Mỹ dùng dằng ở Trung Đông, tương lai khu vực đang thuộc về Iran?

Những động thái gần đây của Mỹ tại Trung Đông đang khiến Iran tăng cường ảnh hưởng và giành chiến thắng trong cuộc đua kiểm soát tương lai khu vực.
>>“Ván cờ” Trung Đông trong chiến lược của Tổng thống Putin

Sóng gió mới trong quan hệ Mỹ - Iran

Ngày 3/11, Mỹ đã trừng phạt bổ sung với 9 nhân vật thân cận của lãnh tụ tối cao Iran Ayatollah Ali Khamenei trong đó bao gồm cả Chánh văn phòng, một trong những con trai của ông Khamenei và người đứng đầu ngành tư pháp.

Mỹ dùng dằng ở Trung Đông, tương lai khu vực đang thuộc về Iran? - 1

Tổng thống Mỹ Donald Trump và Lãnh tụ tối cao Iran Ayatollah Ali Khamenei. Ảnh: Reuters

Một ngày sau (4/11), lãnh đạo Cơ quan Năng lượng nguyên tử Iran Ali Akbar Salehi cho biết Iran mới đưa vào sử dụng 30 máy ly tâm IR-6 thế hệ mới, nâng tổng số loại máy ly tâm này đang được Tehran sử dụng lên 60.  Với việc gia tăng số lượng các máy ly tâm thế hệ mới này, Iran đang sử dụng gấp đôi số lượng máy được giới hạn trong thỏa thuận hạt nhân Iran được ký kết năm 2015. Đây cũng không phải lần đầu tiên Iran cắt giảm các cam kết trong thỏa thuận này.

Lãnh tụ tối cao Iran thậm chí một lần nữa bác bỏ khả năng đàm phán với Mỹ khi khẳng định hôm 3/11 rằng: "Những người coi đàm phán với Mỹ là giải pháp để giải quyết vấn đề đã mắc sai lầm". Ông Khamenei đã dẫn ra rằng các cuộc đàm phán của Triều Tiên với Mỹ là một dấu hiệu cho thấy sự không đáng tin của Washington.

"Họ chụp ảnh và khen ngợi lẫn nhau nhưng Mỹ không hề dỡ bỏ trừng phạt, dù chỉ là một ít. Đó là cách họ tiến hành đàm phán. Họ sẽ khiến bạn phải phục tùng và rồi không đưa ra bất kỳ nhượng bộ nào", lãnh tụ tối cao Iran khẳng định.

Căng thẳng giữa Mỹ và Iran leo thang kể từ khi Tổng thống Trump rút khỏi thỏa thuận hạt nhân Iran năm ngoái và tái áp đặt một loạt các lệnh trừng phạt đơn phương lên nước Cộng hòa Hồi giáo này. Washington cũng cáo buộc Tehran tấn công tàu chở dầu ngày 14/5 và 13/6 ở vùng Vịnh, lên án sự việc máy bay không người lái của Mỹ bị bắn hạ hôm 20/6 và vụ bắt giữ tàu chở dầu Anh Stena Impero.

Một điều nguy hiểm khiến căng thẳng Mỹ - Iran trở nên khó đoán định hơn là bởi cả hai nước không có bất kỳ kênh đối thoại nào cũng như không vạch ra những lằn ranh rõ ràng khi xung đột leo thang. Dưới thời Tổng thống George W.Bush hay Barack Obama, dù căng thẳng leo thang đến đâu thì vẫn có những lằn ranh và những giới hạn được đặt ra để những căng thẳng này không biến thành một cuộc xung đột trực tiếp. Những tính toán sai lầm nhỏ dĩ nhiên vẫn có thể xảy ra nhưng chúng sẽ được điều chỉnh bằng các biện pháp ngoại giao.

Tuy nhiên, dưới thời Tổng thống Trump, ngay cả các nhà quan sát cũng khó mà đoán trước được quan hệ Mỹ và Iran sẽ đi đến đâu cũng như các bước đi của hai nước này là gì.

Vượt ra ngoài kiểu leo thang "ăn miếng trả miếng" thông thường, nguy cơ của những tính toán sai lầm từ phía Mỹ và Iran luôn hiện hữu. Thực tế là sự thiếu rõ ràng trong chính sách của hai bên khiến căng thẳng trở nên khó kiểm soát và nhiều rủi ro hơn. Những bất đồng của Mỹ và Iran liệu có thể giải quyết trong một vài tháng hay sẽ kéo dài một vài năm hoặc lâu hơn trong trạng thái "dùng dằng" như thế này?

