Liệu chăng có một cuộc chiến Mỹ - Trung?

Dân trí Một giáo sư Havard nhận định trong vòng 500 năm qua có đến 12 trên 16 trường hợp khi một thế lực lớn lên thách thức thế lực thống trị, đã phải giải quyết bằng chiến tranh. Ông cũng đi sâu phân tích khả năng của một cuộc chiến Mỹ- Trung trên nhiều phương diện.
>>Trung - Mỹ đứng trước nguy cơ đụng độ vũ trang ở Biển Đông?
>>Mỹ - Trung tranh cãi nảy lửa về vấn đề Biển Đông

Mỹ- Trung và vết xe đổ của lịch sử

Ngày 14/4/2015, phát biểu trước Ủy ban Quân vụ Thượng viện Mỹ về quan hệ Mỹ - Trung Quốc, Giáo sư Graham Allison, Giám đốc Trung tâm Belfer của Đại học Havard, nhấn mạnh: trong 500 năm qua, thế giới có 12 trên 16 trường hợp khi một quốc gia trỗi dậy thách thức quyền lực của một cường quốc, thì kết quả là phải giải quyết bằng chiến tranh.

Những viện dẫn của giáo sư Allison được đưa ra trong bối cảnh sức mạnh mọi mặt của Trung Quốc đã tăng nhanh chóng và vươn lên tầm cường quốc thế giới trong những năm gần đây.

Hiện nay và trong suốt 50 năm tới, Trung Quốc được coi là thế lực lớn nhất đe dọa vị trí siêu cường của Mỹ. Liệu hai nước Mỹ - Trung Quốc có lặp lại vết xe đổ về quyền lực và thách thức quyền lực, hay có thể tránh được một cuộc chiến gây tổn thất cho cả hai bên? Những phân tích về các mặt quân sự và kinh tế sau đây sẽ cho thấy khả năng đối đầu giữa hai nước này.

Về năng lực quân sự

Liệu chăng có một cuộc chiến Mỹ - Trung?

Tàu USS Forth Worth của Mỹ "chạm trán" tàu khu trục Yancheng của Trung Quốc tại vùng biển gần quần đảo Trường Sa của Việt Nam. (Ảnh: US Navy)

Hiện nay, cùng với việc thực hiện chủ nghĩa bá quyền khu vực và chính sách “nắn gân”, Trung Quốc thấy cần có những hành động “bắt nạt” các nước láng giềng bằng việc đòi chủ quyền một cách hung hăng ở Biển Đông và biển Hoa Đông. Tuy nhiên, Trung Quốc sẽ chưa muốn có chiến tranh với Mỹ vì cán cân lực lượng còn quá nhiều bất lợi cho nước này.

Mặc dù chi tiêu quốc phòng của Trung Quốc tăng nhanh hơn nhiều so với Mỹ, nhưng tổng ngân sách quốc phòng của cường quốc đang trỗi dậy này vẫn thấp hơn. Bên cạnh đó, Quân Giải phóng nhân dân Trung Quốc (PLA) có những điểm yếu mang tính cơ chế như: không có nguồn nhân lực chuyên nghiệp và kinh nghiệm chiến đấu, tham nhũng lan tràn và hệ thống quân dự bị kém phát triển.

Ngoài ra, PLA còn có các vấn đề nghiêm trọng khác. Đầu tiên là việc sĩ quan tác chiến phải chia sẻ trách nhiệm hành động trong đơn vị mình với các sĩ quan chính trị, những người phụ trách tuyên huấn.

Thứ hai là tổ chức và sự lãnh đạo của PLA vẫn do lực lượng bộ binh chỉ huy là chính.
 
Thứ ba là PLA có quá nhiều bộ chỉ huy chia sẻ nhiệm vụ và sức mạnh với chính quyền địa phương. Cuối cùng, PLA phải đối mặt với thách thức khi được trang bị hệ thống vũ khí khí tài nhiều thế hệ, nhiều chủng loại khác nhau.
 
Nếu những khó khăn này không được giải quyết, quân đội Trung Quốc sẽ vấp phải trở ngại lớn khi phải chiến đấu với một địch thủ tiên tiến hơn, chuyên nghiệp và đồng bộ hơn nhiều.
 
Dĩ nhiên, vấn đề tối quan trọng phải cân nhắc là một cuộc chiến tranh quy mô nhỏ cũng có thể leo thang và gây hiểm họa hủy diệt cho cả hai bên.

