Tình báo Mỹ tiết lộ cách giúp Ukraine giành lại 400km2 lãnh thổ

Một báo cáo đánh giá tình báo quốc phòng mới được giải mật của tình báo Mỹ tiết lộ rằng việc Ukraine vô hiệu hóa hàng nghìn thiết bị đầu cuối Starlink của Nga đã làm gián đoạn hệ thống chỉ huy và kiểm soát của Moscow, góp phần giúp Kiev giành được bước tiến hồi đầu năm nay.

Những phát hiện này, được Bloomberg đưa tin đầu tiên vào ngày 22/5, nhấn mạnh mức độ mà lực lượng Nga đã dựa vào các thiết bị đầu cuối vệ tinh thương mại để hỗ trợ các hoạt động trên chiến trường.

Sự gián đoạn này đã làm suy yếu khả năng phối hợp trên tiền tuyến của Nga và giúp lực lượng Ukraine giành lại gần 400km2 lãnh thổ.

Các thiết bị đầu cuối Starlink đã trở thành thành phần then chốt trong hệ thống liên lạc chiến trường của Ukraine kể từ khi Nga phát động chiến dịch quân sự vào năm 2022.

Hệ thống Internet vệ tinh này được quân đội Ukraine sử dụng rộng rãi cho hoạt động UAV, điều phối chiến trường, trinh sát và duy trì liên lạc tại những khu vực hạ tầng truyền thống đã bị phá hủy.

Theo phía Ukraine, Nga cũng sử dụng Starlink để duy trì liên lạc tiền tuyến và hoạt động của máy bay không người lái (UAV). Nga bị cáo buộc gắn các thiết bị đầu cuối Starlink lên UAV tấn công để đánh vào các mục tiêu sâu trong hậu phương Ukraine.

Ukraine tuyên bố đã phát hiện các thiết bị đầu cuối Starlink, do công ty SpaceX sản xuất, trên các UAV tầm xa được sử dụng trong các cuộc tấn công của Nga.

Ngày 4/2, theo yêu cầu của Ukraine, SpaceX đã vô hiệu hóa hàng trăm thiết bị Starlink của Nga, làm ảnh hưởng tới hoạt động liên lạc và điều khiển UAV quan trọng của Moscow. Ukraine và SpaceX đã cùng vận hành "danh sách trắng" nhằm vô hiệu hóa những thiết bị Starlink do Nga sử dụng.

Điều này đã làm gián đoạn hệ thống chỉ huy - kiểm soát của Nga trên toàn chiến tuyến. Phía Ukraine nói rằng họ đang hưởng lợi từ diễn biến này và tìm cách chớp thời cơ nhằm phản công Nga.

Theo tình báo Mỹ, tác động đến các hoạt động của Nga đã diễn ra ngay lập tức và làm giảm khả năng phối hợp trinh sát của Nga.

Báo cáo của tình báo Mỹ lưu ý rằng sự gián đoạn của hệ thống Starlink trùng hợp với việc hạn chế sử dụng Telegram của lực lượng Nga.

Các đơn vị Nga đã dựa vào Telegram như một phương án thay thế không chính thức cho các hệ thống liên lạc quân sự. Việc mất đồng thời kết nối Starlink và quyền truy cập vào các nền tảng nhắn tin đã làm suy giảm hơn nữa khả năng phối hợp trên bộ.

Các nguồn tin quân sự Ukraine cho biết có sự rối loạn giữa các đơn vị Nga trong giai đoạn này, bao gồm cả sự gián đoạn trong cấu trúc chỉ huy.

Bộ trưởng Chuyển đổi số Ukraine Mykhailo Fedorov cho biết các hạn chế đối với các thiết bị đầu cuối Starlink, cùng với việc sử dụng máy bay không người lái tấn công tầm trung, đã góp phần làm thay đổi cục diện theo hướng có lợi cho Ukraine.

Bộ trưởng Fedorov xác nhận các thiết bị Nga bị chặn và “danh sách trắng” được cập nhật hàng ngày. Trung tâm Truyền thông Chiến lược Ukraine (Stratcom) báo cáo các chiến dịch xung phong của Nga bị đình chỉ, hệ thống chỉ huy bị gián đoạn.

Tuy nhiên, động thái trên cũng ảnh hưởng đến một số thiết bị Ukraine chưa đăng ký. Theo Politico, một số binh sĩ Ukraine bị ngắt kết nối tạm thời.

Tư lệnh Lực lượng Hệ thống Không người lái Ukraine Robert “Madyar” Brovdi cho biết Nga có thể phát triển hệ thống thay thế riêng cho mạng liên lạc vệ tinh Starlink của Mỹ trong vòng 1 năm.

Theo ông Brovdi, lực lượng Nga hiện đã sở hữu các hệ thống vệ tinh riêng và đang thử nghiệm những nguyên mẫu đầu tiên nhằm tăng cường liên lạc trên toàn tuyến đầu.

Nga đang phát triển một hệ thống mang tên Rassvet để cạnh tranh với Starlink, theo báo Nga Kommersant. Các lựa chọn thay thế hiện tại còn bao gồm thiết bị mà binh sĩ Nga gọi là thiết bị đầu cuối “Gazprom”.