Dấu ấn chuyến thăm Australia, New Zealand của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm

Chuyến thăm cấp Nhà nước tới Australia và New Zealand (từ ngày 9-14/8/2026) của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm diễn ra trong bối cảnh quan hệ Việt Nam với hai đối tác quan trọng tại khu vực Nam Thái Bình Dương đều đang bước vào giai đoạn phát triển mới.

Đây là hai chuyến thăm cấp Nhà nước đầu tiên của lãnh đạo chủ chốt Việt Nam tới Australia và New Zealand kể từ khi hai nước lần lượt nâng cấp quan hệ với Việt Nam lên Đối tác chiến lược toàn diện, qua đó mang ý nghĩa đặc biệt về chính trị, đối ngoại và mở ra những hướng hợp tác mới phục vụ phát triển đất nước.

Những kết quả quan trọng đạt được

Tại Australia, từ ngày 9-12/8, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã có chương trình hoạt động phong phú, với các cuộc hội kiến, hội đàm với những lãnh đạo chủ chốt của Australia, gồm Toàn quyền Sam Mostyn, Thủ tướng Anthony Albanese, Chủ tịch Thượng viện, Chủ tịch Hạ viện; đồng thời, tiếp Đặc phái viên của Chính phủ Australia về Đông Nam Á, lãnh đạo Liên đảng đối lập, Chủ tịch đảng Tự do Australia.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước cũng tham dự Diễn đàn về khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, giáo dục, đào tạo và phát triển nguồn nhân lực; gặp gỡ trí thức, nhà khoa học, chuyên gia người Việt Nam và lãnh đạo các doanh nghiệp, tập đoàn kinh tế Australia.

Chuỗi hoạt động cho thấy chuyến thăm được triển khai theo hướng vừa củng cố nền tảng chính trị, vừa mở rộng các động lực hợp tác mới. Một trong các kết quả nổi bật của chuyến thăm là định hướng đưa khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số trở thành động lực mới của quan hệ Việt Nam - Australia.

Hai bên thống nhất mở rộng hợp tác trong những lĩnh vực có tính chiến lược và hàm lượng công nghệ cao như trí tuệ nhân tạo, bán dẫn, công nghệ lượng tử, công nghệ sinh học, y sinh, nghiên cứu biển, khoáng sản thiết yếu và hydrogen xanh. Định hướng này phù hợp với yêu cầu chuyển đổi mô hình tăng trưởng của Việt Nam, đồng thời tận dụng được thế mạnh của Australia về nghiên cứu, giáo dục đại học, công nghệ và phát triển nguồn nhân lực.

Trong lĩnh vực kinh tế, hai bên nhất trí tăng cường gắn kết, đa dạng hóa chuỗi cung ứng, mở rộng thương mại và đầu tư, đồng thời thúc đẩy chuyển đổi xanh, thích ứng với biến đổi khí hậu và hướng tới mục tiêu phát thải ròng bằng 0. Hợp tác giáo dục - đào tạo tiếp tục được xác định là một trụ cột quan trọng. Hai bên thống nhất mở rộng kết nối giữa các trường đại học, viện nghiên cứu, cơ sở giáo dục nghề nghiệp, qua đó hỗ trợ đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao phục vụ những ngành kinh tế mới.

Đặc biệt, chuyến thăm đã đạt kết quả cụ thể với việc thông qua 3 tuyên bố chung và ký kết 13 văn kiện hợp tác. Đây là những kết quả có ý nghĩa thiết thực, góp phần tạo khuôn khổ pháp lý và chính trị để triển khai các định hướng đã được lãnh đạo cấp cao hai nước thống nhất.

Cùng với hoạt động đối ngoại nhà nước, chuyến thăm còn thể hiện sự quan tâm sâu sắc tới cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài. Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã dự Lễ khánh thành Nhà Việt Nam, gặp gỡ cộng đồng người Việt Nam tại Australia và Solomon, đồng thời dự Lễ khánh thành Trụ sở mới của Đại sứ quán Việt Nam tại Australia. Qua đó, cộng đồng người Việt tiếp tục được khẳng định là một bộ phận quan trọng, là cầu nối góp phần tăng cường quan hệ hữu nghị, hợp tác giữa Việt Nam và Australia.

