10 giây định mệnh giúp nhóm người thoát chết thần kỳ trong lũ quét ở Nepal

10 giây quyết định

Khoảng 8h45 sáng ngày 26/8, Karbir Gaire, một cán bộ hải quan và thông tin tại Văn phòng Hải quan Rasuwa của Nepal, bất ngờ cảm thấy một rung chấn giống như động đất. Ông chạy ra ngoài và thấy một trận lũ khổng lồ kèm theo bụi đất. Ông hét lên: “Lũ đang đến, chạy đi!”.

Gaire và những người khác lập tức chạy lên vùng đất cao. Khoảng 10 giây sau, dòng nước bùn cuốn phăng các công trình xung quanh ông.

Sau đó, Gaire nói với hãng truyền thông địa phương Ratopati rằng 10 giây đó mang tính quyết định: những người nhận ra nguy hiểm và chạy lên vùng đất cao đã sống sót. Những người chần chừ hoặc chạy theo hướng khác bị dòng nước cuốn đi hoặc mất tích.

Tuy nhiên, nhiều người không được may mắn và ra quyết định nhanh chóng như ông Gaire. 

Thảm họa ập đến một cách quá bất ngờ đã khiến ít nhất 469 người thiệt mạng tính tới hiện tại và hàng nghìn người khác mất tích.

Bức tường bùn đất như "sóng thần"

Vào lúc 8h37 sáng 26/8, một khối băng khổng lồ trên dãy Himalaya đã tách khỏi sông băng rồi đổ xuống thung lũng ở vườn quốc gia Langtang của Nepal, cách thủ đô Kathmandu khoảng 60km về phía bắc, gần khu vực biên giới miền núi giữa Nepal và Tây Tạng.

Ban đầu, vụ việc được xác định là một trận động đất mạnh 4,4 độ. Sau đó, Cơ quan Khảo sát Địa chất Mỹ (USGS) xác định rung chấn là do đá và băng từ sông băng sụp đổ, với cường độ 5,2 độ.

Vụ việc gây ra bất ngờ lớn cho nhiều người dân khi trước đó trời không có mưa. Hình ảnh vệ tinh cho thấy một phần đáng kể ở phía dưới của sông băng đã tách khỏi khối băng ở độ cao khoảng 5.200m, lao xuống khoảng 1.200m tới phía dưới thung lũng và cuốn theo đá cùng hàng loạt vật thể trong quá trình rơi.

Trận lở băng - đá sau đó đổ xuống sông Lhende ở Tây Tạng, cách cửa khẩu biên giới Nepal - Trung Quốc khoảng 20km về phía đông bắc. Mảnh vỡ tạm thời chặn dòng sông tạo ra một đập tự nhiên. Áp lực gia tăng dồn dập khiến con đập bị vỡ ra, giải phóng một dòng lũ lớn về phía hạ lưu.

Vụ sụp đổ tạo ra một lượng nước, bùn, đá và băng khổng lồ, cuồn cuộn đổ xuống các thung lũng và tràn theo các sông Lhende Khola, Bhotekoshi và Trishuli.

Lũ quét với tốc độ cao lao về phía các thị trấn ở miền bắc Nepal, trong đó có những khu vực nổi tiếng với người leo núi và người hành hương.

Những video kinh hoàng từ cửa khẩu Gyirong, nối Nepal với Tây Tạng, cho thấy người dân hốt hoảng bỏ chạy khi bức tường bùn đất như "sóng thần" san phẳng các tòa nhà, cuốn trôi hàng loạt xe ô tô. Tại một số nơi, nhà cửa và đường sá ở một số khu vực bị cuốn trôi chỉ trong vài giây.

“Đó là một dòng bùn khổng lồ ập thẳng về phía chúng tôi. Khi nó tiến lại gần, dòng bùn cứ dâng cao hơn và cao hơn. Khi thấy nó tràn vào nhà, tôi cố nắm tay vợ và đưa bà ấy lên sân thượng. Nhưng bà ấy bị dòng bùn cuốn đi. Bốn hoặc năm giờ sau, một chiếc trực thăng đến cứu tôi. Vợ tôi vẫn ở đâu đó dưới lớp bùn. Bà ấy mất rồi", ông Keshav Prasad Baral, 68 tuổi, nạn nhân đang được điều trị ở bệnh viện, kể lại.

Cầu bị cuốn phăng

Sức tàn phá chết người của dòng nước được thể hiện rõ qua một video cho thấy cây cầu bắc qua sông Trishuli bị cuốn phăng trong trận lũ giống như sóng thần. Những ngôi nhà nhiều tầng nhanh chóng bị nhấn chìm khi dòng nước dữ xé toạc thị trấn ven sông.

Bùn và nước di chuyển với tốc độ cao tạo thành một hỗn hợp chết người “giống bê tông lỏng”, không thể chạy thoát, Hatim Sharif, nhà thủy văn học tại Đại học Texas ở San Antonio, cho biết.

Hình ảnh vệ tinh chụp khu vực phía trên Kolpurtar cho thấy bùn, nước và mảnh vỡ đã "nuốt chửng" đất đai ở hai bên bờ sông.

Ảnh vệ tinh cho thấy mức độ tàn phá của khu vực phía dưới (Ảnh: Planet Labs).

Hoạt động cứu hộ gặp nhiều khó khăn hôm 26/8 do cơ sở hạ tầng bị hư hại và mực nước sông cao hơn bình thường. Trực thăng không thể hạ cánh tại các khu vực bị ảnh hưởng ở Syapru Besi và Timure thuộc vùng Rasuwa, nơi có khoảng 50.000 người sinh sống.

Lực lượng cứu hộ phải lội qua bùn nhão để tìm kiếm người sống sót sau khi nước lũ nhấn chìm các tầng thấp của những tòa nhà nhiều tầng.

Dãy Himalaya chạy qua nhiều quốc gia ở Nam Á, là nơi có nhiều đỉnh núi cao nhất thế giới và những sông băng còn sót lại.

Các sườn núi dốc và những thung lũng xanh tươi bên dưới đặc biệt dễ bị lũ lụt và sạt lở. Những hiện tượng thời tiết cực đoan như gió mùa dữ dội và băng tan ngày càng trở nên phổ biến. Các nhà khoa học nhận định, tình trạng Trái Đất nóng lên do biến đổi khí hậu có nguy cơ gây ra hiểm họa lớn hơn trong tương lai. 

Các nhà nghiên cứu tại Kathmandu hồi đầu năm phát hiện các sông băng trên toàn khu vực Hindu Kush - Himalaya đang tan nhanh hơn, với tốc độ mất băng đã tăng gấp đôi kể từ năm 2000.