Đông Bắc Á - Tay bắt chặt mà mặt chưa mừng

Những gì đã diễn ra ở khu vực Đông Bắc Á trong năm 2015 đã cho thế giới thấy sự phức tạp vốn có của khu vực này.
>>Ngoại trưởng Nhật-Trung-Hàn lần đầu hội đàm sau 3 năm
>>Nhật-Trung-Hàn: Tuần trăng mật lại chấm dứt

Cuộc gặp thượng đỉnh của ba nhà lãnh đạo Trung Quốc-Hàn Quốc-Nhật Bản thời điểm tháng 11-2015 ở Seoul giúp họ có được cái bắt tay rất chặt. Nhưng, Đông Bắc Á trong năm 2015 vẫn còn đầy âu lo.

Đông Bắc Á vừa được nhìn nhận là khu vực của sự phồn thịnh khi một nửa số nước nằm trong khu vực này vẫn là những nền kinh tế hàng đầu thế giới. Song, Đông Bắc Á trong một khuôn mặt khác, là những ngổn ngang mâu thuẫn song phương, đa phương cùng tiềm tàng nguy cơ về tranh chấp lãnh thổ, vũ khí hạt nhân. 

Trước hết, phải thừa nhận năm 2015 là năm khá ổn định, phồn thịnh của Đông Bắc Á, nơi được coi là một trong những khu vực có tốc độ tăng trưởng kinh tế tương đối nhanh trên toàn cầu. Khu vực này có hai quốc gia thuộc Tổ chức Hợp tác và phát triển kinh tế (OECD) là Nhật Bản đứng thứ ba thế giới và Hàn Quốc đứng thứ 12 thế giới, còn Trung Quốc đứng thứ hai thế giới về tổng lượng kinh tế.

Nhưng đến nay, về mặt hợp tác khu vực, Đông Bắc Á vẫn là một ẩn số. Trên bình diện một tổng thể, người ta chưa thấy một Đông Bắc Á thống nhất trên cấp độ một khu vực kinh tế mạnh. Nguyên nhân của tình trạng này ở mức độ nào đó chịu ảnh hưởng tiêu cực của nhân tố chính trị, những yếu tố đặc thù liên quan tới lịch sử.

Đông Bắc Á - Tay bắt chặt mà mặt chưa mừng - 1

Tổng thống Hàn Quốc Park Geun-hye (giữa), Thủ tướng Trung Quốc Lý Khắc Cường (phải) và Thủ tướng Nhật Bản Shinzo Abe trong cuộc gặp lịch sử tại Seoul. (Ảnh: THX/TTXVN)

Tại sao lãnh đạo những nước chủ chốt ở Đông Bắc Á là Trung Quốc-Hàn Quốc-Nhật Bản có thể “ngồi” được với nhau trong khi giữa ba nước này đang tồn tại những mâu thuẫn rất gay gắt đan xen trên cả bình diện song phương và khu vực?

Trước hết, “vật cản” mà các nước Đông Bắc Á cực kỳ khó vượt qua chính là vấn đề lịch sử và tranh chấp lãnh thổ. Sự dũng cảm cũng như những chính sách tích cực của lãnh đạo ba nước suốt một thời gian dài, đã được đánh dấu bằng cuộc gặp thượng đỉnh ba bên Trung-Nhật-Hàn vào tháng 11-2015 cho thấy những khúc mắc lịch sử, những tranh chấp hoàn toàn có thể giải quyết trong hòa bình.

Điều gì đã thôi thúc để khu vực Đông Bắc Á có một kết thúc có hậu vào dịp cuối năm 2015? Điều gì đã gắn kết các nước vốn khó “đội trời chung”?

Không quá khó để giải thích: Lợi ích kinh tế. Có thể thấy rõ, năm 2015 không phải là năm mà các nước Đông Bắc Á đạt được những chỉ số kinh tế xuất sắc. Kinh tế Trung Quốc đã chững lại. Kinh tế Nhật Bản cũng chật vật. Hàn Quốc cần tìm ra thị trường mới. Nếu không “ngồi” lại với nhau, cơ hội sẽ trôi qua hoặc mất đi.

