1. Dân trí   ›  
  2. Ung thư   ›  
Thứ Tư 30/10/2019 - 21:04

Tế bào ung thư sợ nhất thứ gì?

Chia sẻ
Giải Nobel Y học và Sinh lý học 2018 đã được trao cho hai nhà khoa học James P.Allison và Tasuku Honjo vì những phát hiện liên quan tới điều trị miễn dịch trong chữa trị một số bệnh ung thư.

Đây có thể được coi là một “hi vọng mới” cho những người mắc bệnh ung thư. Để hiểu rõ hơn về tiềm năng và giới hạn của phương pháp này, Suckhoedoisong.vn xin giới thiệu bài viết của TS.BS Phạm Nguyên Quý hiện đang công tác tại BV Đại học Kyoto, Nhật Bản với một lời giới thiệu rất chân thành: “Viết tặng các bệnh nhân đang chống chọi với căn bệnh ung thư, nhân ngày GS. Honjo Tasuku, Đại học Kyoto nhận giải Nobel Y học và Sinh lý học 2018”.

Ung thư là một dạng “tham nhũng” xảy ra trong cơ thể con người, vốn là tập hợp của hàng tỷ tế bào nhỏ li ti với công việc/chức năng khác nhau. Trong căn bệnh này, những tế bào ung thư, giống như những “cán bộ biến chất” tăng sinh không kiểm soát, tạo thành những khối u bề thế chiếm hết đất sống và chất dinh dưỡng của tế bào thường. Cơ thể sẽ suy yếu kiệt quệ vì tế bào “thường dân” chẳng còn gì mà sống tiếp.

Những phương pháp tiêu diệt khối u như xạ trị, hóa trị kinh điển trước giờ đa số dựa trên nguyên tắc tấn công vào các phương tiện sinh trưởng, sinh sản của tế bào với hi vọng là tế bào tăng sinh càng nhanh càng dễ bị tiêu diệt. Như trong hóa trị, nguyên lý này là cơ sở của việc truyền thuốc gây độc tế bào một đợt vài ngày và nghỉ 2-3 tuần rồi truyền thuốc tiếp. Tế bào “ăn tham chết trước, ăn ít chết sau”, và cơ thể sẽ hồi phục trong 2-3 tuần đó để chuẩn bị trận đánh kế tiếp. Sau vài đợt “nhạy thuốc” như vậy khối u sẽ teo nhỏ đi và bệnh được kiểm soát.

Lý thuyết là vậy nhưng thật ra có nhiều loại ung thư khác nhau và độ nhạy với các loại thuốc cũng khác nhau. Có nhiều loại ung thư rất nhạy với hóa trị như Lymphoma, Germinoma,… nhưng cũng có những loại kém nhạy hơn; khi đó hiệu quả điều trị không được cao bằng.

Cốt lõi của vấn đề vẫn nằm ở chỗ rất khó phân biệt tế bào ung thư với tế bào thường. Tế bào ung thư với tế bào thường nó giống như kẻ cắp với người tử tế thậm chí “kẻ cắp” còn bảnh bao lịch thiệp, cho nên chỉ “nhìn mặt mà bắt hình dong” theo kinh nghiệm thì rất khó để biết ai là kẻ cắp ai là người thật thà, tử tế. Theo đó, cùng với tiến bộ khoa học người ta đã phát hiện thêm nhiều đặc tính khác biệt của khối u để nhắm đích tấn công chuẩn xác hơn, ít ảnh hưởng tới tế bào thường hơn. Giống như ông nào “mắt la mày liếm”, thái độ lầm lét thì là kẻ cắp và sẽ được đưa vào tầm ngắm để loại bỏ hữu hiệu,   hơn là bỏ bom giết nhầm dân thường.

