Người già tiểu đêm: Lão suy hay bệnh lý?

Dân trí Tiểu đêm là một phiền toái thường gặp của người cao tuổi. Tuy không nghiêm trọng, nhưng tiểu đêm ảnh hưởng rất lớn đến chất lượng sống: mất ngủ, mệt mỏi, khó chịu, không thoải mái, kém tự tin, nhiều lúc trầm cảm, sa sút trí tuệ…

Do đó, trong nhiều hướng dẫn y khoa, tiểu đêm là một chỉ định chăm sóc cần thiết cho người cao tuổi.

Người già tiểu đêm: Lão suy hay bệnh lý? - 1

Thế nào là tiểu đêm

Bình thường, người trưởng thành mối ngày tiểu tiện từ 4 đến 8 lần, với lượng nước tiểu từ 1,8-2,5 lít.

Ba nhóm rối loạn sự đi tiểu là: Tiểu nhiều, đa niệu, khi lượng nước tiểu trên 2,5 lít trong 24 giờ; Tiểu nhiều lần, tiểu láu, tiểu thường xuyên, khi đi trên 8 lần/ngày; và Tiểu đêm, nocturnal polyuria, nocturia, khi phải thức giấc đi tiểu hơn 1 lần trong mỗi đêm.

Tiểu đêm là một rối loạn tiểu rất hay gặp ở người cao tuổi. Các thống kê y học đều cho thấy tần suất bị tiểu đêm thay đổi rõ rệt theo tuổi tác với xu hướng càng già càng dễ bị tiểu đêm: chỉ 5% ở trẻ em khoảng 15 tuổi tăng dần đến 70% ở người tuổi 60 và 90% ở tuổi 80.

Nguyên nhân, yếu tố, bệnh lý góp phần

Dựa theo thứ tự tần suất gây bệnh, các nhà chuyên môn xếp các nguyên nhân khiến người cao tuổi bị tiểu đêm ra bốn nhóm:

(1) Tình trạng rối loạn giấc ngủ,

(2) Uống nhiều nước, bia, rượu..trước khi đi ngủ,

(3) Các bệnh lý bàng quang, tiền liệt tuyến, và

(4) Bệnh lý gây thiếu hormone kháng tiểu (antidiuretic hormone, ADH).

Người già tiểu đêm: Lão suy hay bệnh lý? - 2

Các yếu tố nguy cơ, góp phần gây chứng tiểu đêm ở người cao tuổi gồm: (1) Giảm khả năng trì hoãn đi tiểu; (2) Giảm sự chịu đựng, giảm dung tích chứa của bàng quang; (3) Giảm tốc độ dòng nước tiểu tối đa; (4) Tăng nồng độ catecholamine về đêm; (5) Tăng nồng độ peptide lợi tiểu (natriuretic peptide) về đêm; và (6) Giảm nồng độ hormone ADH về đêm.

Người già tiểu đêm: Lão suy hay bệnh lý? - 3
Và một số bệnh lý và thuốc có liên quan đến chứng tiểu đêm của người cao tuổi được nêu ra là: Đái tháo đường, Suy tim, Tăng huyết áp, Phì đại tuyến tiền liệt, Viêm bàng quang mãn, Thuốc kháng histamine, Thuốc chẹn beta, Thuốc chẹn kênh canxi, Thuốc ức chế cholinesterase, Thuốc lợi tiểu…

Khắc phục và điều trị

Việc xử lý chứng tiểu đêm ở người cao tuổi nhằm mục tiêu chung là giải quyết các nguyên nhân, và hạn chế các yếu tố liên quan:

* Tránh làm mất ngủ bắng các biện pháp đơn giản như: Không uống nhiều nước, ăn nhiều thức ăn lỏng buổi chiều tối; và Bố trí phòng ngủ phải sạch sẽ, thoáng mát, giường nệm êm ấm, tiện nghi; ánh sáng, âm thanh phải vừa phải nhẹ nhàng, tránh quá sáng hoặc quá ồn ào….

* Tránh uống nhiều nước, bia rượu, chè, cà phê, nước tăng lực.v.v... vào buổi chiều, tối.

* Tránh những tranh luận, stress tâm lý khiến khó đi vào giấc ngủ êm ả..