Xác định rõ điều này, năm 2015, hàng loạt cuộc gặp con thoi từ cấp thứ trưởng, bộ trưởng của nhiều ngành, nghề đã được thiết kế trong những sóng gió ngoại giao hồi đầu và giữa năm 2015. Điều này phản ánh một thực tế rằng các nền kinh tế hàng đầu thế giới, hàng đầu khu vực Đông Bắc Á vẫn cần phải dựa vào nhau để thúc đẩy tăng trưởng, bất chấp những bất đồng. Và như vậy, điểm chung đầy hấp dẫn là lợi ích kinh tế đã gắn bó các nước với nhau.

Thêm vào đó, trong bối cảnh cả Hàn Quốc và Trung Quốc đều rất “sốt ruột” khi TPP đang chuẩn bị đi vào cuộc sống của hàng tỷ gia đình khu vực châu Á-Thái Dương, họ không thể khoanh tay ngồi chờ. Rõ ràng các nhà lãnh đạo Trung Quốc, Nhật Bản và Hàn Quốc đều không muốn từ chối những cái bắt tay mang lại giá trị hàng chục tỷ USD, đem lại an ninh và thịnh vượng cho hàng tỷ người ở khu vực, tạo ra "cú huých" cho các cuộc thương thuyết tiếp theo về Hiệp định Tự do thương mại (FTA) ba bên.

Rõ ràng, đích đến của cái bắt tay lịch sử tháng 11-2015 còn xa hơn khi nó mang vai trò làm tiền đề cho các cuộc đàm phán tiếp theo với hy vọng sự hợp tác thương mại chặt chẽ giữa ba nước thông qua một FTA sẽ giúp ba nền kinh tế lớn thứ hai, thứ ba và thứ 12 thế giới, với 1,5 tỷ người, sánh ngang với Liên minh châu Âu (EU) và Hiệp định Thương mại tự do Bắc Mỹ (NAFTA).

Khuôn mặt thứ hai của Đông Bắc Á, khu vực ngổn ngang với các mâu thuẫn song phương, đa phương đan xen trong sự căng thẳng, bất ổn và ẩn chứa những nguy cơ tiềm tàng. Không sai khi nói như vậy. Khu vực Đông Bắc Á vừa là một khái niệm địa lý, nhưng cũng là một khái niệm địa chính trị mang tính tổng hợp bao gồm nhiều nhân tố như: Chính trị, kinh tế, văn hóa, quân sự và an ninh.

Với những đặc thù không giống bất kỳ khu vực nào trên thế giới, khu vực Đông Bắc Á có môi trường địa chính trị và vị trí chiến lược hội tụ nhiều mâu thuẫn mang tính quốc tế. Vấn đề hạt nhân của Bắc Triều Tiên là một trong những điển hình nhất cho hoàn cảnh khó khăn trong vấn đề an ninh khu vực Đông Bắc Á.

Vẫn còn đó những mưu toan tính toán chiến lược của một số nước làm xói mòn lòng tin không chỉ của khu vực Đông Bắc Á. Nói về khu vực Đông Bắc Á trong năm 2015, các chuyên gia nhận định, năm qua, Đông Bắc Á là một khu vực “nóng” cũng nhanh và “nguội” cũng nhanh.

Nhận xét này không phải không có lý. Ngoài tính chất phức tạp trong mối quan hệ giữa các nước thuộc khu vực, các nước bên ngoài khu vực cũng có tác động không ít. Sự an nguy của người dân Đông Bắc Á không chỉ phụ thuộc vào các nước trong khu vực này.

Bối cảnh chính trị phức tạp của Đông Bắc Á cho thấy, sự an nguy ấy có liên hệ chặt chẽ tới các khu vực khác như Đông Nam Á, Nam Á, những nước lớn như Nga, Mỹ, Ấn Độ, Úc… Mỗi khi biển Hoa Đông dậy sóng thì Hoàng Hải cũng không yên ả. Biển Đông khi bị âm mưu thôn tính thì các nước khác cũng chịu ảnh hưởng trực tiếp.