Về năng lực kinh tế

Nếu như đánh giá về năng lực quân sự là tương đối thuần túy về sức mạnh của mỗi bên, thì đánh giá năng lực kinh tế khó hơn nhiều do sự giao thoa lợi ích và mối quan hệ tương tác hai bên.

Từ sau cải cách mở cửa, kinh tế Trung Quốc đã có những bước tiến vô cùng mạnh mẽ. Tuy nhiên, đằng sau đó vẫn tiềm ẩn những điểm yếu, những nguy cơ không nhỏ mà nước này còn thua xa so với Mỹ.

Một ví dụ về năng lực kinh tế của Trung Quốc thể hiện trong câu chuyện về Ngân hàng đầu tư cơ sở hạ tầng châu Á (AIIB) mới được tổ chức ở Bắc Kinh. Dù đồng minh của Mỹ là Anh có vội vã gia nhập ngân hàng bất chấp phủ quyết của Mỹ thì trên thực tế, cốt lõi vấn đề là phát triển về lượng vẫn không đi cùng với chất.

Tổng thu nhập quốc nội (GDP) của Trung Quốc có thể bằng và vượt Mỹ nhưng GDP theo đầu người của Mỹ, phương Tây và các đồng minh châu Á của Mỹ vẫn vượt xa so với của Trung Quốc.

Thực tế, nhiều tổ chức cũng như cá nhân Trung Quốc vẫn mong đợi mối quan hệ tốt đẹp với Mỹ để giữ cho tiền đầu tư an toàn và xuất khẩu hàng hóa của Trung Quốc vào Mỹ được thuận lợi.

Cũng như trong đánh giá về năng lực quân sự, nạn tham nhũng lan tràn tại các cơ quan chính phủ là một cản trở sức mạnh kinh tế của Trung Quốc cả về tầm trung và dài hạn. Chiến dịch “đả hổ diệt ruồi” của Chủ tịch Tập Cận Bình mới bắt đầu và chưa đảm bảo được sự phát triển chắc chắn của nền kinh tế.

Sương mù do ô nhiễm môi trường ở Trung Quốc. (Ảnh:

Sương mù do ô nhiễm môi trường ở Trung Quốc. (Ảnh: Vogue)

Về mối quan hệ giữa tăng trưởng và chất lượng sống thì sức mạnh của Trung Quốc còn bị xói mòn hơn nữa do vấn đề nước sạch và nạn ô nhiễm môi trường. Bên cạnh đó, do xuất phát điểm thấp và sử dụng các nguồn lực không rõ ràng, tăng trưởng kinh tế của Trung Quốc là không thể dự tính được.

Sinh viên Trung Quốc vượt trội trong học toán, nhưng năng lực đổi mới của đất nước vẫn bị kìm hãm trong sự kiểm soát từ trên xuống dưới.

Về chiến tranh công nghệ cao

Tuy người dân bình thường bị hạn chế truy cập vào nhiều trang mạng internet quốc tế, nhưng Trung Quốc lại có một đội ngũ chuyên nghiệp công nghệ cao và đã gây nhiều vụ tấn công tai tiếng vào các định chế khác nhau của Mỹ, trong đó có cả Bộ Quốc phòng.

Một số nhà quan sát cho rằng chiến tranh mạng internet không tốn kém mà nguy hiểm và Trung Quốc đã sẵn sàng cho một cuộc tấn công mạng internet vào Mỹ. Tuy nhiên, khoảng cách về công nghệ giữa hai nước còn khá xa và Mỹ vẫn kiểm soát hầu hết hạ tầng mạng internet toàn cầu. Những đợt tấn công mạng của đội quân công nghệ cao Trung Quốc sẽ không dễ dàng gì khi một cuộc chiến thực sự nổ ra giữa hai cường quốc.

Các cường quốc cần có trách nhiệm và tầm nhìn hơn

Với tiềm lực hùng mạnh về nhiều phương diện, các nước lớn như Mỹ và Trung Quốc cần nhìn nhận quan hệ quốc tế bằng cả trách nhiệm của mình. Quyền lực và thách thức quyền lực là một cái bẫy nguy hiểm cho cả hai bên và cho nền hòa bình thế giới.

Mặc dù Mỹ và Trung Quốc vẫn còn khả năng điều chỉnh xung đột do mối liên hệ nhiều mặt giữa hai bên còn dày đặc và sự phụ thuộc kinh tế lẫn nhau còn đem đến lợi ích song trùng, thì hai nước này vẫn cần thực sự có trách nhiệm hơn trong tương lai.

