Một sơ suất có thể trả giá đắt: Sở ATTP nói về xử lý ngộ độc học đường

Tình hình vệ sinh thực phẩm cho học sinh "tạm thời ổn định"

Tại lễ ký kết "Cam kết đảm bảo an toàn thực phẩm (ATTP) đối với cơ sở cung cấp suất ăn, cung cấp thực phẩm cho trường học" trên địa bàn TPHCM, diễn ra mới đây, bà Phạm Khánh Phong Lan, Giám đốc Sở ATTP TPHCM khẳng định công tác bảo vệ sức khỏe học đường là nhiệm vụ trọng tâm, xuyên suốt, không phải hoạt động mang tính "phong trào" hay chỉ để ứng phó nhất thời.

Theo bà Lan, nỗ lực này đã được thực hiện bền bỉ trong gần 10 năm qua, bằng kế hoạch phối hợp chặt chẽ giữa Sở Giáo dục và Sở ATTP. Trong năm 2025, các hoạt động đảm bảo ATTP trường học đã được triển khai quyết liệt và đồng bộ.

Cụ thể, công tác chuẩn bị đi từ việc tập huấn chung cho đội ngũ hiệu trưởng, người trực tiếp phụ trách bếp ăn đến các đợt hướng dẫn chuyên sâu, cụ thể tại từng doanh nghiệp, công ty cung cấp suất ăn trên địa bàn.

"Mục đích chính của các đợt kiểm tra từ cấp Sở đến liên ngành quận, huyện, phường, xã và cả lực lượng công an là để kịp thời phát hiện sai sót, giúp nhà trường và doanh nghiệp điều chỉnh. Chỉ khi nhắc nhở nhiều lần mà vẫn vi phạm, chúng tôi mới tiến hành xử phạt", bà Lan nói.

Bên cạnh sự vào cuộc của cơ quan chức năng, thời gian qua cũng có nhiều hội phụ huynh phối hợp cùng nhà trường trong việc tổ chức kiểm tra đột xuất các đơn vị cung cấp suất ăn. Hoạt động này giúp trực tiếp xem xét nguồn nguyên liệu đầu vào và quy trình chế biến, từ đó siết chặt hơn nữa "hàng rào" bảo vệ sức khỏe học sinh.

Theo Giám đốc Sở ATTP TPHCM, tình hình vệ sinh thực phẩm cho học sinh trong năm qua tạm thời ổn định. Dù kết quả từ các đoàn thanh tra ghi nhận vẫn còn những sai sót, nhưng nhìn chung đa số các đơn vị cung ứng suất ăn đều làm việc với tinh thần trách nhiệm rất cao.

Tuy nhiên, bà Phạm Khánh Phong Lan cảnh báo, trong bối cảnh khí hậu nắng nóng khắc nghiệt tại TPHCM, nguy cơ thực phẩm bị ôi thiu hay biến chất là rất lớn. Chỉ cần một sơ suất nhỏ trong quy trình bảo quản cũng có thể trở thành nguyên nhân dẫn đến những hậu quả nghiêm trọng về sức khỏe. Điều này đòi hỏi các đơn vị cung ứng phải nâng cao mức độ cảnh giác và kiểm soát chặt chẽ hơn bao giờ hết.

Bên cạnh công tác phòng ngừa, bà Lan nhấn mạnh quy trình xử lý khi có sự cố, trong đó yếu tố con người được đặt lên hàng đầu. Khi phát hiện dấu hiệu ngộ độc, việc phối hợp với phường, xã và Sở Y tế phải được thực hiện tức thì.

Với môi trường học đường, ưu tiên hàng đầu là phải đưa học sinh đi cấp cứu kịp thời. Bởi đây là đối tượng rất nhạy cảm và yếu thế, nếu không cấp cứu nhanh - đặc biệt là những trường hợp có bệnh nền cộng với tình trạng rối loạn tiêu hóa, mất nước - sẽ dẫn đến hậu quả khôn lường.

