Sau 1 tuần sốt cao, chàng trai trẻ bị suy đa tạng chỉ vì nốt côn trùng đốt

(Dân trí) - Bệnh nhân điều trị bằng kháng sinh, hạ sốt nhưng bệnh càng nặng hơn. Các bác sĩ phát hiện một vết thương đáng ngờ có thể do mò đốt ở vùng mông bên phải.

Bệnh nhân 26 tuổi, ở Hòa Bình, trước đó vẫn khỏe mạnh vẫn đi làm nương rẫy bình thường. Một tuần trước khi vào viện, bệnh nhân xuất hiện sốt cao liên tục, rét run, đau đầu, đau mỏi khắp người. Điều trị bằng kháng sinh, hạ sốt nhưng tình trạng bệnh ngày càng nặng hơn. Lúc này gia đình mới đưa người bệnh đến Bệnh viện Đa khoa tỉnh Hòa Bình. 

TS.BS Hoàng Công Tình, Trưởng khoa Hồi sức tích cực, Bệnh viện Đa khoa tỉnh Hòa Bình cho biết bệnh nhân vào viện khi đã ở giai đoạn nặng với tình trạng suy đa phủ tạng, viêm phổi, tràn dịch màng phổi 2 bên gây suy hô hấp phải hỗ trợ bằng thở máy không xâm nhập. Ngoài ra, bệnh nhân còn bị tụt huyết áp, suy chức năng gan, sốt cao liên tục, rét run, đau đầu, buồn nôn. 

Sau 1 tuần sốt cao, chàng trai trẻ bị suy đa tạng chỉ vì nốt côn trùng đốt - 1

Bệnh nhân được hỗ trợ bằng thở máy không xâm nhập.

Trong quá trình thăm khám, các bác sĩ phát hiện một vết thương nghi do mò đốt ở vùng mông bên phải của bệnh nhân. Vết thương không gây đau và bệnh nhân cũng không rõ là xuất hiện ở thời điểm nào. 

Bệnh nhân được chẩn đoán bệnh nhân bị sốt mò và điều trị bằng kháng sinh đặc hiệu. Sau 2 ngày, tình trạng sốt đã được kiểm soát, các tạng suy đã có dấu hiệu hồi phục. 

“Nếu không được chẩn đoán kịp thời, điều trị kháng sinh đặc hiệu với Rickettsia thì bệnh sẽ tiến triển nặng hơn và có nguy cơ tử vong”, TS Tình nói.

Sốt mò rất dễ nhầm lẫn với các bệnh lý khác

Theo TS Tình, sốt mò là một bệnh truyền nhiễm cấp tính do vi khuẩn rickettsia orientalis (Orientia tsutsugamushi) gây nên. Tỷ lệ tử vong cao nếu không được chẩn đoán sớm và điều trị đặc hiệu. Bệnh có biểu hiện đa dạng, rất dễ nhầm lẫn với các bệnh lý khác, không có xét nghiệm đặc hiệu để chẩn đoán. 

Sau 1 tuần sốt cao, chàng trai trẻ bị suy đa tạng chỉ vì nốt côn trùng đốt - 2
Vết thương do mò đốt.

Sốt, đau đầu, đau mỏi khắp người, vết loét ngoài da do mò đốt (dấu hiệu đặc trưng của sốt mò), phát ban, sưng các hạch, tổn thương đa cơ quan (đặc biệt là phổi, tim, gan…) là dấu hiệu chủ yếu của bệnh. Mọi lứa tuổi đều có thể mắc bệnh nhưng hay gặp ở lứa tuổi lao động. Bệnh có thể gặp rải rác trong năm nhưng hay gặp chủ yếu về mùa mưa và nắng nóng.

Mầm bệnh rickettsia orientalis có ở trên ấu trùng mò và một số loài vật gặm nhấm-thú nhỏ (chủ yếu là ở chuột, chim hoặc ở chó, lợn, gà nhưng ít gặp hơn), được truyền sang người qua vết đốt của ấu trùng mò (Leptotrombidium). Bệnh không lây từ người sang người. 

Ấu trùng mò thường sống ở bụi cây, bụi cỏ ẩm ướt, các hang đá hoặc gốc cây nơi có các loài gặm nhấm sinh sống. Vì thế, người bị bệnh sốt mò thường là khi đi làm nương rẫy, đi dã ngoại cắm trại dưới tán lá cây trong rừng, bộ đội hành quân, các trang trại chăn nuôi hoặc người đi qua vùng ven suối, ven sông, bìa rừng…

Sau 1 tuần sốt cao, chàng trai trẻ bị suy đa tạng chỉ vì nốt côn trùng đốt - 3

Tình trạng sốt của bệnh nhân đã được kiểm soát, các tạng suy đã có dấu hiệu hồi phục. 

Thời gian ủ bệnh 6-21 ngày (kể từ khi bị ấu trùng mò đốt). Bệnh nhân thường sốt cao liên tục, kèm theo rét run, đau đầu, đau mỏi người. Vết loét ngoài da do mò đốt lúc đầu là nốt phỏng tiến triển thành hình bầu dục trên nền sẩn đỏ, sau 4-5 ngày vỡ ra thành một nốt kích thước 0,5-2,0cm, có vảy đen, bong vảy sẽ để lộ nốt loét đáy nông, hồng nhạt, không có mủ, không tiết dịch, bờ viền hồng đỏ hoặc đen tùy thuộc vào giai đoạn tiến triển của bệnh, vết loét không đau (nên dễ bỏ sót). 

Vết loét gặp trong khoảng 80% các trường hợp bệnh, thường ở vùng da mềm như nách, bẹn, hậu môn, bộ phận sinh dục, ngực, cổ, bụng, vành tai hoặc một số ít có thể gặp vết loét ở lưng, mi mắt, rốn, mông. 

Tổn thương các tạng thường gặp nhất là phổi với tình trạng viêm phổi, tràn dịch màng phổi gây suy hô hấp cấp phải hỗ trợ bằng thở máy, tiếp đến là gan, tổn thương tế bào gan phải hỗ trợ bằng lọc máu liên tục và thay huyết tương, tụt huyết áp và viêm cơ tim phải dùng thuốc vận mạch để nâng huyết áp, viêm não, viêm màng não…

​Theo TS Tình bệnh nếu không được chẩn đoán sớm và điều trị kháng sinh đặc hiệu thì dễ dẫn đến suy đa tạng và tử vong. Kháng sinh điều trị sốt mò là những kháng sinh thế hệ cũ và rất rẻ tiền nhưng rất đặc hiệu với sốt mò. 

Vì sốt mò không có xét nghiệm đặc hiệu để chẩn đoán xác định, biểu hiện của bệnh rất giống với các bệnh lý nhiễm khuẩn khác nên dễ nhầm và bỏ sót bệnh, đặc biệt là các trường hợp không tìm được vết mò đốt và bệnh đã ở giai đoạn nặng khi đã có suy đa phủ tạng. 

Để tránh ấu trùng mò đốt thì khi đi vào nương rẫy, đồi núi, mọi người cần mặc quần áo kín, quần áo có tẩm hóa chất chống côn trùng như benzyl benzoate, bôi hóa chất xua côn trùng lên các vùng da hở. Bên cạnh đó, tránh ngồi, nằm, phơi quần áo, đặt balo trên bãi cỏ, gần bờ bụi, gốc cây. Đồng thời, diệt chuột, sử dụng hóa chất diệt côn trùng.

Nam Phương