu nói về Con đường Tơ lụa trên biển.
 
Tuy nhiên, khi các mối quan hệ trong khu vực đủ ổn định, Bắc Kinh có thể lại quyết định rằng các căn cứ quân sự cần được nâng cấp và lại bắt đầu vòng tròn chính sách mới (?)
Hoài My
Theo Diplomat
MỚI NHẤT
Trung Quốc và Nhật Bản trao đổi quan điểm về "Sách Trắng"
Trung Quốc và Nhật Bản trao đổi quan điểm về "Sách Trắng"

(Dân trí) - Tân Hoa Xã ngày 18/6 dẫn các nguồn tin từ Bộ Quốc phòng Trung Quốc cho biết một phái đoàn của nước này đã tới Nhật Bản trao đổi quan điểm về "Sách Trắng" của mỗi nước. Đây là hoạt động nằm trong chương trình trao đổi quốc phòng song phương.

Thứ sáu, 19/06/2015 - 03:30

Mỹ tuyên bố tự do hàng hải và hàng không đang bị đe dọa ở Biển Đông
Mỹ tuyên bố tự do hàng hải và hàng không đang bị đe dọa ở Biển Đông

Biển Đông về cơ bản không phải là vấn đề giữa Mỹ và Trung Quốc mà là vấn đề giữa Trung Quốc và các nước đòi hỏi chủ quyền khác.

Thứ sáu, 19/06/2015 - 03:05

Hệ thống cấp visa của Mỹ tạm ngừng hoạt động vì sự cố kỹ thuật
Hệ thống cấp visa của Mỹ tạm ngừng hoạt động vì sự cố kỹ thuật

Hàng nghìn du khách quốc tế có thể sẽ phải tạm gác kế hoạch tham quan nước Mỹ trong vài tuần tới do sự cố kỹ thuật khiến hệ thống cấp thị thực (visa) điện tử của nước này tạm ngừng hoạt động.

Thứ sáu, 19/06/2015 - 12:10

"Triều Tiên nên từ bỏ ảo tưởng sở hữu vũ khí hạt nhân"
"Triều Tiên nên từ bỏ ảo tưởng sở hữu vũ khí hạt nhân"

(Dân trí) - Lời khẳng định trên được Trợ lý Ngoại trưởng Mỹ về Đông Á Danny Russel đưa ra ngày 18/6.

Thứ sáu, 19/06/2015 - 12:00

Mưa bão tại Trung Quốc gây thiệt hại nghiêm trọng
Mưa bão tại Trung Quốc gây thiệt hại nghiêm trọng

Nhà chức trách Trung Quốc cho biết mưa bão liên tiếp tại nước này trong những ngày qua đã gây ra nhiều thiệt hại về người và tài sản tại những khu vực bị ảnh hưởng.Một dầm cầu tại khu vực Guangxi Zhuang đã bị quật đổ sau khi mưa lớn xuất hiện tại đây. (xem video dưới).

Thứ sáu, 19/06/2015 - 11:30

Nga triệu Đại sứ Bỉ phản đối việc "đóng băng" tài sản
Nga triệu Đại sứ Bỉ phản đối việc "đóng băng" tài sản

(Dân trí) - Động thái trên diễn ra sau khi các tài sản nhà nước của Nga đặt tại Bỉ bị Brussels “đóng băng”. Cùng lúc có tin tình trạng tương tự cũng xảy ra tại Pháp.

Thứ sáu, 19/06/2015 - 11:13

Malaysia rượt đuổi tàu bị cướp biển khống chế gần lãnh hải Việt Nam
Malaysia rượt đuổi tàu bị cướp biển khống chế gần lãnh hải Việt Nam

Các quan chức ngày 18/6 cho biết một tàu hải quân Malaysia đang rượt đuổi tàu chở dầu mang tên MT Orkim Harmony bị cướp biển khống chế cách đây 1 tuần và đang tìm cách thuyết phục bọn hải tặc có vũ trang hạ vũ khí đầu hàng.