Cựu Thủ tướng Úc Kevin Rudd đã cảnh báo “một khái niệm quyền lực mới có thể sẽ đòi hỏi sự hợp tác và thay đổi nhiều hơn mức mà cả Trung Quốc và Mỹ có thể chấp nhận.” Có những cái đầu nóng và những nhân vật diều hâu ở cả hai nước, nhưng nếu lãnh đạo Trung Quốc và Mỹ thận trọng thì phải xác định được đâu là lợi ích chiến lược của mình.

Minh Châu
Theo The Diplomat
MỚI NHẤT
Phó tư lệnh hải quân Mỹ yêu cầu Trung Quốc giải thích việc xây đảo nhân tạo
Phó tư lệnh hải quân Mỹ yêu cầu Trung Quốc giải thích việc xây đảo nhân tạo

(Dân trí) - Phó tư lệnh hải quân Mỹ ngày 19/5 đã yêu cầu Bắc Kinh giải thích về ý đồ của mình khi không ngừng đẩy mạnh việc xây đảo nhân tạo trên vùng biển tranh chấp tại Biển Đông, và tuyên bố sẵn sàng ủng hộ các hành động chung bày tỏ sự đoàn kết của ASEAN.

Thứ ba, 19/05/2015 - 10:08

Chủ tịch Hồ Chí Minh - một lãnh tụ bình dị
Chủ tịch Hồ Chí Minh - một lãnh tụ bình dị

“Chủ tịch Hồ Chí Minh là lãnh tụ của một quốc gia nhưng Người lại sống rất bình dị. Yêu quý và tôn trọng Chủ tịch Hồ Chí Minh chính là nguồn cảm hứng đưa tôi gắn bó với đất nước Việt Nam sau này”, bà Sandra Scargliotti, Giám đốc Trung tâm Việt Nam học, Tổng thư ký Hội toàn quốc Italia - Việt Nam, Lãnh sự danh dự của Việt Nam tại vùng Piemonte, đã khẳng định như vậy với phóng viên Báo Quân đội nhân dân...

Thứ ba, 19/05/2015 - 09:30

Trung Quốc, Thái Lan xây kênh đào nối Thái Bình Dương - Ấn Độ Dương
Trung Quốc, Thái Lan xây kênh đào nối Thái Bình Dương - Ấn Độ Dương

Trung Quốc và Thái Lan đã đạt được thỏa thuận sơ bộ về dự án xây kênh đào xuyên qua Thái Lan, nối Biển Đông (Thái Bình Dương) với Biển Andaman (Ấn Độ Dương).

Thứ ba, 19/05/2015 - 05:05

Báo Đức đăng cả trang bài viết về Chủ tịch Hồ Chí Minh
Báo Đức đăng cả trang bài viết về Chủ tịch Hồ Chí Minh

Đúng kỷ niệm 125 năm ngày sinh nhật Bác Hồ, ngày 19/5, Báo Thế giới trẻ (Junge Welt) của Đức đã dành cả trang 12 để đăng bài viết cảm động của tác giả người Đức Hellmut Kapfenberger về Chủ tịch Hồ Chí Minh.

Thứ ba, 19/05/2015 - 04:30

Vì sao Trung Quốc muốn lập căn cứ quân sự ở châu Phi?
Vì sao Trung Quốc muốn lập căn cứ quân sự ở châu Phi?

(Dân trí) - Trung Quốc đang đàm phán xây dựng một căn cứ hải quân ở thành phố cảng chiến lược của Djibouti. Theo giới quan sát, động thái này là thông điệp mới nhất cho thấy cường quốc châu Á đã sẵn sàng cho thời điểm "trỗi dậy".

Thứ ba, 19/05/2015 - 04:05

Xe du lịch từ Việt Nam va chạm với xe chở công nhân Campuchia, 21 người chết
Xe du lịch từ Việt Nam va chạm với xe chở công nhân Campuchia, 21 người chết

(Dân trí) - Ít nhất 21 công nhân dệt may thiệt mạng và 5 người bị thương nặng trong vụ tai nạn ở tỉnh Svay Rieng của Campuchia khi xe chở những người này trên đường tới xưởng may va chạm với một xe chở đoàn khách du lịch từ Việt Nam.

Thứ ba, 19/05/2015 - 03:46

Hàn Quốc theo dõi khả năng Triều Tiên sắp phóng tên lửa
Hàn Quốc theo dõi khả năng Triều Tiên sắp phóng tên lửa

(Dân trí) - Bộ Quốc phòng Hàn Quốc ngày 19/5 thông báo nước này đang theo dõi chặt chẽ những diễn biến tại Triều Tiên sau khi có tin Bình Nhưỡng chuẩn bị phóng tên lửa mang theo vệ tinh.