Tuy nhiên, có một hiện tượng quái lạ không có lời giải suốt vài chục năm qua là trong khối u có khá nhiều tế bào miễn dịch xâm nhập vào nhưng lại ở trạng thái bất hoạt. Nó được ví như cả nhóm cảnh sát chuyên dẹp loạn nhưng khi vào đến sào huyệt lại đắp chăn nằm ngủ! Giáo sư James P Allison (Mỹ) và Tasuku Honjo (Nhật) là 2 người đầu tiên đã chỉ được ra nguyên nhân tại sao như vậy?. Và lý giải của Hai tác giả giải Nobel 2018 rất bất ngờ như sau:  các tế bào ung thư sử dụng một nhóm tín hiệu để “đi đêm” và ru ngủ bọn cảnh sát miễn dịch. Cụ thể hơn, đó là các tương tác tế bào liên quan tới các phân tử có tên CTLA-4 và PD-1 làm tế bào miễn dịch xem khối u như là “người nhà” và không tấn công loại trừ nữa. Trong lâm sàng, các thuốc ức chế “giao tiếp ngầm” nói trên như nivolumab, pembrolizumab (kháng PD-1), hay ipilimumab (kháng CTLA-4)…đã được nghiên cứu phát triển dưới tên gọi chung là thuốc ức chế điểm kiểm soát miễn dịch (immune checkpoint inhibitor, ICI), giúp các chú cảnh sát bỏ được những bùa mê để tiếp tục công việc “thay trời hành đạo”.

Ở nhiều loại bệnh như ung thư phổi, melanoma, ung thư thận, ung thư bàng quang, ung thư đầu mặt cổ, ung thư Hodgkin Lymphoma,…ICI đã chứng minh được hiệu quả tốt hơn hóa trị thông thường, được đưa vào sử dụng với chi trả từ bảo hiểm và thay đổi cục diện điều trị ung thư trên toàn thế giới chỉ trong thời gian ngắn. Gần đây, ung thư đại tràng, ung thư dạ dày, ung thư tử cung…cũng có thể được kiểm soát tốt NẾU bệnh nhân có các đặc điểm sinh học phù hợp với dự đoán nhạy với thuốc miễn dịch.

Vì sao phải nhấn mạnh chữ NẾU? vì không phải thuốc miễn dịch này có tác dụng với tất cả các loại ung thư, hay với tất cả mọi người.

Là một bác sĩ điều trị ung thư, tôi cũng có một số kinh nghiệm sử dụng và tham gia vài thử nghiệm lâm sàng với thuốc ức chế điểm kiểm soát miễn dịch tại Đại học Kyoto. Tôi  thấy, vẫn còn khá nhiều bệnh nhân mà hệ miễn dịch không kích hoạt để đánh lại ung thư khi dùng thuốc này. Hệ miễn dịch “bị trơ” hoặc quá yếu có thể do nhiều yếu tố (ví dụ, tế bào ung thư sử dụng hàng tá “thẻ bài” ru ngủ tế bào miễn dịch mà thuốc chỉ xử lý được vài cái, thuốc có thể bị lờn, không hiệu quả..). Do đó mà  vẫn cần làm thêm nhiều nghiên cứu để tìm ra nguyên nhân, từ đó chọn lọc nhóm bệnh nhân có khả năng hưởng lợi nhiều nhất từ những điều trị còn khá mới mẻ và đắt đỏ này.

Nhận ra những kẻ phản bội trong chính cơ thể mình là điều không dễ. “Đánh chuột mà không vỡ bình” là mục tiêu, ước mơ không hề sai trong điều trị ung thư, và các bác sĩ và các nhà khoa học vẫn đang ngày đêm tìm tòi thêm cách mới. Để nâng cao hiệu quả điều trị, ngoài thuốc men và chiến lược phối hợp các vũ khí điều trị, bệnh nhân cần hiểu rằng cuộc chiến với ung thư là cuộc chiến với chính mình, từ việc tuân thủ phác đồ điều trị, bỏ thuốc lá rượu bia cho tới chăm chỉ tập thể dục và ăn ngủ điều độ,….Tất cả những việc trên đều liên quan tới việc thay đổi chính mình; đó là một cuộc đấu tranh chống lại thói quen/tính ì của bản thân mà tế bào ung thư sợ nhất là ý chí và thay đổi đó!

TS.BS Phạm Nguyên Quý là bác sĩ Nội Tổng Quát bệnh viện trung tâm Kyoto Miniren Nhật Bản; Bác sĩ nội trú Ung thư nội khoa, Bệnh viện đại học Kyoto Nhật Bản. Bác sĩ là một trong những người khởi xướng dự án Y học cùng cộng đồng hay Nhi khoa y học cộng đồng để biên soạn và phổ biến rất nhiều bài viết về bệnh tật, cách bảo vệ sức khỏe với thông tin xác thực, theo hệ thống, tham khảo các website dành cho bệnh nhân uy tín ở nước ngoài

Theo Sức khoẻ &Đời sống

Chia sẻ
In bài viết này

MỚI NHẤT

Hành trình người con tìm giải pháp cứu cha thoát khỏi ung thư
Hành trình người con tìm giải pháp cứu cha thoát khỏi ung thư

(Dân trí) - Trong thời gian ông Bàn trị bệnh, con trai cố gắng tìm tòi giải pháp cải thiện sức khoẻ cho bố. Qua phương tiện thông tin đại chúng, con trai ông Bàn được biết đến sản phẩm bảo vệ sức khoẻ GenK.