Bởi tính chất liên thông này mà trong năm 2015, Đông Bắc Á vẫn còn đó những mâu thuẫn song phương giữa Trung Quốc với Nhật Bản liên quan tới vấn đề chủ quyền ở biển Hoa Đông, những mâu thuẫn liên quan tới những tuyên bố về tự do hàng hải ở Biển Đông; mâu thuẫn giữa Nhật Bản với Hàn Quốc liên quan tới chủ quyền một số hòn đảo; mâu thuẫn giữa Nhật Bản với Hàn Quốc và Trung Quốc liên quan đến vấn đề lịch sử… Cho tới nay, các bên chưa tìm được tiếng nói chung để giải quyết vấn đề hạt nhân trên bán đảo Triều Tiên.

Tất cả những mâu thuẫn này sẵn sàng bùng phát thành nguy cơ xung đột. Không phải vô cớ mà tháng nào cũng có báo cáo tàu, thuyền của nước nọ đi vào khu vực nước kia; không phải vô cớ cứ vài tháng lại có một cuộc nã pháo, một vụ tên lửa bay khỏi bệ phóng… cho dù sau đó mọi việc được kiểm soát, nhưng sự “nóng”, “nguội” thất thường cho thấy khu vực này vẫn chông chênh, trắc trở, bất ổn.

Bàn cờ Đông Bắc Á trong năm 2015 không đơn thuần là nhìn nhận cơ học từng quốc gia. Phải nhìn nhận khu vực này theo từng cặp quan hệ và mối quan hệ tổng thể.

Năm 2015, các nước lớn ở Đông Bắc Á đã cơ bản đạt được những tiến bộ trong quan hệ, song, để ổn định tình hình an ninh khu vực Đông Bắc Á, chỉ một vài cuộc gặp là chưa đủ để hóa giải, cần có trách nhiệm để cùng nhau xây dựng cơ chế cùng tồn tại hài hòa; lấy hợp tác bình đẳng thúc đẩy các nước cùng phát triển, lấy cùng phát triển để mưu cầu cùng thắng; xây dựng các cơ chế hợp tác an ninh, kinh tế đặc thù, phù hợp với môi trường an ninh đặc thù của khu vực Đông Bắc Á; giảm bớt xu hướng phức tạp hóa trong chính trị; không tạo nên sự đối lập và thù địch; tìm ra nhận thức chung, từ đó xây dựng lòng tin chính trị giữa các nước, xây dựng một Đông Bắc Á vững mạnh hơn, ổn định hơn trong năm 2016.

Theo Nguyễn Hòa

Quân đội nhân dân

MỚI NHẤT
Hàn Quốc bắn cảnh cáo tàu tuần tra của Trung Quốc ở Hoàng Hải
Hàn Quốc bắn cảnh cáo tàu tuần tra của Trung Quốc ở Hoàng Hải

(Dân trí) - Hải quân Hàn Quốc hôm qua 8/12 đã bắn cảnh cáo một tàu tuần tra của Trung Quốc vì xâm phạm lãnh hải.

Thứ tư, 09/12/2015 - 06:30

Con trai Tổng thống Thổ Nhĩ Kỳ lên tiếng về cáo buộc liên quan tới IS
Con trai Tổng thống Thổ Nhĩ Kỳ lên tiếng về cáo buộc liên quan tới IS

(Dân trí) - Bilal Erdogan, con trai Tổng thống Thổ Nhĩ Kỳ Tayyip Erdogan, đã lần đầu tiên lên tiếng bác bỏ cáo buộc của Nga cho rằng gia đình ông “hưởng lợi bất hợp pháp” từ hoạt động buôn lậu dầu của Tổ chức Nhà nước Hồi giáo tự xưng (IS) ở Syria và Iraq.