Thứ ba, 19/05/2015 - 03:40

Singapore thu giữ gần 4 tấn ngà voi quá cảnh đến Việt Nam
Singapore thu giữ gần 4 tấn ngà voi quá cảnh đến Việt Nam

Cơ quan quản lý nông sản và thú y Singapore (AVA) đã thu giữ một lô hàng khoảng 3,7 tấn ngà voi quá cảnh ở Singapore trước khi đến Việt Nam từ Kenya.

Thứ ba, 19/05/2015 - 02:33

Tàu sân bay Mỹ có thể tập trận ở Biển Đông
Tàu sân bay Mỹ có thể tập trận ở Biển Đông

(Dân trí) - Tàu sân bay hạt nhân USS George Washington của Mỹ ngày 18/5 đã rời Nhật Bản sau 7 năm làm nhiệm vụ. Con tàu này có thể sẽ tuần tra và tập trận tại Biển Đông trước khi quay về Mỹ để sửa chữa, bảo trì.

Thứ ba, 19/05/2015 - 02:24

Ngoại trưởng Kerry chỉ trích các vụ xử tử tại Triều Tiên
Ngoại trưởng Kerry chỉ trích các vụ xử tử tại Triều Tiên

(Dân trí) - Trong chuyến thăm Hàn Quốc, Ngoại trưởng Mỹ John Kerry ngày 18/5 đã lên tiếng chỉ trích các vụ phóng thử tên lửa đạn đạo và xử tử quan chức trong thời gian qua của chính quyền Triều Tiên.

Thứ ba, 19/05/2015 - 02:19

Phố Hồ Chí Minh tại St. Petersburg (Nga)
Phố Hồ Chí Minh tại St. Petersburg (Nga)

Dường như ít người biết rằng, ở St. Petersburg của Nga có một đường phố rộng lớn mang tên Hồ Chí Minh.

Thứ ba, 19/05/2015 - 12:00

Vén màn bí ẩn trong cuộc sống 5 năm ẩn náu ở Pakistan của Bin Laden
Vén màn bí ẩn trong cuộc sống 5 năm ẩn náu ở Pakistan của Bin Laden

Khi Mỹ tìm thấy Osama bin Laden đang ẩn náu sau một tòa nhà kín cổng cao tường, cách một học viện quân sự của Pakistan chỉ 1km, nhiều câu hỏi đã hình thành...

Thứ ba, 19/05/2015 - 11:29

ĐÁNG QUAN TÂM
Thái Lan xét xử cựu Thủ tướng Yingluck
Thái Lan xét xử cựu Thủ tướng Yingluck

(Dân trí) - Hôm nay 19/5, phiên toà xét xử nữ cựu Thủ tướng Thái Lan Yingluck Shinawatra với tội danh vô trách nhiệm sẽ diễn ra tại thủ đô Bangkok.

Thứ ba, 19/05/2015 - 10:30

Tổng thống Obama lịch thiệp che mưa cho hai nữ chính trị gia
Tổng thống Obama lịch thiệp che mưa cho hai nữ chính trị gia

(Dân trí) - Khi chiếc trực thăng Marine One vừa trở về phủ Tổng thống sau một chuyến công tác, trời đang đổ mưa lớn. Tổng thống Mỹ Barack Obama đã rất lịch thiệp dùng ô che mưa cho hai nữ chính trị gia cùng đoàn rời trực thăng để vào Nhà Trắng.

Thứ ba, 19/05/2015 - 10:00

Tình báo Hàn Quốc bị "soi" vì tung tin Triều Tiên xử tử Bộ trưởng quốc phòng
Tình báo Hàn Quốc bị "soi" vì tung tin Triều Tiên xử tử Bộ trưởng quốc phòng

(Dân trí) - Thông tin Triều Tiên đã thanh trừng bộ trưởng quốc phòng nước này bằng súng phòng không do Cơ quan tình báo Hàn Quốc công bố đang bị đặt trước nhiều nghi vấn về tính xác thực của nó.

Thứ ba, 19/05/2015 - 09:22

Hồi ức từ những lần gặp Bác Hồ
Hồi ức từ những lần gặp Bác Hồ

Hơn 50 năm gắn bó với Việt Nam, ông Gladunov Evegeni Pavlovivh từng phụ trách đón tiếp, thu xếp các cuộc đàm phán của lãnh đạo cấp cao Việt Nam - Liên Xô. Ông là đầu mối phối hợp toàn bộ các hoạt động chính thức của Đảng Cộng sản Liên Xô trong quan hệ với Việt Nam giai đoạn 1978-1991.

