Trung Đông-Bắc Phi bất ổn, dầu mỏ tiếp tục lĩnh hậu quả

Những người biểu tình tại nhiều nơi ở Yemen hôm qua tiếp tục đòi Tổng thống Ali Abdullah Saleh từ chức tiếp sau một vụ xung đột đẫm máu giữa những người biểu tình và lực lượng an ninh.

Người biểu tình hô to các khẩu hiệu trong lúc tràn ra đường phố của Taiz thuộc miền nam Yemen, nơi các người hoạt động chống chính phủ tổ chức các cuộc biểu tình kể từ tháng 2.

Tại thủ đô Sanaa, hàng nghìn người cũng đổ xuống đường phản đối tổng thống.

Những cuộc bạo động do biểu tình trên toàn Yemen đã làm 120 người thiệt mạng kể từ khi có sự chống đối bắt đầu vào đầu năm nay. Một số các quốc gia phương Tây đã lên án bạo lực và kêu gọi một giải pháp chính trị.

Người đứng đầu chính sách ngoại giao của Liên minh châu Âu, bà Catherine Ashton, nhấn mạnh rằng sự chuyển tiếp chính trị tại Yemen “phải bắt đầu ngay, không nên chậm trễ”. Trong khi đó, người phát ngôn Lầu năm góc Mỹ tuyên bố Mỹ không có ý định ngừng viện trợ quân sự cho Yemen, bất chấp tình trạng bất ổn ở nước này. Yemen là đồng minh quan trọng của Mỹ trong cuộc chiến chống al-Qaeda.

Liên quan tình hình Libya, hôm qua, bà Carmen Romero, đại diện Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO) đã lên tiếng cam kết bảo vệ thường dân ở Misrata, thành phố ở phía tây Libya, “nơi bị quân đội Libya vây hãm và pháo kích trong hơn 40 ngày qua”.

Theo bà Romero, Misrata là mục tiêu số một của NATO. NATO cho rằng lực lượng ủng hộ nhà lãnh đạo Libya Gaddafi “đang dùng người dân làm lá chắn” ở Misrata và đang giấy giếm vũ khí hạng nặng.

NATO có phản ứng như trên sau khi lãnh đạo quân sự lực lượng nổi dậy trước đó đã tố cáo NATO bỏ mặc thường dân ở Misrata “bị giết hại dưới làn pháo kích của quân đội Lybia”. Ông nói, nếu NATO còn chờ đợi hơn một tuần nữa thì số phận thành phố Misrata sẽ bị kết liễu vì ở đây điện, nước bị cắt và không còn lương thực từ hơn 40 ngày qua.

Ngoại trưởng Pháp Alain Juppé sáng hôm qua cũng nhận định là không thể kéo dài tình trạng này. Theo giới chuyên gia, từ ngày 5/4, NATO bị mất đi sự hỗ trợ của không quân Mỹ sau khi Washington tuyên bố rút các máy bay ra khỏi chiến dịch quân sự tại Libya. Vấn đề được đặt ra là liệu không quân các nước tham chiến trong Liên minh có đủ khả năng bù đắp sự thiếu hụt này hay không.

Trong khi đó, ở phía đông Libya, các vụ oanh kích vẫn tiếp diễn gần thành phố cảng dầu Brega. Ngày hôm qua, phe nổi dậy đã đẩy lùi các lực lượng chính phủ tại miền đông và chiếm lại được phần đất gần cảng dầu hỏa Brega, trong khi các nỗ lực thương thuyết về một giải pháp hòa bình cho cuộc tranh chấp vẫn tiếp tục.

Libya cũng vừa bổ nhiệm tân ngoại trưởng. Bộ trưởng ngoại giao Libya hiện nay là ông Abdelati Obeidi, trước đây giữ vị trí Thứ trưởng Bộ Ngoại giao. Tại thời điểm này, ông Obeidi giữ trách nhiệm đặc phái viên quốc tế của nhà lãnh đạo Libya Gadhafi và đã đến thăm Hy Lạp, Thổ Nhĩ Kỳ và Malta để thảo luận về cuộc khủng hoảng Libya với các nhà lãnh đạo của các nước này.