Thứ sáu, 19/06/2015 - 10:55

Cụ bà cao tuổi nhất thế giới qua đời
Cụ bà cao tuổi nhất thế giới qua đời

Truyền thông Mỹ ngày 18/6 đưa tin cụ bà cao tuổi nhất thế giới Jeralean Talley đã qua đời, thọ 116 tuổi.

Thứ sáu, 19/06/2015 - 10:24

Philippines tập trận với Mỹ và Nhật Bản gần vùng biển tranh chấp
Philippines tập trận với Mỹ và Nhật Bản gần vùng biển tranh chấp

(Dân trí) - Theo kế hoạch, Hải quân Manila tổ chức hai cuộc diễn tập trên Biển Đông với các đồng minh quan trọng Washington và Tokyo, gần các khu vực tranh chấp.

Thứ sáu, 19/06/2015 - 10:15

Mỹ nhấn mạnh lo ngại Trung Quốc quân sự hóa các "tiền đồn" trên Biển Đông
Mỹ nhấn mạnh lo ngại Trung Quốc quân sự hóa các "tiền đồn" trên Biển Đông

(Dân trí) - Trợ lý Ngoại trưởng Mỹ phụ trách khu vực Đông Á -Thái Bình Dương Danny Russel ngày 18/6 cho biết: Washington quan ngại việc Trung Quốc lên kế hoạch tiếp tục xây dựng và quân sự hóa các cơ sở hạ tầng trên các đảo nhân tạo ở Biển Đông.

Thứ sáu, 19/06/2015 - 09:20

Mỹ bắt nghi can vụ xả súng đẫm máu tại nhà thờ Charleston
Mỹ bắt nghi can vụ xả súng đẫm máu tại nhà thờ Charleston

Ngày 18/6, giới chức thực thi luật pháp Mỹ cho biết hung thủ vụ thảm sát tối 17/6 Dylann Roof, một thanh niên da trắng 21 tuổi, đã bị bắt giữ cách nơi gây án khoảng 350 km sau gần một ngày săn lùng.

Thứ sáu, 19/06/2015 - 07:00

Trung Quốc bất ngờ gọi tái ngũ loạt sĩ quan hải quân
Trung Quốc bất ngờ gọi tái ngũ loạt sĩ quan hải quân

Báo Quân giải phóng TQ ngày 17/6 cho hay, một biên đội chiến hạm hạm đội Nam Hải đã tập trận bắn đạn thật 4 ngày đêm liên tục ở Biển Đông.

Thứ sáu, 19/06/2015 - 06:05

ĐÁNG QUAN TÂM
Hạ viện Mỹ thông qua TPA
Hạ viện Mỹ thông qua TPA

Hạ viện Mỹ hôm 18-6 đã thông qua dự luật “quyền xúc tiến thương mại” (TPA – Trade Promotion Authority) – một dự luật thúc đẩy quyền của tổng thống trong đàm phán các thỏa thuận thương mại.

Thứ sáu, 19/06/2015 - 05:30

Làm chùn bước Trung Quốc ở Biển Đông bằng cách nào?
Làm chùn bước Trung Quốc ở Biển Đông bằng cách nào?

Nhật Bản vừa mạnh mẽ lên án việc Trung Quốc xây đảo nhân tạo ở Biển Đông. Các chuyên gia cho rằng cộng đồng quốc tế cần phải cùng nhau lên tiếng thì mới mong Trung Quốc ngưng những hành động bất chấp luật pháp quốc tế khi tiến hành cải tạo ồ ạt trên vùng biển tranh chấp thuộc Biển Đông.

Thứ sáu, 19/06/2015 - 05:05

Một binh sĩ Mỹ tử vong khi huấn luyện tại Hàn Quốc
Một binh sĩ Mỹ tử vong khi huấn luyện tại Hàn Quốc

(Dân trí) - Hạ sĩ Micheal William Corey tử vong trong khi đang tham dự đợt huấn luyện ở Hàn Quốc, quân đội Mỹ cho biết trong một thông báo ngày 18/6.

