Hé lộ thoả thuận “15 điểm” của Mỹ để chấm dứt cuộc chiến với Iran

Kênh truyền hình Channel 12 của Israel đưa tin, chính quyền Tổng thống Mỹ Donald Trump đã đưa ra 15 điều kiện cho Iran như là các điều khoản để chấm dứt cuộc chiến hiện tại.

Theo Channel 12, các điều kiện này dường như bao trùm toàn bộ mục tiêu chiến tranh của Mỹ và Israel.

Tuy nhiên, Channel 12 cho biết Israel lo ngại rằng Tổng thống Trump và đội ngũ của mình muốn nhanh chóng thúc đẩy một “thỏa thuận khung, thỏa thuận về nguyên tắc” với Iran, thay vì yêu cầu thực hiện các điều khoản này như điều kiện tiên quyết để chấm dứt chiến tranh.

Theo 3 nguồn tin nắm rõ kế hoạch của Mỹ, các cố vấn hàng đầu của Tổng thống Trump là ông Jared Kushner và ông Steve Witkoff đã xây dựng một tiến trình bao gồm “tuyên bố ngừng bắn kéo dài một tháng, trong đó các bên sẽ đàm phán một thỏa thuận gồm 15 điểm”, tương tự các thỏa thuận trước đây do chính quyền Tổng thống Trump làm trung gian với Hamas ở Gaza và với Li Băng.

Tổng thống Trump ngày 23/3 cho biết ông đã đạt được khoảng 15 điểm đồng thuận trong một thỏa thuận tiềm năng thông qua các cuộc đàm phán gián tiếp với một nhân vật chủ chốt của Iran. Mặc dù vậy, ông chỉ nêu rõ một điểm là Iran “cam kết không sở hữu vũ khí hạt nhân”, điều mà nước này từng tuyên bố trước đây.

Phát biểu tại Nhà Trắng ngày 24/3, Tổng thống Trump cho biết Iran "rất muốn đạt được thỏa thuận". Ông cũng tuyên bố Iran “đã đồng ý rằng họ sẽ không bao giờ sở hữu vũ khí hạt nhân” và “từ bỏ làm giàu uranium”.

Channel 12 dẫn một nguồn tin phương Tây tiết lộ 14 trong số 15 yêu cầu và lợi ích mà Mỹ đã chuyển tới Iran như sau:

Các yêu cầu của Mỹ đối với Iran:

1. Iran phải tháo dỡ các năng lực hạt nhân hiện có.

2. Iran phải cam kết không bao giờ theo đuổi vũ khí hạt nhân.

3. Sẽ không có hoạt động làm giàu uranium trên lãnh thổ Iran.

4. Iran phải chuyển giao kho dự trữ khoảng 450kg uranium được làm giàu đến 60% cho Cơ quan Năng lượng Nguyên tử Quốc tế (IAEA) trong tương lai gần, theo lộ trình sẽ được thống nhất.

5. Các cơ sở hạt nhân Natanz, Isfahan và Fordo phải bị tháo dỡ.

6. IAEA, cơ quan giám sát hạt nhân của Liên hợp quốc, phải được trao quyền tiếp cận đầy đủ, minh bạch và giám sát bên trong Iran.

7. Iran phải từ bỏ “mô hình” lực lượng ủy nhiệm trong khu vực.

8. Iran phải ngừng tài trợ, chỉ đạo và trang bị vũ khí cho các lực lượng ủy nhiệm trong khu vực.

9. Eo biển Hormuz phải luôn mở và hoạt động như một hành lang hàng hải tự do.

10. Chương trình tên lửa của Iran phải bị giới hạn cả về tầm bắn và số lượng, với các ngưỡng cụ thể sẽ được xác định ở giai đoạn sau.

11. Mọi động thái sử dụng tên lửa trong tương lai sẽ chỉ được giới hạn cho mục đích tự vệ.

Đổi lại, Iran sẽ được hưởng những lợi ích sau:

12. Iran sẽ được dỡ bỏ hoàn toàn các lệnh trừng phạt do cộng đồng quốc tế áp đặt.

13. Mỹ sẽ hỗ trợ Iran thúc đẩy chương trình hạt nhân dân sự, bao gồm việc sản xuất điện tại nhà máy điện hạt nhân Bushehr.

14. Cơ chế “tái áp đặt trừng phạt” - cho phép tự động áp đặt lại các lệnh trừng phạt nếu Iran không tuân thủ - sẽ bị loại bỏ.

Hiện Mỹ và Iran chưa lên tiếng về thông tin trên.

Theo Channel 12, Mỹ - cùng với các nước trung gian hòa giải gồm Pakistan, Ai Cập và Thổ Nhĩ Kỳ - đang thảo luận về việc tổ chức một "hội nghị thượng đỉnh hòa bình" với Iran ngay trong tuần này. Theo đó, các bên sẽ thảo luận về thỏa thuận 15 điểm mới do Mỹ đề xuất.

Hai nguồn tin lưu ý rằng Iran vẫn chưa đồng ý với kế hoạch tổ chức hội nghị thượng đỉnh như vậy. Tân Lãnh tụ Tối cao Iran Mojtaba Khamenei cần phải chấp thuận sự tham dự của Iran.

Trong cuộc phỏng vấn với hãng thông tấn nhà nước Iran (IRNA), người phát ngôn Bộ Ngoại giao Iran Esmaeil Baghaei ngày 23/3 cho biết Iran không đàm phán với Mỹ, bác bỏ tuyên bố của Tổng thống Trump rằng Washington và Tehran đã đạt được tiến triển đáng kể trong các cuộc đàm phán.

Ông Baghaei phủ nhận việc Iran có bất kỳ cuộc đàm phán hay thương lượng nào với Mỹ trong suốt 24 ngày qua kể từ khi xung đột bùng phát. Theo IRNA, ông Baghaei cho biết lập trường của Iran về eo biển Hormuz và các điều kiện để chấm dứt chiến tranh vẫn không thay đổi.