Người già tiểu đêm: Lão suy hay bệnh lý? - 4

* Giải quyết các bệnh lý kèm theo, như viêm bàng quang, u xơ tiền liệt, đái tháo nhạt…

* Hạn chế, không dùng các thuốc có thể gây tiểu đêm như kháng histamine, chẹn beta, chẹn kênh canxi, lợi tiểu…

* Sử dụng các thuốc chống co thắt bàng quang, độc tố botulinum trong vài trường hợp kháng trị chọn lọc.

Đôi điều bàn luận

Bình thường, giấc ngủ trải qua chu kỳ hai pha luân phiên: Không nháy mắt nhanh (Non Rapid Eye Movement, NREM) và Nháy mắt nhanh (Rapid eye movement, REM). Pha NREM chiếm 75 % chu kỳ và có 4 giai đoạn: (1) lơ mơ hay ngủ thiu thiu; (2) rời rạc không thấy dù mắt còn mở; (3) chuẩn bị ngủ sâu, phải gọi to, lay mạnh mới tỉnh; và (4) ngủ rất sâu. Sau ngủ sâu, người ngủ quay lại giai đoạn 2 và rồi đi vào pha kỳ REM. Ngủ REM còn được gọi là ngủ “trái ngược” hay “không đồng bộ” (paradoxal sleep, desynchronized sleep) vì dù đang ngủ nhưng hệ thống thần kinh trung ương não bộ lại đang thức do đó giấc mơ xẩy ra. Trong một giấc ngủ, REM và NREM khoảng 4 – 6 lần với chu kỳ trung bình 90 phút. Kiểu ngủ thay đổi theo tuổi tác, người lớn, bệnh nhân thường có REM kéo dài nên họ thường khó ngủ và hay mộng mị.

Tiểu đêm làm gián đoạn giấc ngủ và là phiền toái hay gặp ở người cao tuổi. Vì rất phổ biến, nhiều bác sĩ lâm sàng coi tiểu đêm là đương nhiên của sự lão hóa và ít lưu tâm, hướng dẫn, xử lý đúng mức cho bệnh nhân.

Dù không cấp tính hay nghiêm trọng, tiểu đêm lại ảnh hưởng rất lớn đến chất lượng sống vì ngoài gây mất ngủ, mệt mỏi, tiểu đêm còn khiến con người khó chịu, tâm lý không thoải mái nên giao tiếp kém tự tin nhiều lúc trầm cảm vì cảm giác già nua, kém cõi. Tiểu đêm cũng có thể nguy hiểm, đặc biệt người già có thể bị té ngã xẩy ra khi thức dậy ban đêm để vào nhà vệ sinh. Do đó, trong một số hướng dẫn y khoa, chứng tiểu đêm là một chỉ định chăm sóc cho người cao tuổi.

Cần lưu ý giải quyết đúng nguyên căn (root cause) những trường hợp tiểu đêm do bệnh lý như u xơ tiền liệt, viêm bàng quang mãn, bất thường hệ tiết niệu, xơ gan, suy thận, suy tim…

TS.BS Trần Bá Thoại

Uỷ viên BCH Hội Nội tiết Việt Nam

MỚI NHẤT
Phát hiện 2,6 tạ thịt, da lợn đã bốc mùi “làm thượng đế” trên xe khách
Phát hiện 2,6 tạ thịt, da lợn đã bốc mùi “làm thượng đế” trên xe khách

(Dân trí) - Lực lượng chức năng tỉnh Thanh Hóa mới phát hiện, bắt giữ xe khách có chở theo 260 kg thịt, da lợn đã bốc mùi ôi thiu đang trên đường từ Hưng Yên đi Thanh Hóa tiêu thụ.

Thứ năm, 22/08/2019 - 05:57

Bác sĩ tư vấn cách giảm ê buốt răng ngay tại nhà chỉ trong 1 phút
Bác sĩ tư vấn cách giảm ê buốt răng ngay tại nhà chỉ trong 1 phút

(Dân trí) - Ê buốt răng khiến bệnh nhân gặp không ít phiền phức trong cuộc sống hàng ngày, nhưng nhiều người vẫn còn đang phớt lờ và cố chịu đựng cảm giác ê buốt, trong khi họ có thể kiểm soát tình trạng này một cách dễ dàng ngay tại nhà chỉ bằng việc chải răng đúng cách.

