Nhàn nhã “Tết AI”

Bánh tét vẹo, bánh chưng méo – đó là “thương hiệu” Tết của cha con tôi mỗi năm tha hương. Năm nào cũng vậy, tôi lại lọ mọ mở Google, lướt YouTube tìm công thức, rồi vật lộn với lá chuối đông lạnh, nếp, đậu, thịt. Chiếc bánh ra lò thường méo xẹo, chỗ nứt, chỗ rỉ nước. Nhưng lũ trẻ vẫn hào hứng ngồi chờ, hít hà mùi nếp, mùi lá thơm lừng khắp nhà. Tôi hay đùa: “Bánh xấu nhưng tình cha con đậm đà”. Thế là năm nào cũng gói, dù ngoài kia có mâm bánh vuông vức, đẹp lung linh mua sẵn.

Năm nay, Tết Bính Ngọ 2026, mọi thứ bỗng nhẹ nhàng hơn. Không phải tôi khéo tay hơn, mà vì có thêm “người bạn” mới: trí tuệ nhân tạo (AI).

Tôi đọc báo cáo xu hướng tìm kiếm Tết của Google mấy hôm trước mà thấy quen thuộc. Hóa ra không chỉ mình tôi, hàng triệu người Việt đã bắt đầu “chuẩn bị Tết” từ tận tháng 11 năm ngoái. Họ hỏi đủ thứ: “Tết 2026 là năm con gì?”, “lịch nghỉ Tết 2026”, rồi sâu hơn: cách trang trí nhà, mâm ngũ quả miền Bắc hay miền Nam, văn khấn mùng Một…

Tôi cũng từng đau đầu như thế. Những năm về quê, từ nhiều tháng trước Tết tôi đã ngồi ghi chép những việc cần làm, sợ thiếu sót điều gì đó. Năm nay dù ở lại TPHCM, tôi vẫn thử hỏi AI: “Lập lịch Tết Bính Ngọ 2026, ưu tiên thăm nội ngoại hai miền, 2 ngày đi chơi gần thành phố, dành thời gian cho con, ở gần người thân, khám phá quê hương và nghỉ ngơi”. Chỉ vài giây, AI đưa ra bảng lịch rõ ràng: khung giờ, chặng đường, thậm chí gợi ý thời gian nghỉ giữa các điểm. Tôi ngẩn ra một lúc. Không phải ngạc nhiên, mà vì bỗng thấy mình… được thở.

Thế hệ trẻ bây giờ rành công nghệ, nhưng chẳng hề thờ ơ với Tết cổ truyền. Ngược lại, họ muốn Tết chỉn chu, ý nghĩa hơn. Google cho thấy mọi người tìm nhiều về trang trí: ý tưởng treo câu đối, đèn lồng hiện đại nhưng vẫn giữ nét xưa. Rồi món ăn: cách làm dưa hành giòn, thịt kho tàu ít dầu. Có người nhờ AI soạn văn khấn, rồi tự chỉnh vài câu cho hợp hoàn cảnh gia đình. Đó không phải rập khuôn, mà là cách giữ gìn và làm mới truyền thống theo kiểu của mình.

Tôi cũng thử hỏi AI cách gói bánh chưng cho đẹp hơn. Nó hướng dẫn từng bước, kèm hình minh họa, còn bảo: “Nếu lá chuối nhỏ, dùng nhiều lá so le chồng lên”. Tôi làm theo, bánh năm nay vẫn méo, nhưng ít nứt hơn. Bọn trẻ vui nhất khi thấy ba dùng “máy thông minh” gói bánh, chúng hào hứng tham gia luôn. Thằng nhóc tinh nghịch hỏi: “Ba ơi, AI có gói bánh chưng được không?”. Dù AI không gói thay, nhưng nó giúp tôi tự tin hơn, bớt lúng túng. Quan trọng là tiết kiệm thời gian, để tôi ngồi kể chuyện Lang Liêu cho con, hay cùng cả nhà dọn dẹp.

Tất nhiên, cũng có người lo: dùng AI nhiều, Tết sẽ mất hồn, trở nên công nghiệp, thiếu lòng thành. Tôi cũng từng chột dạ. Nếu một ngày nhờ AI kể chuyện Lang Liêu thay mình, thì tôi còn giữ lại gì cho con? Văn khấn AI soạn có đẹp lời, nhưng nếu chỉ nhờ AI soạn mà không đọc bằng tấm lòng, thì cũng chỉ là lời suông. Trang trí nhờ AI đẹp lung linh, nhưng thiếu hơi ấm bàn tay tự làm, thì chưa hẳn là Tết.

Nhưng tôi nghĩ, AI chỉ là công cụ – giống nồi áp suất ngày xưa nấu bánh nhanh hơn, hay xe ô tô giúp về quê dễ dàng hơn. Nó không thay thế tình cảm, mà giúp ta có thêm thời gian dành cho tình cảm ấy. Tôi không sợ AI làm mất Tết. Tôi chỉ sợ mình lười đi trong những việc đáng ra phải tự tay làm.

Năm nay, dù còn nhiều nỗi lo từ năm cũ, lòng người dường như ấm hơn. Nhờ AI, nhiều người nhàn nhã hơn: ít lo lịch trình, ít tất bật mua sắm, nhiều thời gian ngồi bên mâm cơm, chúc nhau câu đối, hay nhìn con cháu cười đùa.

Tôi vẫn gói bánh méo mó, vẫn tự tay lau nhà, vẫn thắp hương khấn vái bằng lời ruột thịt. Nhưng có thêm chút hỗ trợ từ AI, Tết năm nay… thú vị hơn.

Tết không phải bánh vuông vức hoàn hảo, cũng không phải lịch trình dày đặc. Tết là khoảnh khắc quây quần, nỗi nhớ quê da diết, tình thân nuôi dưỡng qua từng việc nhỏ. AI vào cuộc, giúp ta nhàn nhã hơn, để cái cốt lõi ấy trọn vẹn hơn. Và như thế, Tết vẫn là Tết – hiện đại mà đậm đà hồn Việt.

Có lẽ vài năm nữa, AI còn thông minh hơn. Nhưng tôi hy vọng đến lúc đó, tôi vẫn đủ thời gian ngồi bên nồi bánh, kể chuyện cho con, và để Tết… méo mó một chút – nhưng thật.

Chuyên mục TÂM ĐIỂM mong nhận được ý kiến của bạn đọc về nội dung bài viết. Hãy vào phần Bình luận và chia sẻ suy nghĩ của mình. Xin cảm ơn!