Mỹ đang trao chiến thắng cho Iran ở Trung Đông?

Thực tế là chiến lược gây sức ép tối đa của Mỹ cũng như các hành động của Washington gần đây đang khiến mối quan hệ giữa Iran và các nước trong khu vực trở nên “thuận buồm xuôi gió” hơn.

Mỹ đang giảm hiện diện quân sự ở Syria và Afghanistan. Thậm chí, kể cả khi Tổng thống Trump tăng cường quân Mỹ ở Vịnh Ba Tư thì hình ảnh nước Mỹ với vai trò là một đối tác tin cậy và một nhân tố cân bằng quyền lực khu vực đã bị suy giảm.

Nhà phân tích Sina Toossi nhận định trên trang Foreign Policy rằng chính phủ Mỹ không có giải pháp chính trị và cũng không có khả năng để kéo dài các hoạt động quân sự tại Trung Đông.

Hơn nữa, tại Trung Đông nói chung và ở Iran nói riêng, Mỹ và các đồng minh EU cũng như đồng minh khu vực không có một tầm nhìn chung.

Dường như các đồng minh khu vực của Washington đều hiểu rằng việc Mỹ rời khỏi Trung Đông là một viễn cảnh được đoán trước. Do đó, sự hợp tác với Iran sẽ là cần thiết để giảm căng thẳng khu vực và tìm kiếm những giải pháp chính trị cho nhiều cuộc khủng hoảng ở đây.

Gần đây, chính phủ Các Tiểu vương quốc Arab thống nhất đã đạt được một thỏa thuận hàng hải mới với Iran và đã cử một quan chức cấp cao tới Tehran để thắt chặt quan hệ với nước Cộng hòa Hồi giáo này. Thậm chí Saudi Arabia - quốc gia đi đầu trong việc chống Iran cũng đang đối thoại với Iran để giảm căng thẳng và kết thúc cuộc chiến ở Yemen.

Người phát ngôn chính phủ Iran Ali Rabiei cho biết trong một cuộc họp báo ngày 4/11 rằng Tổng thống Rouhani đã gửi thư cho Quốc vương Saudi Arabia Salman và Quốc vương Bahrain Hamad bin Isa Al Khalifa để bàn về tình hình khu vực. Tehran không có mối quan hệ chính thức với cả 2 nước này kể từ năm 2016 song nước Cộng hòa Hồi giáo này đang mở cánh cửa đối thoại để cải thiện quan hệ với các nước vùng Vịnh giữa bối cảnh khu vực này đang đối mặt với những bất ổn mới.

"Điểm cơ bản của những bức thư này là hòa bình và ổn định khu vực. Chúng tôi tin rằng các quan hệ song phương và đa phương có thể được định hình trong khu vực và sức ép của Mỹ không nên là nguyên nhân khiến các nước láng giềng "ngoảnh mặt" với nhau", ông Rabiei cho biết.

Căng thẳng giữa Mỹ và Iran bao giờ sẽ kết thúc khi mà Washington vẫn tiếp tục áp đặt trừng phạt và Tehran từ chối đối thoại? Đâu sẽ là giải pháp cho mối quan hệ với nhiều bất đồng sâu sắc này? Sử dụng các hành động quân sự là một lựa chọn nhưng sẽ không phải là một giải pháp để căng thẳng Mỹ và Iran đi đến hồi kết. Một cuộc chiến tranh sẽ chỉ khiến Mỹ lún sâu thêm vào "vũng lầy" Trung Đông và Iran cũng sẽ thêm lao đao giữa bối cảnh nền kinh tế đang bị bóp nghẹt vì các lệnh trừng phạt.

Đối thoại chứ không phải đối đầu sẽ là con đường để giảm căng thẳng. Những bất ổn an ninh ở Trung Đông đòi hỏi các giải pháp với sự tham gia của các quốc gia trong khu vực, kể cả Iran và vai trò của Mỹ, không phải để cản trở mà là tham gia vào tiến trình này. Tuy nhiên, trước khi tiến đến bất kỳ giải pháp hay cuộc gặp nào, điều đầu tiên mà cả Mỹ và Iran cần phải xây dựng chính lòng tin với nhau thông qua một kênh đối thoại để tìm được tiếng nói chung. Đàm phán chỉ có thể diễn ra, giải pháp chỉ có thể thực hiện khi các bên tham gia với sự tự nguyện và sẵn sàng chứ không phải từ sự thúc ép của bất kỳ bên nào.