Thứ năm, 22/08/2019 - 05:00

Hiểu đúng về Đái tháo đường thai kỳ để mẹ tròn con vuông
Hiểu đúng về Đái tháo đường thai kỳ để mẹ tròn con vuông

(Dân trí) - PGS.TS.BS. Huỳnh Nguyễn Khánh Trang (Trưởng khoa Sản, Bệnh viện Phụ sản Hùng Vương) cho biết, tỉ lệ mắc đái tháo đường thai kỳ (ĐTĐTK) của thai phụ đến khám tại bệnh viện từ năm 2012 đến nay đã tăng nhanh, hiện ở mức 20%, tức là cứ 5 thai phụ đến khám đã có 1 người mắc ĐTĐTK.

Thứ năm, 22/08/2019 - 04:00

Lợi ích tuyệt vời của ghế massage với sức khỏe người cao tuổi
Lợi ích tuyệt vời của ghế massage với sức khỏe người cao tuổi

(Dân trí) - Ngoài việc thư giãn, ghế massage còn là thiết bị trị liệu tốt cho sức khỏe cơ bắp, xương khớp, tim mạch, huyết áp, lá phổi và hệ miễn dịch.

Thứ năm, 22/08/2019 - 04:00

Hoảng hồn phát hiện 2 con ruột bất tỉnh vì nhầm thuốc diệt chuột là kẹo
Hoảng hồn phát hiện 2 con ruột bất tỉnh vì nhầm thuốc diệt chuột là kẹo

(Dân trí) - Hai chị em ruột trong một gia đình được đưa đến Bệnh viện Nhi Trung ương trong tình trạng li bì sau khi uống nhầm 2 ống thuốc diệt chuột.

Thứ tư, 21/08/2019 - 02:27

Đàn lợn nhiễm dịch tả lợn Châu phi tự nhiên… khỏe lại
Đàn lợn nhiễm dịch tả lợn Châu phi tự nhiên… khỏe lại

(Dân trí) - Đàn lợn (heo) 15 con của một hộ dân được xét nghiệm dương tính với vi rút dịch tả heo châu Phi trước đó nhưng không có dấu hiệu suy kiệt sức khỏe mà tự nhiên khỏe mạnh trở lại. Chủ hộ cho biết đã cho đàn heo ăn hèm nấu rượu kết hợp đổ hèm nóng ra nền chuồng và hun khói bằng mùn cưa để giữ ấm.

Thứ tư, 21/08/2019 - 01:46

Tước giấy phép hành nghề, đóng cửa phòng khám nội khoa
Tước giấy phép hành nghề, đóng cửa phòng khám nội khoa

(Dân trí) - Với hàng loạt sai phạm diễn ra trong thời gian dài, phòng khám BS Nguyễn Văn Chương đã bị Sở Y tế tước giấy phép hành nghề, đóng cửa phòng khám. Ngoài ra vị bác sĩ này còn bị xử phạt vi phạm hành chính với số tiền 53 triệu đồng.

Thứ tư, 21/08/2019 - 01:44

Sau tiếng khóc thét, đồng xu trôi tọt vào thực quản bé trai 3 tuổi
Sau tiếng khóc thét, đồng xu trôi tọt vào thực quản bé trai 3 tuổi

(Dân trí) - Trên hình ảnh chụp X-quang, đồng xu tròn, sáng lóa nằm ngay ở 1/3 phần trên thực quản của bệnh nhi. Hóc dị vật đồng xu khiến em bé liên tục ọe, buồn nôn.

Thứ tư, 21/08/2019 - 09:54

Chăm sóc sức khỏe toàn diện nên bắt đầu từ ăn uống đúng cách
Chăm sóc sức khỏe toàn diện nên bắt đầu từ ăn uống đúng cách

(Dân trí) - Theo nghiên cứu mới nhất của Nielsen, một trong những mối quan tâm hàng đầu của người Việt chính là vấn đề sức khỏe. Theo đó, mọi người có xu hướng thay đổi thói quen ăn uống, hướng tới thực hiện chế độ dinh dưỡng đúng cách, hợp lý cho cả gia đình.

Thứ tư, 21/08/2019 - 09:00

Kem làm trắng da, trị mụn Bảo Lâm chứa corticoid bị thu hồi
Kem làm trắng da, trị mụn Bảo Lâm chứa corticoid bị thu hồi

(Dân trí) - Cục Quản lý Dược, Bộ Y tế cho biết đã ra quyết định thu hồi lô kem làm trắng da, trị mụn Bảo Lâm chứa Dexamethason acetat.