Tại New Zealand, chuyến thăm cấp Nhà nước từ ngày 12-13/8 diễn ra trong không khí hữu nghị, tin cậy, với các cuộc hội kiến Toàn quyền Dame Cindy Kiro, hội đàm với Thủ tướng Christopher Luxon, hội kiến Chủ tịch Quốc hội Gerry Brownlee. Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đồng thời tham dự Diễn đàn Giáo dục đại học và Giáo dục nghề nghiệp và Tọa đàm doanh nghiệp.

Nếu chuyến thăm Australia nổi bật với định hướng đưa khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo trở thành động lực mới, thì tại New Zealand, giáo dục, đào tạo nguồn nhân lực, nông nghiệp, thương mại và phát triển xanh tiếp tục được xác định là những lĩnh vực hợp tác có nhiều tiềm năng.

Hai bên nhất trí củng cố quan hệ Đối tác chiến lược toàn diện được thiết lập năm 2025, duy trì tiếp xúc chính trị cấp cao và tăng cường phối hợp tại các diễn đàn đa phương. Về kinh tế, hai nước cam kết đẩy mạnh tạo thuận lợi thương mại, xây dựng tiêu chuẩn, tháo gỡ các rào cản phi thuế quan, khai thác hiệu quả Hiệp định Đối tác Toàn diện và Tiến bộ xuyên Thái Bình Dương (CPTPP), Hiệp định Đối tác Kinh tế Toàn diện Khu vực (RCEP) và Hiệp định thành lập Khu vực Thương mại Tự do ASEAN - Australia - New Zealand (AANZFTA) nâng cấp. Việc mở rộng tiếp cận thị trường cho một số sản phẩm nông nghiệp của hai nước là bước đi cụ thể nhằm gia tăng lợi ích trực tiếp cho doanh nghiệp và người sản xuất.

Hai bên cũng thúc đẩy những hướng hợp tác mới dựa trên công nghệ, kinh tế xanh và kinh tế biển; khuyến khích thiết lập đường bay trực tiếp giữa Việt Nam và New Zealand nhằm tăng cường kết nối du lịch, kinh doanh và giao lưu nhân dân. Trong lĩnh vực quốc phòng - an ninh, hai bên thống nhất tăng cường trao đổi, đào tạo, nâng cao năng lực, hợp tác hải quân, nhận thức về an ninh biển, gìn giữ hòa bình và đấu tranh phòng, chống tội phạm xuyên quốc gia.

Một điểm đáng chú ý là hai bên nhất trí thiết lập cơ chế Đối thoại An ninh cấp Thứ trưởng, đồng thời tiếp tục cơ chế Đối thoại Chính sách quốc phòng cấp Thứ trưởng. Đây là những cơ chế góp phần đưa hợp tác an ninh đi vào chiều sâu, phù hợp với yêu cầu xử lý những thách thức an ninh ngày càng đa dạng trong khu vực.

Tuyên bố chung Việt Nam - New Zealand cũng thể hiện sự tương đồng trong quan điểm của hai nước về các vấn đề khu vực và quốc tế.

Hai bên tái khẳng định vai trò trung tâm của ASEAN, ủng hộ chủ nghĩa đa phương, hệ thống quốc tế dựa trên luật lệ và vai trò của Hiến chương Liên hợp quốc, luật pháp quốc tế. Đặc biệt, hai bên khẳng định UNCLOS 1982 là khuôn khổ pháp lý toàn diện cho các hoạt động trên biển và đại dương; nhấn mạnh tự do hàng hải, hàng không, an toàn và thông suốt của các tuyến hàng hải; đồng thời, bày tỏ quan ngại về những diễn biến tại Biển Đông và ủng hộ việc thực hiện đầy đủ DOC, thúc đẩy xây dựng COC phù hợp với luật pháp quốc tế, trong đó có UNCLOS 1982.