Thứ sáu, 19/06/2015 - 03:00

Nghị sỹ Hồng Kông bác dự thảo cải cách bầu cử
Nghị sỹ Hồng Kông bác dự thảo cải cách bầu cử

(Dân trí) - Các nghị sỹ tại Hồng Kông ngày 18/6 đã bỏ phiếu bác bỏ bản dự thảo cải cách bầu cử được Bắc Kinh hậu thuẫn, vốn bị các nhà hoạt động dân chủ cho là chỉ đem lại sự “dân chủ giả tạo”.

Thứ sáu, 19/06/2015 - 01:05

EU sắp hứng “đòn trả đũa” của Nga sau lệnh trừng phạt
EU sắp hứng “đòn trả đũa” của Nga sau lệnh trừng phạt

Bộ trưởng Kinh tế Nga đề cập đến việc mở rộng cấm nhập khẩu nông sản từ EU như một “đòn trả đũa” lên khối này sau việc gia hạn trừng phạt Moscow.

Thứ năm, 18/06/2015 - 10:00

Cận cảnh mức độ xây "đảo nhân tạo" nghiêm trọng của Trung Quốc
Cận cảnh mức độ xây "đảo nhân tạo" nghiêm trọng của Trung Quốc

Hôm 16/6, Bắc Kinh nói rằng hoạt động xây dựng “đảo nhân tạo” trái phép ở Biển Đông “sắp kết thúc”.

Thứ năm, 18/06/2015 - 08:00

Ukraine cách chức người đứng đầu cơ quan an ninh nhà nước
Ukraine cách chức người đứng đầu cơ quan an ninh nhà nước

Theo hãng AFP, ngày 18/6, Quốc hội Ukraine đã cách chức lãnh đạo quyền lực của cơ quan an ninh nhà nước SBU, Valentyn Nalyvaychenko, sau khi ông xung đột với Tổng thống Petro Poroshenko và bị lôi kéo vào cuộc xung đột với trưởng công tố nước này.

Thứ năm, 18/06/2015 - 07:22

Lộ diện nghi phạm xả súng giết 9 người tại Mỹ
Lộ diện nghi phạm xả súng giết 9 người tại Mỹ

(Dân trí) - Cảnh sát Mỹ đã công bố những hình ảnh đầu tiên của nghi phạm vụ xả súng tại nhà thờ của người da màu ở thành phố Charleston, bang Nam Carolina. Tên này đã bước vào nhà thờ, ngồi dự buổi lễ trước khi đứng dậy xả đạn làm 9 người thiệt mạng.

Thứ năm, 18/06/2015 - 07:20

Bị Donald Trump tố “đánh cắp” việc làm, Trung Quốc lên tiếng
Bị Donald Trump tố “đánh cắp” việc làm, Trung Quốc lên tiếng

Donald Trump nói rằng Trung Quốc đang “đánh cắp” việc làm của người Mỹ bằng các mánh khóe trong kinh doanh...

Thứ năm, 18/06/2015 - 06:05

Mỹ lựa chọn hình ảnh phụ nữ cho tờ 10 USD mới
Mỹ lựa chọn hình ảnh phụ nữ cho tờ 10 USD mới

(Dân trí) - Bộ Tài chính Mỹ ngày 17/6 thông báo, tờ 10 USD sẽ được thiết kế lại với hình ảnh người phụ nữ.

Thứ năm, 18/06/2015 - 05:32

Trung Quốc sẽ đóng tàu dân sự có khả năng phục vụ quân sự
Trung Quốc sẽ đóng tàu dân sự có khả năng phục vụ quân sự

(Dân trí) - Bắc Kinh mới đây đã đã phê chuẩn các hướng dẫn quốc phòng, trong đó quy định đóng tàu dân sự theo hướng quân đội cũng có thể sử dụng được trong các tình huống cần thiết, tờ China Daily đưa tin.

Thứ năm, 18/06/2015 - 05:30

Vì sao sức mạnh quân sự của Mỹ đang yếu dần?
Vì sao sức mạnh quân sự của Mỹ đang yếu dần?

Tạp chí "The Economist" của Anh mới đây đã bàn về những việc Mỹ cần làm trong bối cảnh Trung Quốc dần cải thiện khí tài công nghệ cao.

Thứ năm, 18/06/2015 - 05:25