Gen Y và Gen Z dễ mắc tâm thần phân liệt hơn các thế hệ trước

Nghiên cứu gây sốc khi tiết lộ, từ năm 1997 đến 2023, số ca loạn thần mới ở nhóm tuổi từ 14 đến 20 đã tăng vọt tới 60%. Điều này cho thấy một bức tranh đáng lo ngại về sức khỏe tâm thần của giới trẻ hiện nay.

Theo nhóm nghiên cứu, xu hướng đáng báo động này bắt đầu xuất hiện ở những người sinh từ thập niên 1980 trở về sau, tức nhóm Millennials (Gen Y, sinh 1981-1996) và tiếp diễn mạnh mẽ ở thế hệ Gen Z (sinh 1997-2012). Điều này cho thấy sự khác biệt rõ rệt về nguy cơ sức khỏe tâm thần giữa các thế hệ.

Tiến sĩ Daniel Myran, Chủ nhiệm nghiên cứu Y học Gia đình và Cộng đồng tại Bệnh viện Đa khoa North York (Ontario, Canada), nhấn mạnh rằng các nhà khoa học hiện vẫn chưa thể xác định nguyên nhân duy nhất dẫn đến sự gia tăng này.

Nghiên cứu đã phân tích dữ liệu sức khỏe tâm thần của hơn 12 triệu người sinh ra tại Ontario (Canada) trong giai đoạn 1960-2009.

Trong số đó, hơn 152.000 người được chẩn đoán mắc rối loạn loạn thần. Các rối loạn này thường đi kèm với hoang tưởng và ảo giác, như tin rằng các phương tiện truyền thông đang gửi thông điệp bí mật cho mình hoặc nghe thấy những giọng nói không tồn tại trong thực tế.

Kết quả cho thấy tỷ lệ ca loạn thần mới tăng đều theo thời gian, từ 62,5 ca/100.000 dân vào năm 1997 lên gần 100 ca/100.000 dân vào năm 2023.

Đáng lo ngại hơn, mức tăng này tập trung chủ yếu ở nhóm người trẻ. Những người sinh trong giai đoạn 2000-2004 có tỷ lệ mắc loạn thần cao hơn tới 70% so với nhóm sinh từ 1975-1979. Trong khi đó, tổng số người được chẩn đoán rối loạn loạn thần ở nhóm sinh 1990-1994 cũng tăng gần 38% so với các thế hệ trước đó.

Theo tiến sĩ Myran, người mắc rối loạn loạn thần thường không chỉ đối mặt với các vấn đề tâm thần mà còn có nhiều bệnh lý kèm theo khác, làm gia tăng nguy cơ tử vong sớm. Vì vậy, sự gia tăng số ca mắc đặt ra những câu hỏi nghiêm túc về tác động lâu dài đối với hệ thống y tế và chất lượng cuộc sống của cả một thế hệ.

Những giả thuyết về nguyên nhân

Các nhà nghiên cứu đưa ra nhiều giả thuyết để lý giải xu hướng này. Một trong những yếu tố được xem là nổi bật nhất là việc sử dụng các chất gây nghiện như cần sa, chất kích thích, chất gây ảo giác và các loại ma túy tổng hợp.

Việc tiếp xúc sớm với các chất này đã được chứng minh là có liên quan đến sự khởi phát và làm trầm trọng thêm các rối loạn loạn thần. Trong hai thập niên qua, mức độ sử dụng chất gây nghiện tại Canada có xu hướng gia tăng, đặc biệt trong giới trẻ.

Bên cạnh đó, bối cảnh xã hội và gia đình cũng được cho là đóng vai trò quan trọng. Cha mẹ của các thế hệ trẻ ngày nay thường sinh con muộn hơn và có tình trạng sức khỏe kém hơn so với trước đây.

Trẻ em và thanh thiếu niên cũng phải đối mặt với nhiều áp lực hơn liên quan đến tài chính gia đình, sự bất ổn trong công việc của cha mẹ và việc thường xuyên thay đổi nơi sinh sống. Những trải nghiệm tiêu cực trong thời thơ ấu cũng có thể làm tăng nguy cơ rối loạn tâm thần khi trưởng thành.

Ngoài ra, các nhà khoa học cũng không loại trừ khả năng sự gia tăng số ca loạn thần một phần phản ánh những tiến bộ trong y học, khi các bác sĩ ngày nay có khả năng nhận diện và chẩn đoán bệnh tốt hơn so với trước.

Dù nguyên nhân cụ thể vẫn chưa được làm rõ, các chuyên gia nhấn mạnh kết quả nghiên cứu là lời cảnh báo sớm, cho thấy nhu cầu cấp thiết phải đầu tư nhiều hơn vào các chương trình chăm sóc sức khỏe tâm thần, đặc biệt là các biện pháp can thiệp sớm dành cho thanh thiếu niên và người trẻ.

Các nhà nghiên cứu kết luận rằng cần thêm nhiều nghiên cứu sâu hơn để hiểu đầy đủ và toàn diện về làn sóng rối loạn loạn thần đang gia tăng trong các thế hệ sinh sau.