Lợi ích sức khỏe bất ngờ từ 3 phút vận động ở cường độ cao

Nhiều người có quan niệm cho rằng việc nâng cao sức khỏe đòi hỏi phải dành nhiều thời gian tập luyện hàng ngày. Quan niệm này tạo ra rào cản khiến những người có lịch trình bận rộn khó duy trì thói quen vận động thể chất.

Nghiên cứu từ các nhà khoa học tại Đại học Rockefeller (Mỹ) đã cung cấp thêm góc nhìn mới về vấn đề này. 

Thay vì đánh giá tổng thời gian tập luyện, nhóm nghiên cứu tập trung phân tích các phản ứng sinh học của cơ thể khi cường độ vận động đạt mức tối đa.

Ghi nhận thực tế cho thấy những đợt vận động ngắn ở cường độ cao có khả năng kích hoạt nhiều chuyển biến trong máu. 

Tiến sĩ Paul Cohen, một trong những tác giả nghiên cứu, cho biết điều khiến nhóm khoa học bất ngờ là cơ thể phản ứng mạnh chỉ sau một khoảng thời gian vận động rất ngắn.

3 phút vận động tối đa tạo ra phản ứng khác biệt

Trong quá trình thực nghiệm, các nhà khoa học đã tiến hành so sánh phản ứng sinh học của cơ thể trước những hình thức tập luyện có cường độ khác nhau.

Một nhóm người tham gia thực hiện 6 lượt đạp xe nước rút trên thiết bị chuyên dụng, mỗi lượt kéo dài 30 giây ở mức nỗ lực tối đa và xen kẽ với khoảng nghỉ 4 phút. 

Tổng thời gian vận động thực tế ở cường độ cao chỉ chiếm khoảng 3 phút, mặc dù thời lượng toàn bộ buổi tập dài hơn do bao gồm các khoảng nghỉ. 

Đồng thời, nhóm nghiên cứu theo dõi một nhóm người khác thực hiện bài tập sức bền ở mức độ vừa phải trong thời gian dài hơn để làm đối chứng.

Kết quả phân tích cho thấy vận động cường độ cao tạo ra sự thay đổi nhanh chóng và rõ rệt đối với hàng trăm loại protein lưu hành trong máu. 

Các phân tử này đảm nhận vai trò quan trọng trong nhiều quá trình sinh học, từ việc vận chuyển hormone và chất dinh dưỡng đến chức năng điều hòa miễn dịch, phục hồi mô và truyền tín hiệu giữa các cơ quan.

Khi cơ thể phải hoạt động ở mức tối đa, cơ bắp đột ngột cần lượng năng lượng lớn hơn. Tim và hệ tuần hoàn cũng phải tăng hoạt động để cung cấp oxy và dưỡng chất.

Áp lực này khiến nhiều mô trong cơ thể giải phóng hàng loạt phân tử tín hiệu vào máu. Những phân tử đó giúp các cơ quan phối hợp với nhau để điều chỉnh cách sử dụng năng lượng và phục hồi sau vận động.

“Phản ứng này tiếp tục duy trì sau 8 tuần tập luyện liên tục, chứng minh đây là đặc tính sinh học tự nhiên của cơ thể khi vận động ở cường độ rất cao chứ không đơn thuần là phản ứng thích nghi tạm thời trước áp lực mới”, tiến sĩ Paul Cohen cho biết.

Tế bào mỡ phản ứng mạnh sau bài tập nước rút

Một trong những phát hiện đáng chú ý nhất của nghiên cứu nằm ở cách mô mỡ phản ứng với bài tập.

Các nhà khoa học thu thập máu của người tham gia sau khi hoàn thành bài đạp xe nước rút rồi sử dụng mẫu này trong các thử nghiệm trên tế bào mỡ của người.

Kết quả cho thấy hoạt động của một số lượng lớn gen trong tế bào mỡ bị thay đổi. Những gen này liên quan đến quá trình đốt năng lượng, phản ứng với hormone và khả năng nhận biết dưỡng chất.