Thứ tư, 21/08/2019 - 08:44

Cảnh báo tác dụng phụ chết người của “thần dược” từ thuốc tẩy
Cảnh báo tác dụng phụ chết người của “thần dược” từ thuốc tẩy

(Dân trí) - Cục Quản lý Thực phẩm & Dược phẩm đã đưa ra cảnh báo mới cho người tiêu dùng về những nguy hiểm đáng kể của một sản phẩm tẩy trắng được bán dưới dạng thuốc chữa bách bệnh.

Thứ tư, 21/08/2019 - 06:55

Nam thanh niên bị tắc ruột nghi do đam mê món... trà sữa
Nam thanh niên bị tắc ruột nghi do đam mê món... trà sữa

(Dân trí) - Khi tiến hành mổ dạ dày, mở ruột các bác sĩ sờ thấy hai khối bã thức ăn lổn nhổn, màu đen. Nam thanh niên này đam mê món trà sữa, thường xuyên uống trà sữa, bỏ cơm.

Thứ tư, 21/08/2019 - 06:30

ĐÁNG QUAN TÂM
Đại phẫu trên trái tim “tí hon” viết tiếp sự sống cho bé 3 ngày tuổi
Đại phẫu trên trái tim “tí hon” viết tiếp sự sống cho bé 3 ngày tuổi

(Dân trí) - Được chẩn đoán chuyển vị đại động mạch từ trong bụng mẹ, ngay khi bé chuẩn bị chào đời bác sĩ của 2 bệnh viện đã chuẩn bị cho cuộc mổ. Cuộc đại phẫu trên trái tim “tí hon” khi mới được 3 ngày tuổi đã giúp bệnh nhi hoàn tất chặng đường tìm đến với sự sống.

Thứ tư, 21/08/2019 - 06:25

Khánh Hòa ghi nhận hơn 7.300 ca mắc sốt xuất huyết, 1 ca tử vong
Khánh Hòa ghi nhận hơn 7.300 ca mắc sốt xuất huyết, 1 ca tử vong

(Dân trí) - Từ đầu năm đến tháng 7/2019, tỉnh Khánh Hòa đã ghi nhận hơn 7.300 trường hợp mắc sốt xuất huyết, 1 ca tử vong, tăng gấp 4,8 lần so với cùng kỳ năm trước.

Thứ tư, 21/08/2019 - 06:23

85% trẻ sơ sinh vàng da, làm sao phân biệt sinh lý hay bệnh lý?
85% trẻ sơ sinh vàng da, làm sao phân biệt sinh lý hay bệnh lý?

(Dân trí) - Theo GS.TS Nguyễn Viết Tiến, Thứ trưởng Bộ Y tế, vàng da sơ sinh là một trong những bệnh phổ biến. 85% trẻ sơ sinh đủ tháng và hầu hết trẻ sinh non nhìn thấy vàng da trên lâm sàng. Trong số này khoảng 20% cần chiếu đèn điều trị, phòng nguy cơ biến chứng vàng da nhân nguy hiểm ảnh hưởng đến não, thậm chí tính mạng trẻ.

Thứ ba, 20/08/2019 - 03:12

Bé trai 4 tuổi tử vong sau khi tiêm thuốc nghi do viêm cơ tim biến chứng
Bé trai 4 tuổi tử vong sau khi tiêm thuốc nghi do viêm cơ tim biến chứng

(Dân trí) - Khoảng 3 giờ đồng hồ sau khi được truyền dịch, bệnh nhi bị mất tri giác hoàn toàn, tím tái toàn thân và tử vong ngay sau đó. Theo báo cáo của Sở Y Tế Đắk Lắk, bệnh nhi này tử vong do biến chứng của bệnh tim.

Thứ ba, 20/08/2019 - 03:11

Ngăn ngừa bệnh trĩ bằng bài tập đơn giản này
Ngăn ngừa bệnh trĩ bằng bài tập đơn giản này

(Dân trí) - Việc ngồi nhiều của dân văn phòng có thể dẫn đến nguy cơ mắc bệnh trĩ rất cao. Ngoài duy trì chế độ ăn uống hợp lý, chăm chỉ tập luyện động tác sau đây sẽ giúp bạn ngăn ngừa được nguy cơ mắc bệnh trĩ.