Thứ tư, 09/12/2015 - 06:25

Trung Quốc giám sát 137 quan chức ngân hàng nghi tham nhũng
Trung Quốc giám sát 137 quan chức ngân hàng nghi tham nhũng

(Dân trí) - Cơ quan chống tham nhũng Trung Quốc ngày 8/12 cho hay cơ quan này đã giám sát 137 cán bộ Ngân hàng công thương Trung Quốc (ICBC), ngân hàng lớn nhất tại nước này, động thái mới nhất trong chiến dịch chống tham nhũng trong lĩnh vực tài chính.

Thứ tư, 09/12/2015 - 06:11

Tàu ngầm Nga mang tên lửa xuất hiện ngoài khơi Syria
Tàu ngầm Nga mang tên lửa xuất hiện ngoài khơi Syria

(Dân trí) - Truyền thông Nga ngày hôm nay (8/12) dẫn lời một nguồn tin thuộc Bộ Quốc phòng Nga cho biết một tàu ngầm tàng hình mang tên lửa hành trình của Nga đã xuất hiện tại vùng lãnh hải phía đông Địa Trung Hải, ngay sát bờ biển Syria.

Thứ ba, 08/12/2015 - 06:12

Trung Quốc sẽ giải thể 7 quân khu, tái cơ cấu thành các vùng chiến lược
Trung Quốc sẽ giải thể 7 quân khu, tái cơ cấu thành các vùng chiến lược

(Dân trí) - Cấu trúc quân khu tồn tại nhiều thập niên của quân đội Trung Quốc sẽ bị giải thể và được thay thế bằng 5 vùng chiến lược mới trong cuộc cải tổ quân đội quy mô lớn, các nguồn tin tiết lộ.

Thứ ba, 08/12/2015 - 05:48

Bùng phát dịch bệnh hoại tử tại khu vực IS kiểm soát ở Syria
Bùng phát dịch bệnh hoại tử tại khu vực IS kiểm soát ở Syria

(Dân trí) - Căn bệnh làm hoại tử da thịt gây chết người đang lan nhanh ở Syria do các sinh trùng từ xác chết bị Tổ chức Nhà nước Hồi giáo tự xưng (IS) bỏ mặc.

Thứ ba, 08/12/2015 - 03:17

Lá phiếu trừng phạt của cử tri Pháp với các đảng truyền thống
Lá phiếu trừng phạt của cử tri Pháp với các đảng truyền thống

(Dân trí) - Đảng cực hữu Mặt trận Quốc gia (FN) vừa giành chiến thắng lịch sử trong cuộc bầu cử cấp vùng hôm Chủ nhật 6/12. Phân tích của đài RFI và các báo Pháp ngày 7/12 nêu rõ 4 nguyên nhân dẫn đến thắng lợi của FN.

Thứ ba, 08/12/2015 - 03:00

Máy bay Pháp chuyển hướng tới Canada vì bị đọa đánh bom
Máy bay Pháp chuyển hướng tới Canada vì bị đọa đánh bom

(Dân trí) - Ngày 8/12, một máy của hãng hàng không Pháp Air France, khi đang trong hành trình từ miền tây nước Mỹ tới thủ đô Paris, đã phải chuyển hướng tới Canada do bị đe dọa đánh bom.

Thứ ba, 08/12/2015 - 02:52

Mỹ dỡ bỏ lệnh cấm vận 6 tháng đối với Myanmar
Mỹ dỡ bỏ lệnh cấm vận 6 tháng đối với Myanmar

(Dân trí) - Giới chức Mỹ ngày 7//12 cho hay Mỹ tạm thời sẽ dỡ bỏ lệnh cấm vận thương mại đối với Myanmar bằng việc cho phép các hàng hóa vận chuyển đến các cảng và sân bay nước này trong vòng 6 tháng nhằm khích lệ chiến thắng của đảng đối lập trong cuộc bầu tử hồi tháng trước.

Thứ ba, 08/12/2015 - 02:13

Bầu cử Quốc hội Venezuela: Gió sẽ "đổi chiều" tại Mỹ Latinh?
Bầu cử Quốc hội Venezuela: Gió sẽ "đổi chiều" tại Mỹ Latinh?

(Dân trí) - Kết quả bầu cử Quốc hội tại Venezuela với chiến thắng thuộc về Liên minh Dân chủ đối lập (MUD) được đánh giá sẽ tác động mạnh tới các phòng trào cánh tả tại khu vực Mỹ Latinh trong thời gian tới.