Thứ bảy, 02/11/2019 - 10:15

7 điều cần làm nếu muốn tránh ung thư gan
7 điều cần làm nếu muốn tránh ung thư gan

(Dân trí) - Ung thư gan hiện là bệnh ung thư phổ biến nhất ở nam giới nước ta, tỉ lệ tử vong cao do phát hiện muộn. Để tránh ung thư gan, bạn nên khám sức khỏe định kỳ, hạn chế hoặc bỏ rượu, bia, thuốc lá, không dùng thuốc bừa bãi…

Thứ bảy, 02/11/2019 - 10:12

Đây là nguyên nhân tại sao ít ăn rau xanh và trái cây làm tăng nguy cơ ung thư
Đây là nguyên nhân tại sao ít ăn rau xanh và trái cây làm tăng nguy cơ ung thư

(Dân trí) - Folate thường được biết đến với cái tên “Vitamin B9” là một dưỡng chất thiết yếu cho cơ thể. Folate có nhiều trong các loại trái cây và các loại rau ăn lá màu xanh. Việc cơ thể bị thiếu Folate có thể dẫn đến nhiều vấn đề sức khỏe như: thiếu máu, vô sinh, chứng mất trí do tuổi già, vấn đề về trí não và thậm chí là cả ung thư.

Thứ bảy, 02/11/2019 - 07:49

Gia đình bé Gia Huy và cuộc chiến với căn bệnh ung thư máu.
Gia đình bé Gia Huy và cuộc chiến với căn bệnh ung thư máu.

Thấy con đột nhiên kêu đau đầu, nổi hạch ở cổ, vợ chồng chị Quyên (Hà Nội) đưa con đi khám thì bất ngờ nhận được tin dữ, con bị ung thư máu. Từ đó chị phải nghỉ làm ở nhà chăm con.

Thứ bảy, 02/11/2019 - 07:41

Khám, tư vấn miễn phí bệnh lý tuyến giáp cho 2.000 người
Khám, tư vấn miễn phí bệnh lý tuyến giáp cho 2.000 người

(Dân trí) - Ung thư tuyến giáp là loại bệnh thường gặp ở người trưởng thành với tỷ lệ nữ mắc bệnh cao hơn nam. Để giúp cộng đồng phát hiện, điều trị sớm, Bệnh viện Ung Bướu, TPHCM sẽ tổ chức khám và tư vấn miễn phí cho 2.000 người.

Thứ sáu, 01/11/2019 - 10:29

Mỗi ngày có thêm 450 ca mắc ung thư mới
Mỗi ngày có thêm 450 ca mắc ung thư mới

(Dân trí) - GS.TS Trần Văn Thuấn, Giám đốc Bệnh viện K cho biết, tại Việt Nam, mỗi năm có gần 165.000 ca ung thư mới mắc, gần 115.000 trường hợp tử vong và hơn 300.000 người bệnh đang phải chiến đấu với ung thư.

Thứ sáu, 01/11/2019 - 03:19

Phát hiện sớm ung thư tuyến giáp
Phát hiện sớm ung thư tuyến giáp

(Dân trí) - Ung thư tuyến giáp được xếp vào nhóm ung thư có thể phát hiện sớm. Có người có thể sờ thấy khối u ở cổ, thấy cổ to ra, đau ở vùng cổ, khó thở, ho kéo dài, khàn tiếng…

Thứ năm, 31/10/2019 - 08:56

Vừa rượu, vừa thuốc dễ mắc ung thư gấp 30 lần
Vừa rượu, vừa thuốc dễ mắc ung thư gấp 30 lần

(Dân trí) - Một nghiên cứu mới đây cảnh báo những người vừa hút thuốc vừa uống rượu có nguy cơ mắc ung thư vòm họng cao gấp 30 lần so với những người chỉ hút thuốc hoặc uống rượu.