Sau bước cứu người, cơ quan chuyên trách sẽ tiến hành khoanh vùng và tìm nguyên nhân thông qua việc kiểm tra mẫu lưu, điều tra dịch tễ.

"Quá trình này, chúng tôi không chỉ kiểm tra đơn vị cung cấp suất ăn trực tiếp mà còn truy quét ngược tận gốc rễ lên các đơn vị cung ứng nguyên liệu, thà làm kỹ chứ không bỏ sót. Đa số doanh nghiệp bị phạt lỗi hành chính trước, còn việc có gây ngộ độc hay không phải chờ kết quả kiểm nghiệm và kết luận về ảnh hưởng sức khỏe từ cơ quan y tế.

Luật pháp quy định rất rõ ràng. Nếu hậu quả nghiêm trọng và số người mắc nhiều, sai phạm không chỉ dừng lại ở xử phạt hành chính mà có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự. Một phút lơ là trong giám sát có thể khiến mọi nỗ lực gây dựng uy tín của doanh nghiệp đổ sông đổ biển", lãnh đạo Sở ATTP cảnh báo.

Siết chặt phối hợp "kiềng 3 chân", chuẩn hóa quy trình cung ứng 

Trong bối cảnh dư luận và phụ huynh rất bức xúc trước các vụ việc mất ATTP xảy ra thời gian qua (như vụ hàng trăm học sinh Trường Tiểu học Bình Quới Tây, phường Bình Quới nghi ngộ độc), đại diện Sở ATTP TPHCM cho rằng, mọi biến động liên quan đến lĩnh vực này dù là nhỏ nhất cũng đều nhận sự quan tâm sát sao và phản ứng mạnh mẽ từ nhiều phía.

Trước áp lực giám sát từ cộng đồng, nỗ lực riêng lẻ của doanh nghiệp là chưa đủ, mà cần thiết phải thiết lập một cơ chế phối hợp chặt chẽ theo thế "kiềng 3 chân" để đảm bảo an toàn tối đa cho học sinh. 

Trong đó, doanh nghiệp cung ứng phải tự giác thực hiện quy trình tự giám sát - từ khâu chế biến đến bảo quản - cùng tinh thần trách nhiệm của hiệu trưởng nhà trường trong việc trực tiếp kiểm soát các khâu đầu vào, kết hợp với sự phản hồi kịp thời từ cộng đồng. Từ đó, cơ quan quản lý có thể can thiệp ngay khi có bất thường xảy ra.

Đây cũng là lý do Sở ATTP tổ chức việc ký bản cam kết phối hợp đảm bảo an toàn với các cơ sở cung cấp suất ăn, cung cấp thực phẩm tại trường học.

Theo đó, bản cam kết bao gồm 6 điều khoản trọng tâm, yêu cầu các đơn vị phải thực hiện đầy đủ các quy định của pháp luật về điều kiện bảo đảm ATTP trong sản xuất và kinh doanh. Không chỉ dừng lại ở việc đảm bảo sản phẩm có đầy đủ nhãn mác, ghi rõ ngày sản xuất và hạn sử dụng, các doanh nghiệp còn phải lưu giữ hệ thống hóa đơn, chứng từ để chứng minh nguồn gốc, xuất xứ nguyên liệu, từ đó đảm bảo khả năng truy xuất nguồn gốc trong mọi tình huống.

Song song đó, các đơn vị phải duy trì chất lượng thông qua việc bảo đảm điều kiện cơ sở vật chất, trang thiết bị và đội ngũ nhân sự; thực hiện nghiêm ngặt quy định về bảo quản, vận chuyển.

Đặc biệt, yếu tố con người tiếp tục được đặt lên hàng đầu, khi chủ cơ sở và người trực tiếp kinh doanh phải được xác nhận kiến thức chuyên môn và khám sức khỏe định kỳ. Cuối cùng, việc tuân thủ các quy định hiện hành khác của pháp luật về ATTP là yêu cầu bắt buộc để hoàn thiện quy trình kiểm soát khép kín này.

