Xuyên Việt cứu ca bệnh sốt rét: Vì sao thuốc đặc trị không còn ở phía Nam?

Trao đổi với phóng viên Dân trí ngày 11/8, TS.BS Hồ Đặng Trung Nghĩa, Trưởng khoa Nhiễm Việt - Anh của Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới TPHCM cho biết, vừa qua bệnh viện đã cứu chữa thành công một trường hợp nhiễm sốt rét ác tính từ nước ngoài trở về.

Đáng chú ý, đây là ca bệnh có sự phối hợp của hệ thống y tế 2 miền trong việc điều phối thuốc điều trị cho bệnh nhân.

Thần tốc điều phối thuốc xuyên Việt cứu bệnh nhân sốt rét

Trường hợp này là một nam thanh niên 30 tuổi (ngụ TP Cần Thơ), có tiền sử làm việc ở Nigeria từ tháng 4, kéo dài khoảng 3 tháng. Vài ngày trước khi lên máy bay về nước, bệnh nhân xuất hiện tình trạng sốt, lạnh run, vã mồ hôi.

Tại TPHCM, bệnh nhân vào khám tại một cơ sở y tế tư nhân, được thực hiện xét nghiệm máu và phát hiện ký sinh trùng sốt rét. Lúc này, bệnh nhân vào điều trị tại Bệnh viện Thống Nhất khoảng 2 ngày, rồi chuyển đến Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới TPHCM với chẩn đoán sốt rét ác tính nặng thể vàng da.

Thời điểm bệnh nhân nhập viện, toàn bộ khu vực phía Nam đã cạn kiệt thuốc Artesunate. Đây là thuốc dạng tiêm, đặc trị sốt rét ác tính. Trước diễn tiến bệnh có nguy cơ đe dọa tính mạng, Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới TPHCM xác định cần huy động thuốc khẩn cấp để phục vụ điều trị cho nam thanh niên.

Trong tình thế cấp bách, Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới đã liên hệ trên phạm vi toàn quốc và nhận được thông tin Bệnh viện Bạch Mai (Hà Nội) là một trong số rất ít đơn vị còn thuốc.

Ngay lập tức, khoa Dược của Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới chủ động phối hợp với Bệnh viện Bạch Mai để hoàn tất các thủ tục chuyển giao thuốc. Nhưng một bài toán khó khác xuất hiện: Làm thế nào để nhận thuốc từ Hà Nội và vận chuyển vào TPHCM nhanh nhất để kịp thời cứu sống người bệnh?

Lúc này, người thân của một nhân viên Phòng Công tác xã hội - dù không phải nhân viên y tế - đã sẵn sàng đến Bệnh viện Bạch Mai nhận thuốc và trực tiếp đưa thuốc ra sân bay Nội Bài để vận chuyển từ Bắc vào Nam, dưới sự kết nối và hỗ trợ của hãng hàng không quốc gia.

Khoảng 21h15 cùng ngày, thuốc được bàn giao nhanh chóng cho nhân viên bệnh viện và khẩn trương vận chuyển về Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới TPHCM. Toàn bộ quá trình điều phối thuốc Artesunate xuyên Việt, vượt quãng đường hơn 1.700km chỉ kéo dài khoảng 5 tiếng.

Đến nay, sau quá trình điều trị tích cực và theo dõi sát sao, sức khỏe của cả người bệnh hồi phục tốt, tình trạng ổn định và đáp ứng điều trị khả quan. Kết quả này là niềm vui lớn đối với người bệnh, gia đình và toàn thể ê-kíp, khi quyết tâm không bỏ lỡ "thời gian vàng" trong điều trị của các y bác sĩ đã được đền đáp xứng đáng.

Vì sao thuốc đặc trị sốt rét không còn ở phía Nam?

Từ trường hợp trên, câu hỏi được nhiều người quan tâm là vì sao khu vực phía Nam hiện không còn thuốc Artesunate đặc trị sốt rét?

Theo TS.BS Hồ Đặng Trung Nghĩa, những năm qua Việt Nam đã tiến gần đến việc thanh toán được bệnh sốt rét, số ca mắc từ hàng chục ngàn trường hợp trước đây xuống còn khoảng vài trăm ca mỗi năm.

Riêng Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới TPHCM, từ đầu năm đến nay chỉ ghi nhận 3 ca bệnh sốt rét ác tính, và toàn bộ đều là ca nhập cảnh.

Trước thực tế số ca bệnh còn khá ít, nhu cầu sử dụng không thường xuyên, nguồn thuốc dự trữ điều trị sốt rét ác tính cũng chỉ có một số lượng nhất định. Gần đây, thuốc Artesunate dự trữ rơi vào thời điểm vừa "hết date" (hạn sử dụng).

Cách đây 2 tuần, tại Bệnh viện Bạch Mai cũng tiếp nhận điều trị cho hai ca sốt rét ác tính nặng. Trước báo cáo nguồn thuốc điều trị gặp khó khăn, Bộ Y tế và Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) đã điều phối kịp thời 150 liều thuốc Artesunate từ nước ngoài về Việt Nam bàn giao cho Viện Y học nhiệt đới Bạch Mai.

Nhờ nguồn thuốc quý giá, tình trạng của bệnh nhân điều trị ở Hà Nội dần cải thiện, từng bước qua cơn nguy kịch và đã xuất viện. Các liều thuốc mà Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới TPHCM nhận từ Bệnh viện Bạch Mai mới đây cũng là thuốc được tài trợ từ WHO.

Bác sĩ khuyến cáo, hiện tại số ca sốt rét từ châu Phi về khu vực phía Nam chiếm hơn 90% trường hợp.

Do đó, người dân đi công tác hoặc đi làm ăn, đi du lịch ở vùng có bệnh sốt rét lưu hành như châu Phi hay một số nước Đông Nam Á (như Papua New Guinea, Indonesia), khi quay về Việt Nam có biểu hiện như sốt cần đến cơ quan y tế sớm để được làm xét nghiệm máu và can thiệp sớm nếu phát hiện bệnh sốt rét.