Nga lên tiếng về đề xuất ngừng bắn 30 ngày ở Ukraine

Sau cuộc hội đàm ngày 11/3 tại Ả rập Xê út, phái đoàn Mỹ và Ukraine đã đưa ra tuyên bố chung. Theo đó, Mỹ "sẽ ngay lập tức dỡ bỏ tạm dừng chia sẻ thông tin tình báo và tiếp tục hỗ trợ an ninh cho Ukraine".

Kiev cũng bày tỏ "sẵn sàng chấp nhận đề xuất của Mỹ về việc thực hiện một lệnh ngừng bắn tạm thời kéo dài 30 ngày ngay lập tức, có thể được gia hạn theo thỏa thuận chung của các bên và phụ thuộc vào sự chấp nhận cũng như thực hiện đồng thời của Liên bang Nga".

Tổng thống Mỹ Donald Trump cho biết, ông sẽ điện đàm với người đồng cấp Nga, trong khi đại diện của Mỹ cũng sẽ tới Nga trong những ngày tới để bàn về đề xuất ngừng bắn ở Ukraine.

Điện Kremlin ngày 12/3 tuyên bố Nga cần được Mỹ thông báo tóm tắt về kết quả cuộc đàm phán giữa Mỹ và Ukraine tại Ả rập Xê út trước khi bình luận về việc liệu lệnh ngừng bắn được đề xuất có được Moscow chấp nhận hay không.

Người phát ngôn Điện Kremlin Dmitry Peskov cho biết Moscow dự kiến sẽ được Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio và Cố vấn An ninh Quốc gia Nhà Trắng Mike Waltz thông báo về nội dung cuộc đàm phán với Ukraine trong những ngày tới.

Ông Peskov cũng cho biết ông không loại trừ khả năng có một cuộc điện đàm giữa Tổng thống Nga Vladimir Putin và Tổng thống Mỹ Donald Trump. Cuộc điện đàm này có thể được tổ chức rất nhanh nếu cần thiết, theo người phát ngôn Điện Kremlin.

Khi được hỏi trong cuộc họp báo rằng liệu đề xuất ngừng bắn 30 ngày có lợi cho Nga hay không và liệu Moscow có liên kết lệnh ngừng bắn này với các yêu cầu khác hay không, chẳng hạn dỡ bỏ lệnh trừng phạt của phương Tây đối với Moscow, ông Peskov cho biết: "Hôm qua, khi trao đổi với báo chí, cả ông Rubio và ông Waltz đều nói rằng họ sẽ chuyển thông tin chi tiết cho chúng tôi qua nhiều kênh khác nhau về nội dung của cuộc đàm phán diễn ra ở Jeddah. Trước tiên, chúng tôi phải nhận được thông tin này".

Ông Peskov cho biết các cuộc tiếp xúc với phía Mỹ đã được lên kế hoạch trong những ngày tới, "trong thời gian đó Nga hy vọng sẽ nhận được thông tin đầy đủ".

Liên quan tới cuộc đàm phán giữa Mỹ và Ukraine, người phát ngôn Bộ Ngoại giao Nga Maria Zakharova cũng tuyên bố những thông tin chính thức về phản ứng của Nga sẽ do Moscow cung cấp. Bà tin rằng cần phải theo dõi tin tức không phải từ Ả rập Xê út, mà từ Nga.

Một nguồn tin cấp cao của Nga nói với hãng tin Reuters rằng, Moscow sẽ cần đưa ra các điều khoản cho bất kỳ lệnh ngừng bắn nào và nhận được một số đảm bảo.

Theo nguồn tin, Tổng thống Nga Vladimir Putin khó có thể chấp nhận đề xuất của Mỹ về lệnh ngừng bắn 30 ngày tại Ukraine.

"Tổng thống Putin khó có thể đồng ý với đề xuất này theo hình thức hiện tại. Ông Putin có lập trường vững chắc vì Nga đang trên đà tiến công", nguồn tin nhận định.

Nga hiện kiểm soát gần 1/5 lãnh thổ Ukraine và liên tục tiến công trong nhiều tháng qua.

Trong khi đó, Ukraine chỉ kiểm soát một phần nhỏ lãnh thổ Nga ở tỉnh Kursk và phạm vi kiểm soát của Kiev đang thu hẹp dần, theo các bản đồ nguồn mở về cuộc xung đột và thống kê của Nga.

Nguồn tin từ Nga cho biết nếu không có sự đảm bảo cùng với lệnh ngừng bắn, vị thế của Nga có thể nhanh chóng suy yếu và sau đó Nga có thể bị phương Tây đổ lỗi vì không chấm dứt chiến tranh.

Theo một nguồn tin cấp cao khác của Nga, đề xuất ngừng bắn có vẻ là một "cái bẫy" theo quan điểm của Moscow, vì Tổng thống Putin sẽ nhận ra rằng Nga khó có thể ngăn chặn xung đột nếu không có một số đảm bảo hoặc cam kết cụ thể.