Thứ ba, 20/08/2019 - 10:24

Tung tin “ma thuốc độc”… hành nghề thầy lang kiếm tiền
Tung tin “ma thuốc độc”… hành nghề thầy lang kiếm tiền

(Dân trí) - Hễ có người đau ốm đến thăm khám, các thầy lang đều phán đã mắc bệnh “ma thuốc độc” rồi kê đơn, bốc thuốc bán cho người bệnh. Điều đáng nói, các “thần dược” giá cao của những thầy lang này được “bào chế” từ các nguyên liệu như: vỏ trấu đốt cháy, cây cỏ, vỏ bưởi…

Thứ ba, 20/08/2019 - 06:22

Bệnh sốt xuất huyết ở người lớn – nguy hiểm bởi chủ quan
Bệnh sốt xuất huyết ở người lớn – nguy hiểm bởi chủ quan

(Dân trí) - Bệnh SXH thường được cho là bệnh của trẻ em, nhưng gần đây, số ca mắc bệnh là người lớn tăng khá rõ với tỷ lệ chiếm hơn 40% trong tổng số ca mắc SXH. Bệnh SXH ở người lớn xuất hiện với tần suất nhiều hơn trước và do nhiều người bệnh đã chủ quan khiến bệnh trở nên nặng thêm.

Thứ ba, 20/08/2019 - 06:21

TPHCM: Vấn nạn y tế xả thải ra môi trường còn nhức nhối
TPHCM: Vấn nạn y tế xả thải ra môi trường còn nhức nhối

(Dân trí) - Hàng loạt bệnh viện chưa hoàn thành hệ thống xử lý nước thải, một số nơi rác thải y tế nguy hại bị mang đi bán. Sở Y tế thành phố yêu cầu các bệnh viện sớm chấn chỉnh để giảm nguy cơ phát tán mầm bệnh ra môi trường gây nguy hiểm cho cộng đồng.

Thứ ba, 20/08/2019 - 06:20

Sốc: Cô gái xinh đẹp mặt biến dạng, chi chít lỗ rò mủ sau 2 mũi tiêm mỡ tự thân
Sốc: Cô gái xinh đẹp mặt biến dạng, chi chít lỗ rò mủ sau 2 mũi tiêm mỡ tự thân

(Dân trí) - Sau 2 mũi tiêm mỡ tự thân vào rãnh cười quanh miệng để khuôn mặt đầy đặn, cô gái trẻ 24 tuổi đã trải qua một tháng điều trị trong viện vì liên tục xuất hiện các ổ mủ. Bệnh nhân phải dùng kháng sinh liều cao, rạch nhiều vết trên mặt để dẫn mủ ra ngoài nhưng ổ mủ mới vẫn tiếp tục hình thành

Thứ ba, 20/08/2019 - 06:07

Ông nội hiến gan cứu cháu đích tôn sinh non bị teo đường mật
Ông nội hiến gan cứu cháu đích tôn sinh non bị teo đường mật

(Dân trí) - Chào đời khi mới được 28 tuần tuổi của thai kỳ, cơ thể vốn nhẹ ký còn mang theo căn bệnh teo đường mật bẩm sinh khiến bé trai rơi vào nguy kịch. Bệnh nhi đã may mắn được ông nội hiến một phần gan thực hiện thành công cuộc ghép, vượt qua ải “tử thần”.

Thứ ba, 20/08/2019 - 06:02

Phát hiện 5 xã, thị trấn với hàng ngàn con lợn bị tiêu hủy, một huyện mới công bố dịch
Phát hiện 5 xã, thị trấn với hàng ngàn con lợn bị tiêu hủy, một huyện mới công bố dịch

(Dân trí) - Sau khi tiêu hủy hàng ngàn con lợn, huyện Hồng Dân (tỉnh Bạc Liêu) mới công bố dịch tả lợn châu Phi và triển khai khẩn cấp biện pháp phòng, chống.

Thứ ba, 20/08/2019 - 04:28

Thương hiệu sữa từng bước khẳng định chất lượng tại Việt Nam
Thương hiệu sữa từng bước khẳng định chất lượng tại Việt Nam

(Dân trí) - Dù chỉ mới xuất hiện tại thị trường Việt Nam chưa lâu, nhưng sự mặt của Anka Milk, điển hình là Anka Well IQ+4 đã giúp các bà mẹ Việt đang chăm con nhỏ phần nào xoa dịu nỗi lo táo bón và quấy khóc ở trẻ.

Thứ hai, 19/08/2019 - 08:01