Các đơn vị cung cấp suất ăn học đường lên tiếng

Tham gia lễ ký kết, bà Nguyễn Thị Nụ, đại diện Công ty Suất ăn công nghiệp T.A. cho biết, nơi này phải chế biến hơn 10 tấn nguyên liệu mỗi ngày. Trước những yêu cầu ngày càng cao về ATTP, nhà xưởng của đơn vị thực hiện nghiêm ngặt quy trình sản xuất theo nguyên tắc một chiều, phân tách rõ rệt các khu vực từ sơ chế, nấu nướng đến vận chuyển.

Đơn vị ưu tiên ký kết với các đối tác nằm trong chuỗi thực phẩm an toàn, đạt chuẩn VietGAP và GlobalGAP; thường xuyên kiểm tra thực địa các nhà vườn, trang trại và thực hiện xét nghiệm mẫu ngẫu nhiên...

Bà Nụ bày tỏ, thách thức lớn nhất hiện nay mà doanh nghiệp phải đối mặt là cú sốc chi phí, khi giá thực phẩm và đặc biệt là giá xăng, gas tăng phi mã, gây áp lực trực tiếp lên giá thành suất ăn.

Bên cạnh áp lực kinh tế, yếu tố thời tiết nắng nóng cực đoan cũng là một trở ngại lớn, ảnh hưởng trực tiếp đến công tác bảo quản và sức khỏe của đối tượng khách hàng nhạy cảm là các em học sinh.

Thông qua việc ký bản cam kết, phía doanh nghiệp khẳng định việc chuẩn hóa quy trình là yếu tố sống còn để giữ vững niềm tin của nhà trường và phụ huynh.

Đại diện các đơn vị cung ứng suất ăn công nghiệp tham gia buổi lễ ký kết (Ảnh: BV).

Là đơn vị cung cấp suất ăn đến nhiều hệ thống giáo dục và bếp ăn tập thể tại khu vực quận 4 và quận 7 cũ, công ty có trụ sở ở phường Tân Thuận, TPHCM xác định việc kiểm soát chất lượng không chỉ dừng lại ở thủ tục hành chính mà phải đi vào thực chất.

Hiện nay, với các mặt hàng đặc thù như thịt, cá và rau củ tươi sống, công ty này áp dụng nguyên tắc cung ứng khép kín trong ngày. Đặc biệt, khâu vận chuyển được đơn vị thực hiện từ 5h hàng ngày, để đảm bảo thực phẩm khi đến tay nhà bếp giữ được độ tươi ngon nhất.

Bên cạnh những cam kết về chất lượng, ông Tạ Đỗ Đăng Khoa, đại diện công ty bày tỏ, thách thức lớn nhất hiện nay là sự cạnh tranh khốc liệt của thị trường và kỳ vọng ngày càng cao từ phía người tiêu dùng. So với giai đoạn trước, hiện nay các tiêu chuẩn đã được nâng cấp và siết chặt hơn rất nhiều.

“Khó khăn không chỉ nằm ở việc vận hành mà còn ở tâm thế của người làm nghề. Chúng tôi phải tự nâng cao năng lực và làm việc bằng cái tâm như vậy mới duy trì được uy tín. Do đó, công ty rất cần những định hướng nghiệp vụ từ phía Sở ATTP để kiện toàn quy trình vận hành.

Thay vì chỉ xử lý khi sự cố đã xảy ra, việc cung cấp thông tin kịp thời sẽ giúp các đơn vị cung ứng thực hiện tốt công tác phòng ngừa, từ đó đảm bảo an toàn tuyệt đối nguồn thực phẩm cung cấp cho thành phố”, ông Khoa nói và kiến nghị kiến nghị các đơn vị quản lý cần thường xuyên chia sẻ thực trạng tình hình ATTP để doanh nghiệp chủ động phương án ngăn ngừa.