Thứ năm, 31/10/2019 - 05:44

Dấu hiệu nhận biết sớm căn bệnh ung thư có tỷ lệ sống sót cực thấp
Dấu hiệu nhận biết sớm căn bệnh ung thư có tỷ lệ sống sót cực thấp

Ung thư tụy là một trong những bệnh lý ác tính đứng thứ 6 trong số các bệnh ung thư đường tiêu hóa. Tỷ lệ sống thêm 5 năm chung cho tất cả các giai đoạn thường không quá 4%.

Thứ năm, 31/10/2019 - 02:22

Bệnh viện K "đỡ đầu" tuyến dưới chuyên môn khám ung bướu
Bệnh viện K "đỡ đầu" tuyến dưới chuyên môn khám ung bướu

(Dân trí) - Trong bối cảnh ung thư đang là một vấn đề lớn của xã hội, với gần 165 nghìn ca mắc ung thư mới mỗi năm, Bệnh viện K đã hỗ hợ, chuyển giao kỹ thuật, chuyên môn cho tuyến dưới để giúp người bệnh tiếp cận điều trị dễ dàng.

Thứ năm, 31/10/2019 - 01:44

Ung thư gan được điều trị bằng những phương pháp nào?
Ung thư gan được điều trị bằng những phương pháp nào?

(Dân trí) - Ung thư tế bào gan là một trong năm loại ung thư thường gặp tại Việt Nam, gây ra gánh nặng cho xã hội. Hiện đã có nhiều phương pháp điều trị ung thư gan, trong đó dùng vi sóng ở giai đoạn sớm và ghép gan ở giai đoạn muộn đang mang lại kết quả khả quan.

Thứ năm, 31/10/2019 - 10:33

Những lời khuyên giúp bệnh nhân ung thư vượt qua cảm giác mệt mỏi do hóa trị liệu
Những lời khuyên giúp bệnh nhân ung thư vượt qua cảm giác mệt mỏi do hóa trị liệu

(Dân trí) - Cảm giác mệt mỏi, mất sức thường trực là một tình trạng phổ biến ở các bệnh nhân ung thư, đang trong quá trình hóa trị liệu. Vậy làm thế nào để vượt qua trạng thái tiêu cực này một cách hiệu quả nhất?

Thứ năm, 31/10/2019 - 05:01

ĐÁNG QUAN TÂM

Những loại nấm tốt như 'thần dược', vừa chống ung thư vừa chữa bệnh
Những loại nấm tốt như 'thần dược', vừa chống ung thư vừa chữa bệnh

Nấm không những ngon mà còn nhiều chất dinh dưỡng, hơn nữa còn có thể tăng cường hệ miễn dịch, phòng chống ung thư, hỗ trợ chữa được nhiều bệnh rất hiệu quả.

Thứ tư, 30/10/2019 - 05:27

Hơn 70% bệnh nhân ung thư phát hiện bệnh giai đoạn muộn
Hơn 70% bệnh nhân ung thư phát hiện bệnh giai đoạn muộn

Mỗi năm ở Việt Nam có 164.671 ca mắc mới ung thư, hơn 300.000 người đang sống chung với căn bệnh này. Tuy nhiên, có tới hơn 70% bệnh nhân ung thư ở nước ta phát hiện bệnh ở giai đoạn muộn. Bởi vậy, bên cạnh việc phát triển các kỹ thuật ung thư thì tầm soát ung thư sớm cũng là một trong những nhiệm vụ quan trọng mà ngành y tế đang hướng tới...

Thứ tư, 30/10/2019 - 03:01

Những triệu chứng ung thư vú ngoài khối u
Những triệu chứng ung thư vú ngoài khối u

Ung thư có thể xuất phát tại bất cứ chỗ nào trong cơ thể, thường được đặt tên theo vị trí bắt đầu phát bệnh, trong đó có ung thư vú. Ngoài khối u, còn có những dấu hiệu “phi khối u” dễ bị người trong cuộc bỏ qua.

Thứ tư, 30/10/2019 - 09:48

Nữ sinh ngoại thương bị ung thư vú: Nước mắt của mẹ là động lực để em cố gắng
Nữ sinh ngoại thương bị ung thư vú: Nước mắt của mẹ là động lực để em cố gắng

(Dân trí) - Tham gia cuộc thi Duyên dáng Ngoại thương, cô gái 19 tuổi, quê Hải Phòng, Đặng Trần Thủy Tiên khiến nhiều người không khỏi bất ngờ với mái đầu trọc lóc và nụ cười tươi tắn, tự tin. Cô gái trẻ được chẩn đoán bị ung thư vú giai đoạn 2.