Theo Kiều Anh

VOV.VN

MỚI NHẤT
Hành trình tìm lại cha mẹ đẻ sau 50 năm của người đàn ông Mỹ gốc Việt
Hành trình tìm lại cha mẹ đẻ sau 50 năm của người đàn ông Mỹ gốc Việt

(Dân trí) - Kirk Kellerhals, một người Mỹ gốc Việt, được nhận nuôi khi còn nhỏ và lớn lên với suy nghĩ rằng cha mẹ ruột của mình đã qua đời. Sau gần 50 năm, cái kết viên mãn đã đến Kellerhals khi ông phát hiện cha mẹ ruột vẫn còn sống.

Thứ tư, 06/11/2019 - 05:23

Kỳ lạ hiện tượng băng “tròn như trứng” tràn ngập bờ biển Phần Lan
Kỳ lạ hiện tượng băng “tròn như trứng” tràn ngập bờ biển Phần Lan

(Dân trí) - Bức ảnh chụp băng ở một hòn đảo tại Phần Lan đông thành những khối tròn như trứng đã thu hút sự chú ý của người dân nước này trên mạng xã hội.

Thứ tư, 06/11/2019 - 04:41

Nghị sĩ Hong Kong bị đâm dao giữa ban ngày
Nghị sĩ Hong Kong bị đâm dao giữa ban ngày

(Dân trí) - Một nghị sĩ Hong Kong, ông Junius Ho, đã bị tấn công bằng dao vào sáng nay trong khi đang vận động tranh cử. Báo chí Hong Kong cho biết ông này bị thương ở ngực và phải trải qua phẫu thuật.

Thứ tư, 06/11/2019 - 04:19

Trào lưu tổ chức đám tang cho người còn sống ở Hàn Quốc
Trào lưu tổ chức đám tang cho người còn sống ở Hàn Quốc

(Dân trí) - Hàng chục nghìn người Hàn Quốc đã đóng vai là người chết để tham gia những đám tang giả cho chính bản thân mình nhằm tìm ý nghĩa về cuộc sống.

Thứ tư, 06/11/2019 - 03:01

100 năm đi tìm sự thật: Bí ẩn cái chết vua Tutankhamun đã có lời giải?
100 năm đi tìm sự thật: Bí ẩn cái chết vua Tutankhamun đã có lời giải?

Gần 100 năm kể từ khi lăng mộ của vị pharaoh trẻ tuổi trị vì vương triều Ai Cập được khai quật, bí ẩn về cái chết của vua Tutankhamun sắp được giải mã.

Thứ tư, 06/11/2019 - 02:57

Quan hệ Pháp - Trung Quốc: Tìm sự sòng phẳng
Quan hệ Pháp - Trung Quốc: Tìm sự sòng phẳng

Tổng thống Emmanuel Macron chỉ có 48 tiếng tại Bắc Kinh để nỗ lực xây dựng một quan hệ chính trị, kinh tế Pháp - Trung Quốc bình đẳng và hiệu quả hơn.

Thứ tư, 06/11/2019 - 02:42

Mỹ lo Nga - Trung Quốc quân sự hóa trí tuệ nhân tạo
Mỹ lo Nga - Trung Quốc quân sự hóa trí tuệ nhân tạo

(Dân trí) - Người đứng lầu Lầu Năm Góc cảnh báo rằng Nga và Trung Quốc sẽ thách thức vị trí của Mỹ trong tương lai khi theo đuổi quyết liệt việc quân sự hóa trí tuệ nhân tạo.

Thứ tư, 06/11/2019 - 12:40

Cựu thị trưởng Mexico gây tranh cãi vì cưới con dâu
Cựu thị trưởng Mexico gây tranh cãi vì cưới con dâu

(Dân trí) - Một cựu thị trưởng Mexico đã gây tranh cãi tại nước này vì kết hôn với con dâu, 3 năm sau khi người chồng của cô này qua đời trong một tai nạn giao thông.