Một nguồn tin thứ ba của Nga cho biết, bức tranh toàn cảnh là Mỹ đã đồng ý nối lại viện trợ quân sự và chia sẻ thông tin tình báo cho Ukraine và củng cố thêm cho động thái này bằng một đề xuất ngừng bắn.

Tổng thống Putin từng nhiều lần bác bỏ lệnh ngừng bắn ngắn hạn.

"Chúng ta không cần lệnh ngừng bắn, chúng ta cần một nền hòa bình lâu dài được đảm bảo bằng các cam kết cho Nga và công dân Nga. Làm thế nào để đảm bảo những cam kết này là một câu hỏi khó", ông Putin nói vào tháng 12 năm ngoái.

Vào tháng 1, nhà lãnh đạo Nga cũng tuyên bố "không nên có một lệnh ngừng bắn ngắn hạn, không nên có một hình thức ngừng bắn để tập hợp lại lực lượng và tái vũ trang với mục đích tiếp tục xung đột sau đó, mà là một nền hòa bình lâu dài".

Vào tháng 6 năm ngoái, ông Putin đã đưa ra các điều khoản hòa bình của Nga. Theo đó, Ukraine phải chính thức từ bỏ tham vọng gia nhập NATO và rút quân hoàn toàn khỏi 4 khu vực mà Nga đã sáp nhập.

Theo ước tính, Nga hiện kiểm soát 75% khu vực Donetsk, Zaporizhia, Kherson và hơn 99% khu vực Lugansk.

Lựa chọn khó khăn của Nga

Tổng thống Putin hiện phải đối mặt với một câu hỏi: Nga sẽ phản hồi "có" hay "không" với lệnh ngừng bắn?

Cả hai lựa chọn đều sẽ khó xử với Moscow.

Nếu ông Putin chấp nhận lệnh ngừng bắn ngay bây giờ - khi lực lượng Nga đang chiếm ưu thế ở Ukraine - "số phận" của Ukraine sẽ vẫn chưa được định đoạt và Mỹ sẽ không còn quan tâm tới cuộc xung đột, trong khi châu Âu sẽ vẫn được tự do đóng góp vào quá trình tái vũ trang và tái thiết kinh tế của Ukraine.

Đáp lại đề xuất ngừng bắn 30 ngày ở Ukraine, giới chức Nga tuyên bố bất kỳ thỏa thuận nào cũng sẽ theo điều kiện của Moscow, không phải của Washington.

"Nga đang đạt bước tiến ở Ukraine và do đó việc này sẽ khác đối với Nga", ông Konstantin Kosachev, Chủ tịch Ủy ban các vấn đề quốc tế của Hội đồng liên bang (Thượng viện) Nga cho biết.

"Bất kỳ thỏa thuận nào, với tất cả sự hiểu biết về nhu cầu thỏa hiệp, phải theo các điều khoản của chúng tôi, không phải của Mỹ. Đây không phải khoe khoang, mà xuất phát từ thực tế rằng các thỏa thuận thực sự vẫn đang được xác định trên chiến trường, điều mà Washington cũng cần phải hiểu", ông Kosachev nhấn mạnh.

Nếu ông Putin từ chối đề nghị ngừng bắn, ông có nguy cơ khiến Tổng thống Donald Trump tức giận đúng vào thời điểm Nga đang có cơ hội tốt nhất trong nhiều thập niên để cải thiện quan hệ với Mỹ.

Chính quyền Mỹ đang gây áp lực lên Nga.

"Nếu họ nói không, thì thật không may, chúng ta sẽ biết được trở ngại đối với hòa bình là gì", Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio tuyên bố vào cuối cuộc đàm phán ở Ả rập Xê út.

Ông Steven Witkoff, đặc phái viên của Tổng thống Trump, sẽ đến Moscow vào ngày 13/3 để phác thảo những điểm chính của thỏa thuận.

Ông Trump cũng có kế hoạch gọi điện cho ông Putin vào cuối tuần này.

Nhưng khả năng cao là Nga sẽ tìm cách kéo dài thời gian để phản hồi đề xuất ngừng bắn ngay lập tức. Nga có thể lấy lý do Ukraine đã tiến hành cuộc tấn công bằng máy bay không người lái quy mô lớn vào sâu trong lãnh thổ Nga hôm 11/3, phá hủy một số cơ sở công nghiệp dầu mỏ quan trọng của Nga gần Moscow.

Nga cảnh báo cuộc tấn công cho thấy Ukraine "hoàn toàn thiếu ý chí chính trị vì hòa bình". Đây có thể là dấu hiệu cho thấy thỏa thuận ngừng bắn khó có thể sớm thành hiện thực.

Trong khi đó, Chánh Văn phòng Tổng thống Ukraine Andrii Yermak cho hay, các cuộc thảo luận về chi tiết lệnh ngừng bắn sẽ bắt đầu từ tuần tới. Ông lưu ý thêm, Mỹ sẽ thảo luận với phía Nga về các đề xuất đã được đưa ra trong cuộc họp với phái đoàn Ukraine.

Viện Nghiên cứu Chiến tranh (ISW) nhận định, Nga dường như sẽ không đưa ra nhượng bộ trong các cuộc đàm phán hòa bình với Ukraine.