Thứ tư, 30/10/2019 - 05:00

Bức thư gửi con trai 5 tuổi mắc ung thư của người mẹ trẻ
Bức thư gửi con trai 5 tuổi mắc ung thư của người mẹ trẻ

(Dân trí) - "Nhìn con ngủ ngon mà mẹ thấy bình an lắm. Mới ngày nào thôi con phát hiện ra bệnh ác tính mà đến nay cũng được hơn 2 năm 1 tháng 28 ngày rồi. Trong tim mẹ con là một siêu nhân anh hùng đó con biết không..."

Thứ ba, 29/10/2019 - 05:54

Hành trình đi tìm nụ cười của người mẹ trẻ có con bị ung thư
Hành trình đi tìm nụ cười của người mẹ trẻ có con bị ung thư

(Dân trí) - Khi con trai bị bệnh hiểm nghèo, chị Nguyễn Thị Hoài đã không thể cười được nữa, song bất hạnh đã cho chị lòng dũng cảm.

Thứ ba, 29/10/2019 - 05:44

Nấm đường ruột có thể thúc đẩy ung thư ở tuyến tụy
Nấm đường ruột có thể thúc đẩy ung thư ở tuyến tụy

Nghiên cứu mới đây của các nhà khoa học Mỹ cho biết, một số loài nấm đường ruột có thể thúc đẩy sự phát triển của ung thư tuyến tụy.

Thứ ba, 29/10/2019 - 02:53

Thuốc nhuộm tóc có thể làm tăng nguy cơ ung thư máu
Thuốc nhuộm tóc có thể làm tăng nguy cơ ung thư máu

(Dân trí) - Có lẽ bạn đã nhuộm tóc ít nhất một lần trong đời, có thể là để che đi những sợi tóc bạc hoặc để có một mái tóc thời trang. Theo báo cáo, hơn 35% phụ nữ và 20% nam giới sử dụng các loại thuốc nhuộm tóc hóa học này.

Thứ ba, 29/10/2019 - 05:40

Căn bệnh ung thư nào đang có tỷ lệ mắc mới nhiều nhất tại Việt Nam?
Căn bệnh ung thư nào đang có tỷ lệ mắc mới nhiều nhất tại Việt Nam?

Tại Việt Nam, tỉ lệ mắc ung thư gan tăng rất nhanh trong vòng 20 năm qua. Năm 2000, số ca mắc mới ung thư gan tại nước ta chỉ có 5.700 ca, sau đó tăng lên 9.400 ca năm 2010, ung thư gan là bệnh ung thư có tỉ lệ mắc mới cao nhất trong năm 2018 với 25.335 trường hợp mới mắc và đặc biệt tỷ lệ tử vong do căn bệnh này gần tương đương số người mắc bệnh.

Thứ hai, 28/10/2019 - 06:25

Từ chối điều trị để sinh con, bà mẹ đau đớn với khối u khổng lồ, lở loét ở ngực
Từ chối điều trị để sinh con, bà mẹ đau đớn với khối u khổng lồ, lở loét ở ngực

(Dân trí) - Mang thai tuần thứ 26, thai phụ 32 tuổi ở Vĩnh Phúc phát hiện bị ung thư vú. Là đứa con đầu lòng sau bao mong ngóng, bệnh nhân đã quyết định giữ con không điều trị. Chỉ sau 10 tuần mang thai, khối u phát triển gấp 3 so với ban đầu, đường kính lên đến 20cm, sùi loét khiến người bệnh đau đớn.

Thứ hai, 28/10/2019 - 02:33

Xuất tinh thường xuyên giúp quý ông tránh ung thư
Xuất tinh thường xuyên giúp quý ông tránh ung thư

(Dân trí) - Ở tuổi 40, nếu mỗi tháng cánh mày râu xuất tinh hơn 21 lần thì nguy cơ mắc ung thư tuyến tiền liệt thấp hơn 20% so với những người ít hoạt động tình dục.

Thứ hai, 28/10/2019 - 09:07

Phát hiện ung thư máu qua các dấu hiệu này
Phát hiện ung thư máu qua các dấu hiệu này

Ung thư máu là bất thường của hệ tạo máu, các tế bào ác tính được sản sinh, nhân lên và gây ra nhiều tổn thương hệ thống cho cơ thể.

Thứ hai, 28/10/2019 - 08:43