Thứ tư, 06/11/2019 - 11:54

Toilet vàng 1,3 triệu USD đính 41.000 viên kim cương gây xôn xao Trung Quốc
Toilet vàng 1,3 triệu USD đính 41.000 viên kim cương gây xôn xao Trung Quốc

(Dân trí) - Chiếc toilet bằng vàng có giá lên tới gần 1,3 triệu USD, gắn gần 41.000 viên kim cương, xuất hiện trong một triển lãm thương mại ở Trung Quốc đã khiến cộng đồng mạng nước này xôn xao.

Thứ tư, 06/11/2019 - 11:24

Trung Quốc thiệt hại 35 tỷ USD vì các đòn thuế quan của Mỹ
Trung Quốc thiệt hại 35 tỷ USD vì các đòn thuế quan của Mỹ

(Dân trí) - Cuộc chiến tranh thương mại giữa hai nền kinh tế lớn nhất thế giới đã khiến Mỹ cắt giảm nhập khẩu hơn 1/4 hàng hóa từ Trung Quốc, tương đương 35 tỷ USD, trong nửa đầu năm 2019, theo một nghiên cứu của Liên Hợp Quốc.

Thứ tư, 06/11/2019 - 10:31

Mỹ có thể xây 2 căn cứ quân sự lớn gần “vựa dầu mỏ” Syria
Mỹ có thể xây 2 căn cứ quân sự lớn gần “vựa dầu mỏ” Syria

(Dân trí) - Mỹ được cho đang chuẩn bị các vật tư, trang thiết bị để xây 2 căn cứ quân sự quy mô lớn tại khu vực gần các mỏ dầu ở tỉnh Deir Al-Zour, đông Syria.

Thứ tư, 06/11/2019 - 09:40

Đại sứ Mỹ thừa nhận gây áp lực cho Ukraine để điều tra ông Biden
Đại sứ Mỹ thừa nhận gây áp lực cho Ukraine để điều tra ông Biden

(Dân trí) - Ông Gordon Sondland, Đại sứ Mỹ tại Liên minh châu Âu, thừa nhận ông đã nói với một quan chức Ukraine rằng gói viện trợ quân sự gần 400 triệu USD của Washington cho Kiev sẽ không được chi chừng nào Ukraine đồng ý mở cuộc điều tra theo mong muốn của Tổng thống Mỹ Donald Trump.

Thứ tư, 06/11/2019 - 09:09

ĐÁNG QUAN TÂM
Chú của ông Kim Jong-un có thể sắp trở về Triều Tiên
Chú của ông Kim Jong-un có thể sắp trở về Triều Tiên

(Dân trí) - Người chú của nhà lãnh đạo Triều Tiên Kim Jong-un, người đã giữ cương vị nhà ngoại giao tại các quốc gia Đông Âu trong hàng chục năm qua, có thể sẽ sớm quay trở lại Bình Nhưỡng, truyền thông Hàn Quốc đưa tin.

Thứ tư, 06/11/2019 - 08:05

Mỹ tự tin về thỏa thuận thương mại giai đoạn một với Trung Quốc
Mỹ tự tin về thỏa thuận thương mại giai đoạn một với Trung Quốc

(Dân trí) - Bộ trưởng Thương mại Mỹ Wilbur Ross cho biết Washington “lạc quan” về việc đạt được thỏa thuận thương mại giai đoạn một với Trung Quốc nhằm chấm dứt cuộc chiến thương mại giữa hai nền kinh tế hàng đầu thế giới.

Thứ tư, 06/11/2019 - 08:03

9 người Mỹ trong một gia đình bị sát hại ở Mexico
9 người Mỹ trong một gia đình bị sát hại ở Mexico

(Dân trí) - 9 công dân Mỹ từ một gia đình, gồm 6 trẻ em và 3 phụ nữ, đã bị sát hại trong một vụ tấn công nghi do các tay súng thuộc một băng đảng buôn lậu ma túy ở miền bắc Mexico thực hiện. Đây là vụ tấn công đẫm máu nhất nhằm vào người Mỹ ở Mexico trong nhiều năm.

Thứ tư, 06/11/2019 - 07:23

Ấn Độ âm thầm gia tăng sự hiện diện ở biển Đông
Ấn Độ âm thầm gia tăng sự hiện diện ở biển Đông

Biển Đông có liên quan trực tiếp với những tính toán chiến lược của Ấn Độ, do vùng biển này nằm ở giữa tuyến đường hàng hải trải dài từ đông Ấn Độ Dương đến tây Thái Bình Dương, giúp Ấn Độ tiếp cận với các thị trường lớn trên thế giới.