Điều đó cho thấy tác động của việc tập luyện không chỉ giới hạn ở các cơ đang hoạt động mà có thể được truyền tới nhiều mô khác thông qua những tín hiệu lưu hành trong máu.

Bên cạnh đó, các nhà khoa học cũng ghi nhận sự biến đổi của Lac Phe. Đây là một chất được sinh ra trong quá trình vận động, vốn được biết đến với vai trò hỗ trợ kiểm soát cảm giác thèm ăn và cân bằng năng lượng.

Chuyên gia sinh học tế bào Luke Olsen, đồng tác giả nghiên cứu, cho biết giới khoa học từ lâu đã nhận thức được mỗi mức độ tập luyện sẽ tạo ra những sự thay đổi khác nhau trong cơ thể. 

Tuy nhiên, quá trình những tín hiệu này được truyền từ cơ đang vận động tới các cơ quan khác vẫn chưa được hiểu đầy đủ.

“Nghiên cứu của chúng tôi cho thấy các protein và chất chuyển hóa được giải phóng vào máu sau tập luyện rất nhạy cảm với cường độ vận động”, ông Olsen chia sẻ.

Theo nhận định của nhóm nghiên cứu, những chất này chính là cầu nối quan trọng giúp giải thích vì sao các bài tập ngắn ở mức độ cao vẫn mang lại hiệu quả toàn diện cho cơ thể.

Khả năng làm chậm quá trình lão hóa và giảm nguy cơ mắc bệnh

Để đánh giá ý nghĩa lâu dài của những biến đổi này, nhóm nghiên cứu tiếp tục so sánh các protein bị ảnh hưởng sau tập luyện với dữ liệu sức khỏe của hàng chục nghìn người trong UK Biobank.

Kết quả cho thấy nhiều loại protein biến đổi sau bài tập nước rút có mối liên hệ với việc giảm nguy cơ mắc một số bệnh tim mạch và rối loạn chuyển hóa. Sự liên quan này thể hiện rõ nhất ở hai tình trạng phổ biến là béo phì và tiểu đường tuýp 2.

Các nhà khoa học cho rằng vận động cường độ cao buộc cơ thể phải nhanh chóng thay đổi cách sử dụng nhiên liệu. Khi nhu cầu năng lượng tăng đột ngột, cơ thể phải huy động glucose và chất béo với tốc độ cao hơn bình thường.

Quá trình này có thể kích hoạt những cơ chế liên quan đến kiểm soát đường huyết, chuyển hóa chất béo và độ nhạy của các mô với hormone.

Một số protein chịu tác động sau vận động cũng được ghi nhận có liên quan đến các dấu hiệu của quá trình lão hóa sinh học.

Những phát hiện này góp phần giải thích vì sao tập luyện cường độ cao ngắt quãng thường được quan tâm trong các nghiên cứu về sức khỏe tim mạch và chuyển hóa dù thời gian vận động thực tế không dài.

Tuy nhiên, kết quả không đồng nghĩa mọi người chỉ cần tập vài phút mỗi ngày là đủ.

Nghiên cứu chủ yếu đánh giá những thay đổi phân tử xuất hiện sau các hình thức vận động khác nhau. Nó chưa chứng minh rằng 3 phút tập cường độ cao có thể thay thế hoàn toàn những khuyến nghị vận động hiện nay.

Các hướng dẫn sức khỏe vẫn khuyến khích người trưởng thành duy trì hoạt động thể chất thường xuyên với tổng thời gian phù hợp mỗi tuần.

Bên cạnh đó, người tham gia nghiên cứu chủ yếu là những nam giới trẻ, khỏe mạnh và có khả năng vận động tốt. Do đó, chưa thể khẳng định phụ nữ, người cao tuổi hoặc người mắc bệnh nền sẽ có phản ứng tương tự.

Các tác giả cho rằng cần thêm những nghiên cứu trên nhiều nhóm dân số khác nhau trước khi kết quả có thể được chuyển thành khuyến cáo rộng rãi.