Anh hoãn trả quần đảo chiến lược cho Mauritius vì bị Mỹ phản đối

Chagos là nơi đặt căn cứ không quân Mỹ - Anh tại Diego Garcia. Theo báo The Times, dự luật làm cơ sở pháp lý cho việc chuyển giao các đảo này cho Mauritius - vốn cần sự ủng hộ của Washington - sẽ không được đưa vào chương trình nghị sự lập pháp sắp tới của chính phủ.

Văn phòng Thủ tướng Keir Starmer cho biết London sẽ tìm cách thuyết phục Washington đưa ra sự chấp thuận chính thức.

Tổng thống Mỹ Donald Trump từng nói vào tháng 2 rằng thỏa thuận này là một “sai lầm lớn”, dù trước đó ông cho rằng đây là phương án tốt nhất mà ông Starmer có thể đạt được.

Theo thỏa thuận, Anh sẽ tiếp tục kiểm soát căn cứ quân sự có vị trí chiến lược quan trọng tại Diego Garcia thông qua hợp đồng thuê 99 năm, qua đó duy trì hoạt động của Mỹ tại đây.

Một phát ngôn viên chính phủ Anh cho biết việc đảm bảo an ninh vận hành lâu dài của căn cứ Diego Garcia vẫn là ưu tiên hàng đầu.

“Chúng tôi vẫn tin rằng thỏa thuận này là cách tốt nhất để bảo vệ tương lai lâu dài của căn cứ, nhưng chúng tôi luôn khẳng định chỉ tiến hành nếu có sự ủng hộ của Mỹ. Chúng tôi đang tiếp tục làm việc với Mỹ và Mauritius”, người phát ngôn nói.

Thỏa thuận Chagos được đưa ra sau một tranh chấp kéo dài giữa Anh và Mauritius, một thuộc địa cũ của Anh, về quyền chủ quyền đối với quần đảo ở Ấn Độ Dương.

Quần đảo Chagos bị tách ra khỏi Mauritius vào năm 1965, khi Mauritius vẫn còn là một thuộc địa của Anh. Anh mua các đảo này với giá 3 triệu bảng, nhưng Mauritius cho rằng họ đã bị ép buộc bất hợp pháp phải nhượng lại như một phần của thỏa thuận để giành độc lập.

Năm 2019, Tòa án Công lý Quốc tế (ICJ) ra phán quyết không mang tính ràng buộc, cho rằng Anh “có nghĩa vụ chấm dứt việc quản lý quần đảo này trong thời gian sớm nhất có thể".

Theo thỏa thuận được ký kết vào tháng 5 năm ngoái, Anh sẽ bàn giao quyền chủ quyền đối với quần đảo cho Mauritius, trong khi vẫn giữ quyền kiểm soát căn cứ quân sự ở Diego Garcia.

Chính phủ Anh khẳng định thỏa thuận là cần thiết vì lý do an ninh và giúp tránh một cuộc chiến pháp lý tốn kém liên quan đến lãnh thổ này.

Lập luận được đưa ra là an ninh của Anh sẽ được bảo đảm tốt hơn nếu có sự chắc chắn về mặt pháp lý đối với Chagos, do nguy cơ các vụ kiện tụng quốc tế tiếp diễn. Điều này cũng được coi là sự thừa nhận rằng Anh tôn trọng luật pháp quốc tế.

Quan hệ giữa Washington và London đã căng thẳng trong những tuần gần đây do sự do dự của ông Starmer trong việc tham gia cùng Mỹ trong xung đột với Iran, cũng như việc ban đầu từ chối cho Washington sử dụng các căn cứ không quân của Anh để tiến hành tấn công phía Tehran.

Sau đó, Anh đã cho phép lực lượng Mỹ đã được phép dùng các căn cứ để tiến hành các đòn tấn công mà Thủ tướng Anh gọi là mang tính phòng thủ.

Ông Trump cũng nhiều lần bày tỏ sự không hài lòng với lãnh đạo Anh, cho rằng ông Starmer đã làm tổn hại tới “mối quan hệ đặc biệt” giữa Anh và Mỹ.

Diego Garcia đã thu hút sự chú ý vào tháng trước sau khi các quan chức Mỹ cáo buộc Iran đã phóng 2 tên lửa đạn đạo tầm trung nhằm vào căn cứ này. Các tên lửa không trúng mục tiêu, nhưng cho thấy năng lực tên lửa của Iran đã có thể vươn tới 4.000km, gấp đôi so với công bố trước đó, theo các chuyên gia.