Thứ ba, 08/12/2015 - 02:08

Mỹ hối thúc Nga trả Crimea cho Ukraine
Mỹ hối thúc Nga trả Crimea cho Ukraine

(Dân trí) - Trong khuôn khổ chuyến thăm Ukraine ngày thứ Hai (7/12), Phó Tổng thống Mỹ Joe Biden tuyên bố Mỹ vẫn kiên quyết hối thúc Nga tuân thủ hiệp định hòa bình được cho là mong manh cho Ukraine và trao trả bán đảo Crimea cho Kiev.

Thứ ba, 08/12/2015 - 02:04

IS đang cạn dần nguồn thu tài chính dù kiếm 80 triệu USD mỗi tháng
IS đang cạn dần nguồn thu tài chính dù kiếm 80 triệu USD mỗi tháng

(Dân trí) - Tổ chức Nhà nước Hồi giáo tự xưng (IS) hiện thu về khoảng 80 triệu USD/tháng, chủ yếu từ đánh thuế ở khu vực do chúng kiểm soát và hoạt động cướp bóc tài sản. Tuy nhiên, tổ chức này đang khó khăn về tài chính do các cuộc không kích của phương Tây vào các cơ sở dầu quan trọng, theo hãng IHS.

Thứ ba, 08/12/2015 - 01:58

ĐÁNG QUAN TÂM
Hải quân Mỹ thử nghiệm tàu khu trục "khủng" giá 4,4 tỷ USD
Hải quân Mỹ thử nghiệm tàu khu trục "khủng" giá 4,4 tỷ USD

(Dân trí) - Tàu khu trục USS Zumwalt, có giá 4,4 tỷ USD, vừa được Hải quân Mỹ đưa ra biển chạy thử nghiệm. Với chiều dài hơn 180m, lượng giãn nước 15.000 tấn, đây là tàu khu trục lớn nhất từng được đóng cho quân đội Mỹ.

Thứ ba, 08/12/2015 - 11:29

Mỹ: Vợ chồng sát thủ đã luyện tập trước vụ thảm sát 14 người
Mỹ: Vợ chồng sát thủ đã luyện tập trước vụ thảm sát 14 người

(Dân trí) - Cục điều tra liên bang Mỹ (FBI) ngày 7/12 cho biết vợ chồng nghi phạm thảm sát 14 người tại California hôm 2/12 đã bị cực đoan hóa “một thời gian”, và những kẻ này từng tới trường bắn tập luyện nhiều lần trước khi thực hiện vụ xả súng.

Thứ ba, 08/12/2015 - 10:50

Thổ Nhĩ Kỳ tuyên bố không rút quân khỏi Iraq
Thổ Nhĩ Kỳ tuyên bố không rút quân khỏi Iraq

(Dân trí) - Thổ Nhĩ Kỳ ngày 7/12 tuyên bố nước này sẽ không rút hàng trăm binh sĩ ra khỏi một căn cứ tại miền bắc Iraq, bất chấp Baghdad ra tối hậu thư cho cho Ankara rút quân trong vòng 48 giờ.

Thứ ba, 08/12/2015 - 10:15

Iraq nói hầu hết dầu lậu của IS được chuyển qua Thổ Nhĩ Kỳ
Iraq nói hầu hết dầu lậu của IS được chuyển qua Thổ Nhĩ Kỳ

(Dân trí) - Iraq hôm qua 7/12 cho biết hầu hết dầu mỏ buôn lậu của Tổ chức Nhà nước Hồi giáo tự xưng (IS) được vận chuyển qua Thổ Nhĩ Kỳ. Nga và Iran trước đó cũng đưa ra các cáo buộc tương tự.