Trong lĩnh vực phát triển, khí hậu và giáo dục, hai bên tiếp tục phát huy những thế mạnh bổ trợ. New Zealand cam kết tiếp tục hỗ trợ Việt Nam phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao, nông nghiệp thông minh thích ứng với biến đổi khí hậu, quản lý rủi ro thiên tai; đồng thời, thúc đẩy các sáng kiến về giảm phát thải, phát triển nông nghiệp phát thải thấp và tăng khả năng chống chịu trước biến đổi khí hậu. Hợp tác giáo dục tiếp tục được mở rộng thông qua học bổng, trao đổi sinh viên, chương trình học thuật chung, giáo dục nghề nghiệp và đào tạo cán bộ.

Tạo động lực mới cho quan hệ song phương

Điểm có ý nghĩa nhất của chuyến thăm là đã cụ thể hóa bước phát triển mới của quan hệ Đối tác chiến lược toàn diện với Australia và New Zealand. Nếu việc nâng cấp quan hệ là sự khẳng định về tầm nhìn chiến lược và mức độ tin cậy chính trị, thì chuyến thăm lần này tạo thêm cơ sở để chuyển tầm nhìn đó thành những chương trình hợp tác cụ thể, phù hợp với lợi ích và nhu cầu phát triển của mỗi bên.

Đối với Australia, đây là chuyến thăm đầu tiên của lãnh đạo chủ chốt Việt Nam kể từ khi hai nước nâng cấp quan hệ lên Đối tác chiến lược toàn diện tháng 3/2024. Vì vậy, chuyến thăm có thể được nhìn nhận như một bước định hình chương trình hành động cho giai đoạn phát triển mới. Nền tảng của quan hệ đã tương đối vững chắc, nhưng yêu cầu đặt ra hiện nay là tạo ra những động lực tăng trưởng mới.

Trong bối cảnh đó, việc hai nước dành sự quan tâm đặc biệt cho khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số có ý nghĩa chiến lược. Đây là những lĩnh vực gắn trực tiếp với yêu cầu nâng cao năng suất, chất lượng tăng trưởng và sức cạnh tranh của nền kinh tế Việt Nam.

Hợp tác khoa học - công nghệ nếu được triển khai hiệu quả sẽ không chỉ tạo ra giá trị kinh tế trước mắt, mà còn góp phần nâng cao năng lực nội sinh của Việt Nam. Từ hợp tác nghiên cứu, đào tạo nhân lực, kết nối doanh nghiệp đến phát triển các ngành công nghệ chiến lược, quan hệ Việt Nam - Australia có điều kiện chuyển dần từ hợp tác bổ trợ sang đồng sáng tạo và cùng phát triển.

Đối với New Zealand, ý nghĩa của chuyến thăm lại nổi bật ở việc phát huy những lĩnh vực mà hai nền kinh tế có tính bổ trợ cao. New Zealand có kinh nghiệm và thế mạnh về nông nghiệp công nghệ cao, quản trị chuỗi giá trị, giáo dục, đào tạo nghề và phát triển bền vững; trong khi Việt Nam có thị trường rộng, nhu cầu lớn về công nghệ, giống, kỹ thuật, đào tạo nhân lực và chuyển đổi nông nghiệp. Việc mở rộng hợp tác trong các lĩnh vực này có thể tạo ra lợi ích thiết thực, đồng thời hỗ trợ Việt Nam nâng cao giá trị gia tăng và khả năng chống chịu của nền nông nghiệp.

Đáng chú ý, chuyến thăm đã đặt vấn đề hiện thực hóa mục tiêu thương mại song phương 3 tỷ USD theo một cách tiếp cận thực chất hơn, thông qua mở cửa thị trường, tháo gỡ rào cản kỹ thuật, tăng cường kết nối hàng không và khai thác hiệu quả các hiệp định thương mại tự do. Điều này cho thấy dư địa hợp tác kinh tế Việt Nam - New Zealand còn lớn và cần được khai thác bằng những giải pháp cụ thể hơn thay vì chỉ dừng ở mục tiêu tổng quát.