Trong khi đó, Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ Robert Gates đang đi thăm Ảrập Xêút. Ông Gates sẽ hội kiến Quốc vương Abdullah để thảo luận về tình hình bất ổn chính trị gần đây trên khắp vùng Trung Đông và Bắc Phi. Đây là chuyến công du thứ ba của ông đến khu vực này trong vòng một tháng qua.

Các giới chức nói rằng cuộc hội đàm của ông với Quốc vương Abdullah sẽ tập trung vào những thay đổi chính trị trên khắp khu vực, tiến độ của một thỏa thuận mua bán vũ khí trị giá 60 tỉ đôla và kế hoạch nâng cấp hệ thống phi đạn phòng vệ của Ảrập Xêút.

Gánh nặng trút lên dầu mỏ?

Một bộ trưởng về dầu người Ảrập nói rối loạn chính trị tại Trung Đông, cùng với thiên tai và khủng hoảng hạt nhân tại Nhật làm tăng giá dầu trên thế giới, chứ dầu trên thị trường không thiếu.

Ông Mohamed Al-Hamli, Bộ trưởng Năng lượng của Liên hiệp các Tiểu Vương quốc Ảrập, tuyên bố trong một cuộc họp báo tại Paris hôm qua rằng giá dầu đã bị đẩy lên mức cao nhất tính trong gần 30 tháng do hàng loạt tệ hại xảy ra tại nước sản xuất dầu Libya và tình hình khủng hoảng hạt nhân của Nhật.

Giá dầu bán ra tại London trên 122 USD một thùng, và hơn 108 USD một thùng tại thị trường New York - hai sự kiện chưa từng thấy kể từ năm 2008.

Toàn bộ sản lượng 1,6 triệu thùng dầu mỗi ngày của Libya kể như không còn kể từ tháng 2. Nhưng ông Al-Hamli nói rằng tổ chức 12 nước xuất khẩu dầu OPEC vẫn còn duy trì “trữ lượng” dầu và “vẫn có thể cung cấp” cho thị trường thế giới.

Trong khi đó, Cựu Bộ trưởng dầu mỏ Ảrập Xêút Zaki Yamani, người đã giữ chức vụ này trong 26 năm liền, dự đoán nền kinh tế thế giới sẽ trải qua cơn sốc nếu giá dầu mỏ tăng đến mức 200 và thậm chí 300 USD/thùng. Tuy nhiên, theo lời ông, diễn biến sự kiện có thể phát triển như vậy chỉ trong trường hợp cuộc cách mạng bùng nổ trên địa bàn Ảrập Xêút, nước lớn nhất thế giới xuất khẩu “vàng đen”.

Làn sóng bạo loạn ở các nước Cận Đông và Bắc Phi đã làm cho giá dầu mỏ gia tăng mức cao kỷ lục. Giới phân tích thừa nhận rằng, nếu các nước vùng vịnh Péc-xích cũng bị bao trùm bởi làn sóng bạo loạn thì giá dầu sẽ tiếp tục gia tăng và đạt những kỷ lục lịch sử mới.

Phó trưởng ban phân tích của hãng “Alor-Invest” (Nga), ông Dmitry Lyutyagin, thừa nhận rằng dự đoán của ông Yamani có thể thành hiện thực. Trong bối cảnh bạo loạn tại Ảrập Xêút, ngành dầu mỏ của nước này sẽ bị tác động trực tiếp. Tình hình bất ổn sẽ làm cho giá dầu trên thị trường thế giới tăng cao đạt những kỷ lục lịch sử mới, vượt ngưỡng 200 USD. Nhiều điều phụ thuộc vào tâm trạng của giới đầu cơ trên thị trường dầu mỏ.

Giá dầu thô tăng cao đã tác động đến tình rạng tăng trưởng kinh tế châu Âu. Theo số liệu của Ngân hàng Đức Deutsche Bank, nếu giá dầu Brent duy trì ở mức 120 USD/thùng, thì nhịp độ tăng trưởng kinh tế của Liên minh châu Âu sẽ giảm ít nhất 0,5%.