Thứ ba, 08/12/2015 - 10:00

IS sở hữu vũ khí, đạn dược từ 25 quốc gia
IS sở hữu vũ khí, đạn dược từ 25 quốc gia

(Dân trí) - Các phiến quân Nhà nước Hồi giáo tự xưng (IS) đang sở hữu một lượng “khổng lồ và đa dạng” vũ khí, chủ yếu nhờ chiếm được từ Iraq, với vũ khí của 25 quốc gia, báo cáo của tổ chức Ân xá Quốc Tế (Amnesty International) khẳng định.

Thứ ba, 08/12/2015 - 09:57

Úc: Một người gốc Việt bị "xã hội đen" đâm chết trên phố
Úc: Một người gốc Việt bị "xã hội đen" đâm chết trên phố

Khi được tìm thấy, trên thi thể người Úc gốc Việt có nhiều vết dao đâm. Cảnh sát cho biết, nạn nhân bị một nhóm người tấn công khi đang điều khiển ô tô trên phố.

Thứ ba, 08/12/2015 - 09:42

3 lý do Mỹ chưa "tận diệt" nguồn tiền của IS
3 lý do Mỹ chưa "tận diệt" nguồn tiền của IS

Báo chí quốc tế đưa tin, nguồn cung cấp tài chính lớn nhất của IS chính là từ dầu mỏ, tuy nhiên liên quân do Mỹ cầm đầu dường như đang cố tỉnh “buông lỏng” việc triệt hạ nguồn tiền chính này của IS.

Thứ ba, 08/12/2015 - 09:00

Lầu Năm Góc: Thủ lĩnh IS tại Libya đã bị tiêu diệt
Lầu Năm Góc: Thủ lĩnh IS tại Libya đã bị tiêu diệt

(Dân trí) - Lầu Năm Góc xác nhận rằng một thủ lĩnh của tổ chức Nhà nước Hồi giáo tự xưng (IS) tại Libya đã bị tiêu diệt trong một cuộc không kích gần đây do Mỹ tiến hành tại Libya.

Thứ ba, 08/12/2015 - 08:58

Rò rỉ tài liệu về cách thức IS xây dựng tổ chức
Rò rỉ tài liệu về cách thức IS xây dựng tổ chức

(Dân trí) - Phiến quân Nhà nước Hồi giáo tự xưng (IS) lên kế hoạch xây dựng một “nhà nước” hoàn chỉnh ở Iraq và Syria với đầy đủ các cơ quan công quyền, bộ tài chính và một chương trình kinh tế tự cung tự cấp, Guardian dẫn nội dụng tài liệu mật nội bộ IS bị rò rỉ cho biết.

Thứ ba, 08/12/2015 - 08:42

Mỹ tố ngược Nga không kích “nhầm” kho đạn của quân đội Syria
Mỹ tố ngược Nga không kích “nhầm” kho đạn của quân đội Syria

(Dân trí) - Mỹ vừa tố ngược Nga không kích vào kho đạn của quân đọi Syria ở tỉnh Deir al-Zour, miền Đông Syria, khiến ít nhất 3 người thiệt mạng, 13 người bị thương.

Thứ ba, 08/12/2015 - 08:39

Đòn "rung dọa" của Ankara
Đòn "rung dọa" của Ankara

Việc Thổ Nhĩ Kỳ bắt giữ 4 chiếc tàu của Nga trên Biển Đen gần cảng Samsun được xem là hành động “rung dọa” của Ankara sau khi Matxcơva áp dụng các biện pháp trừng phạt Thổ Nhĩ Kỳ do đã bắn rơi chiếc máy bay chiến đấu Su-24.

Thứ ba, 08/12/2015 - 08:30

Hai mẹ con người Việt bị sát hại tại Hàn Quốc
Hai mẹ con người Việt bị sát hại tại Hàn Quốc

Truyền thông Hàn Quốc ngày 7/12 đưa tin, vào khoảng 6 giờ 20 phút cùng ngày tại phường Sindonim, quận Guro, thủ đô Seoul đã phát hiện 3 thi thể trong một gia đình đa văn hóa Việt – Hàn, gồm người chồng Hàn Quốc (mang họ Cho, 51 tuổi), người vợ Việt Nam tên A (31 tuổi) và con gái 6 tuổi.

Thứ ba, 08/12/2015 - 08:00