Một giá trị quan trọng khác của chuyến thăm là thúc đẩy kết nối con người và phát triển nguồn nhân lực. Đây là nền tảng có tính lâu dài đối với quan hệ Việt Nam với cả Australia và New Zealand. Hàng chục nghìn sinh viên Việt Nam học tập tại Australia, các chương trình học bổng và đào tạo với New Zealand, cùng mạng lưới trí thức, chuyên gia, doanh nhân người Việt tại hai nước tạo nên một nguồn lực xã hội đặc biệt. Nếu được kết nối tốt hơn với các chương trình phát triển trong nước, nguồn lực này có thể đóng góp trực tiếp vào quá trình chuyển giao tri thức, công nghệ và kinh nghiệm quản trị.

Về chiến lược, chuyến thăm cũng góp phần tăng cường sự đan xen giữa Việt Nam với hai đối tác quan trọng tại Nam Thái Bình Dương. Australia và New Zealand đều có vai trò ngày càng lớn trong cấu trúc khu vực, đồng thời là những đối tác quan trọng của ASEAN. Do đó, việc Việt Nam tăng cường quan hệ với hai nước còn góp phần thúc đẩy hợp tác ASEAN với các đối tác, củng cố cấu trúc khu vực mở, bao trùm, minh bạch và dựa trên luật lệ.

Điều này đặc biệt có ý nghĩa trong bối cảnh môi trường chiến lược khu vực đang có những chuyển biến nhanh chóng, cạnh tranh nước lớn gia tăng và nhiều thách thức an ninh phi truyền thống nổi lên. Sự đồng thuận giữa Việt Nam, Australia và New Zealand về vai trò trung tâm của ASEAN, chủ nghĩa đa phương, luật pháp quốc tế, an ninh hàng hải và UNCLOS 1982 tạo thêm cơ sở cho ba nước cùng đóng góp tích cực vào hòa bình, ổn định và hợp tác ở Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương.

Từ những cam kết cấp cao, thời gian tới ba nước cần tiếp tục hình thành các chương trình, dự án có địa chỉ rõ ràng; tăng cường kết nối doanh nghiệp với viện nghiên cứu, trường đại học; thúc đẩy các dự án công nghệ, giáo dục, nông nghiệp xanh, năng lượng sạch và chuyển đổi số; đồng thời, tháo gỡ những rào cản về thể chế, tiêu chuẩn, thị trường và kết nối.

Đây cũng là yêu cầu đặt ra đối với công tác đối ngoại trong giai đoạn mới, nhằm chuyển hóa quan hệ đối ngoại thành nguồn lực phát triển. Với Australia, trọng tâm có thể tiếp tục hướng vào công nghệ chiến lược, đổi mới sáng tạo, đào tạo nhân lực chất lượng cao, chuyển đổi năng lượng và khoáng sản thiết yếu. Với New Zealand, cần phát huy mạnh hơn các lĩnh vực nông nghiệp công nghệ cao, giáo dục, đào tạo nghề, kinh tế xanh, kinh tế biển và thích ứng biến đổi khí hậu. Đồng thời, cả ba bên cần tận dụng tốt hơn các khuôn khổ đa phương và liên kết kinh tế mà Việt Nam, Australia và New Zealand cùng tham gia.

Có thể khẳng định, chuyến thăm Australia và New Zealand của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã tạo thêm xung lực đưa quan hệ Đối tác chiến lược toàn diện với hai đối tác quan trọng này đi vào chiều sâu, thực chất và hiệu quả hơn.

Chuyên mục TÂM ĐIỂM mong nhận được ý kiến của bạn đọc về nội dung bài viết. Hãy vào phần Bình luận và chia sẻ suy nghĩ của mình. Xin cảm ơn!