Thứ tư, 06/11/2019 - 06:42

Kẻ sát hại triệu phú Thái Lan bị tóm vì liên tục rút tiền từ ATM
Kẻ sát hại triệu phú Thái Lan bị tóm vì liên tục rút tiền từ ATM

(Dân trí) - Nghi phạm Withun Sitabut đã thừa nhận hành vi sát hại nữ triệu phú Wannee Jiracharoenying rồi đổ bê tông và giấu trong tủ lạnh. Kẻ này cũng đã thú nhận về các hành vi tội ác của bản thân.

Thứ tư, 06/11/2019 - 06:26

Philippines "tố" Trung Quốc bắn pháo sáng cảnh báo máy bay tuần tra Biển Đông
Philippines "tố" Trung Quốc bắn pháo sáng cảnh báo máy bay tuần tra Biển Đông

(Dân trí) - Một tướng quân đội cấp cao Philippines tiết lộ rằng Trung Quốc đã nhiều lần bắn pháo sáng cảnh cáo máy bay Philippines thực hiện nhiệm vụ tuần tra tại Biển Đông.

Thứ ba, 05/11/2019 - 08:59

Tổng thống Putin đồng loạt sa thải 11 tướng
Tổng thống Putin đồng loạt sa thải 11 tướng

(Dân trí) - Tổng thống Nga Vladimir Putin đã ký lệnh sa thải hàng loạt 11 tướng trong các bộ và cơ quan nước này.

Thứ ba, 05/11/2019 - 08:24

Mỹ phản đối hành vi nước lớn bắt nạt nước nhỏ tại Thái Bình Dương
Mỹ phản đối hành vi nước lớn bắt nạt nước nhỏ tại Thái Bình Dương

(Dân trí) - Cố vấn An ninh Quốc gia Mỹ Robert C. O’ Brien nhấn mạnh lập trường phản đối của Washington đối với hành vi nước lớn bắt nạt nước nhỏ tại khu vực Ấn Độ - Thái Bình Dương, cũng như việc Trung Quốc hăm dọa các nước khác trên Biển Đông.

Thứ ba, 05/11/2019 - 07:29

Đại sứ Canada kêu gọi chạy vì bệnh nhi mắc bệnh hiểm nghèo Việt Nam
Đại sứ Canada kêu gọi chạy vì bệnh nhi mắc bệnh hiểm nghèo Việt Nam

(Dân trí) - Đại sứ Canada tại Việt Nam Deborah Paul đã có chuyến thăm và trao quà tới các bệnh nhi ung thư tại Bệnh viện Nhi Trung ương. Bà Paul cũng kêu gọi cộng đồng tham gia sự kiện chạy để quyên góp nhằm giúp đỡ cho những em nhỏ không may mắc bệnh hiểm nghèo tại Việt Nam.

Thứ ba, 05/11/2019 - 07:13

Mỹ kích hoạt tiến trình rút khỏi thỏa thuận khí hậu Paris lịch sử
Mỹ kích hoạt tiến trình rút khỏi thỏa thuận khí hậu Paris lịch sử

(Dân trí) - Mỹ đã chính thức kích hoạt tiến trình rút khỏi thỏa thuận khí hậu Paris, đưa Mỹ trở thành quốc gia duy nhất không tham gia hiệp ước lịch sử này. Các nước đã bày tỏ sự thất vọng về quyết định của Washington.

Thứ ba, 05/11/2019 - 06:02

Nga bắt giữ người giấu 2 kg vàng trong giày định tuồn sang Trung Quốc
Nga bắt giữ người giấu 2 kg vàng trong giày định tuồn sang Trung Quốc

(Dân trí) - Giới chức Hải quan Nga đã bắt giữ một phụ nữ nước này tại biên giới Trung Quốc giấu gần 2 kg vàng ròng trong giày sau khi nhận thấy cô này có dáng đi lạ, giới chức Nga ngày 5/11 cho biết.

Thứ ba, 05/11/2019 - 06:00

Mỹ cần bắt tay với các đồng minh để đối phó tham vọng của Trung Quốc
Mỹ cần bắt tay với các đồng minh để đối phó tham vọng của Trung Quốc

(Dân trí) - Giới phân tích nhận định Mỹ có nguy cơ ngày càng bị cô lập trừ khi nước này liên kết với các đồng minh để đối phó với các chính sách kinh tế bá quyền của Trung Quốc.

Thứ ba, 05/11/2019 - 03:52