Thứ ba, 19/05/2015 - 08:04

Trung Quốc sẽ khoe khu trục hạm tàng hình tại triển lãm quân sự quốc tế
Trung Quốc sẽ khoe khu trục hạm tàng hình tại triển lãm quân sự quốc tế

(Dân trí) - Hải quân Trung Quốc tuần này sẽ giới thiệu một tàu khu trục tàng hình tại triển lãm quốc phòng châu Á. Giới chuyên gia nhận định Bắc Kinh có thể sẽ nhân dịp này để khoe khoang công nghệ đóng tàu, đồng thời có thể lợi dụng cơ hội biện bạch về vấn đề Biển Đông.

Thứ ba, 19/05/2015 - 07:54

Chuyên gia Mỹ: Trung Quốc không có quyền áp đặt lệnh cấm đánh bắt ở Biển Đông
Chuyên gia Mỹ: Trung Quốc không có quyền áp đặt lệnh cấm đánh bắt ở Biển Đông

(Dân trí) - Trao đổi với phóng viên Dân Trí, chuyên gia Gregory Poling từ Viện nghiên cứu quốc tế và chiến lược (CSIS) tại Washington nói rằng Trung Quốc không có quyền hợp pháp gì để đưa ra một lệnh cấm đánh bắt đơn phương ở Biển Đông và các quốc gia Đông Nam Á như Việt Nam có mọi lý do để phản đối, phớt lờ lệnh cấm này.

Thứ ba, 19/05/2015 - 07:43

Ukraine khởi tố "2 lính tình báo Nga" bị bắt tại miền đông
Ukraine khởi tố "2 lính tình báo Nga" bị bắt tại miền đông

(Dân trí) - Ukraine thông báo khởi tố hai người lính được cho là thuộc lực lượng tình báo của quân đội Nga bị bắt giữ mới đây khi đang tham chiến tại vùng chiến sự miền đông. Trong khi đó, Nga khẳng định hai người này không còn phục vụ trong quân đội vào thời điểm họ bị bắt giữ.

Thứ ba, 19/05/2015 - 07:05

Hồ Chí Minh và phương châm "ngũ tri" với nước lớn
Hồ Chí Minh và phương châm "ngũ tri" với nước lớn

Người chủ trương phải hiểu được các nước lớn, dù là đồng minh hay đối thủ, biết được mối quan tâm và chiến lược cơ bản của họ.

Thứ ba, 19/05/2015 - 07:03

Vì sao Trung Quốc làm "tàu sân bay không chìm" ở Biển Đông?
Vì sao Trung Quốc làm "tàu sân bay không chìm" ở Biển Đông?

Trong Thế chiến 2, các đô đốc Mỹ thường gọi chuỗi đảo và bãi đá họ có là "các tàu sân bay không thể chìm" dùng trong cuộc đối đầu với Nhật Bản.

Thứ ba, 19/05/2015 - 06:05

Không gian Hồ Chí Minh và tượng Bác tại thành phố Montreuil
Không gian Hồ Chí Minh và tượng Bác tại thành phố Montreuil

Ở Pháp có một địa chỉ quen thuộc và gần gũi mà bất kỳ người Việt Nam nào khi đặt chân đến Pháp cũng đều mong được ghé thăm, đó là Không gian Hồ Chí Minh và tượng Bác tại thành phố Montreuil, cách trung tâm Paris khoảng 15km về phía Đông.

Thứ ba, 19/05/2015 - 05:05

[Infographics] Khủng hoảng người nhập cư ở Đông Nam Á
[Infographics] Khủng hoảng người nhập cư ở Đông Nam Á

Thái Lan đã đề xuất tổ chức một hội nghị khu vực vào ngày 29/5 tới để tìm giải pháp mang tính toàn diện cho vấn đề trên.

Thứ ba, 19/05/2015 - 04:00

Nepal cấm xây nhà cao tầng trong vòng 2 tháng
Nepal cấm xây nhà cao tầng trong vòng 2 tháng

Ngày 18/5, chính phủ Nepal ban hành lệnh cấm triển khai các dự án xây tòa nhà cao mới trong vòng 2 tháng, thậm chí hạn chế xây dựng nhà quá hai tầng...

Thứ ba, 19/05/2015 - 03:00