Cần lưu ý "1.000 ngày vàng" của con em

Dân trí Sau khi thụ thai, hợp tử phải trải qua nhiều giai đoạn phát triển để trưởng thành.Trong đó, 1000 ngày từ khi thụ thai cho đến khi được hai tuổi là vô cùng quan trọng. Đây là giai đoạn phát triển thể chất, tinh thần rất đặc biệt, quyết định phần còn lại của cuộc đời đứa bé, được các nhà khoa học nhấn mạnh đây là “1.000 ngày vàng của trẻ em”.

Vì sao, những ngày vàng là rất quan trọng? Bài viết dưới đây sẽ giải thích vấn đề quan yếu này.

Cần lưu ý "1.000 ngày vàng" của con em - 1

Tổng quan về “1.000 ngày vàng”

Các nhà nhi khoa, Quỹ Nhi đồng Liên hiệp quốc (UNICEF) và Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) đều lưu ý, nhấn mạnh 1.000 ngày đầu đời, từ khi thụ thai đến khi được tròn hai tuổi, là giai đoạn tối quan trọng, là “những ngày vàng”, những ngày “quyết định” cho sự phát triển thể chất và tinh thần cho trẻ em:

* Về thể chất, 1000 ngày vàng là giai đoạn quyết định đến 60% khả năng tăng trưởng chiều cao của trẻ trong tương lai. Nhiều nghiên cứu cho thấy, ở các nước nghèo đang phát triển, trẻ có nguy cơ suy dinh dưỡng cao nhất trong giai đoạn này, và trẻ bị suy dinh dưỡng trong hai năm đầu của cuộc sống sẽ bị ảnh hưởng đến phát triển thể lực, chiều cao, cân nặng và năng lực lao động khi trưởng thành.

* Về tinh thần, dù bộ não con người phát triển và thay đổi trong suốt cuộc đời, nhưng phát triển trí não nhanh nhất và quan trọng nhất của đứa trẻ là ba tháng cuối của thai kỳ và hai năm đầu đời, “1000 ngày vàng”. Trong 5 tháng đầu sau thụ thai, bộ não con người ở là một cấu trúc hai phiến mịn màng như một hạt cà phê. Đến 9 tháng, sắp ra đời, não bộ bắt đầu có khe cuộn. Khi sinh ra, các vùng não phát triển nhanh bao gồm vùng hãi mã, các vùng vỏ, thị giác và thính giác. Năm đầu sau sinh, có sự phát triển nhanh chóng các trung khu ngôn ngữ, vận động, để kiểm soát quá trình chú ý, ức chế và tính linh hoạt.

Những bài học, kinh nghiệm

Vòng “luẩn quẩn” (vicious cycle) của suy dinh dưỡng

Khi thiếu ăn, suy dinh dưỡng, để sống còn hệ thống thần kinh sẽ “lên chương trình" tiết kiệm năng lượng giảm tiêu thụ chất béo, giảm tăng trưởng, và thượng thận tăng tiết corticoids. Một vòng luẩn quẩn bệnh lý được hình thành: >(Thiếu thức ăn, Ăn mất ngon, Kém hấp thu,Bệnh chuyển hóa) > (Thiếu dinh dưỡng) > (Sụt cân, Chậm phát triển, Suy hệ miễn dịch, Tổn thương niêm mạc đường tiêu hóa) > (Nhiều bệnh tật) > ....

Cần lưu ý "1.000 ngày vàng" của con em - 2

Trẻ suy dinh dưỡng không thể hồi phục hoàn toàn

Nhiều nguyên cứu đa trung tâm, tầm quốc tế cho thấy rằng, những đứa trẻ còi cọc, suy dinh dưỡng trong khoảng “1000 ngày vàng” dù có được điều trị tích cực, đúng đắn sau này cũng không thể hồi phục hoàn toàn những di chứng thể chất và tinh thần. Trẻ thường không thể cải tạo chiều cao vì các đĩa sụn tiếp hợp bị hóa cốt, phát triển tinh thần vận động cũng kém hơn trẻ bình thường. PGS, TS Nguyễn Thị Lâm, Phó Viện trưởng Viện Dinh dưỡng quốc gia, cho rằng: Trẻ đã suy dinh dưỡng, việc hồi phục rất khó khăn, đòi hỏi một khoảng thời gian dài; riêng chiều cao của trẻ không thể trở về được chuẩn trung bình dù có được điều trị hết sức tích cực.

Suy dinh dưỡng gây chậm phát triển trí tuệ về sau

Năm 2004, hội nghị về Chậm phát triển trí tuệ họp tại Montreal đã công bố tuyên ngôn về tàn tật trí tuệ (mental disability). Theo đó, sau yếu tố không cải tạo được là di truyền, suy dinh dưỡng, đặc biệt trong 1000 ngày vàng, là những nguyên nhân hàng đầu gây chậm phát triển tinh thần. Ngay cả khi được điều trị, sự hồi phục tinh thần thường không được hoàn hảo.

* Tiêm chủng đúng lịch mới có tác dụng

Tiêm chủng là cách phòng bệnh chủ động, hữu hiệu để phòng ngừa các bệnh lây nhiễm cho trẻ con. Nguyên lý tiêm chủng là kích thích chủ động hệ miễn dịch của em bé sản sinh ra các kháng thể đặc hiệu để chống lại mầm bệnh tương ứng. Về nguyên tắc, càng tiêm phòng sớm, tiêm nhắc nhiều lần lượng kháng thể càng cao, khả năng ngừa bệnh càng lớn. Tuy nhiên, cần hiểu về sự phát triển, hoàn chỉnh hệ miễn dịch của đứa trẻ: có loại vắc xin có thể tiêm phòng ngay khi mới lọt lòng, như BCG ngừa lao, vắc xin viêm gan B; nhưng vắc xin ngừa sởi thường phải tiêm sau 6 tháng tuổi….

Đôi điều bàn luận

Phần lớn trẻ em Việt Nam mới sinh đều có chiều dài cũng tương đương với trẻ em sinh ra tại các quốc gia khác trên thế giới. Nhưng từ 3 tuổi trở lên, khoảng cách chiều cao khác biệt và dần dần bị trẻ em thế giới bỏ xa.

Các nghiên cứu Nhật Bản chỉ ra các yếu tố ảnh hưởng đến chiều cao của con người gồm: chế độ dinh dưỡng chiếm đến 32%, vận động thể dục thể thao chiếm 20%, môi trường tâm lý và xã hội chiếm 16% và yếu tố chủng tộc di truyền chiếm 23%. Như vậy, có đến hơn 3/4 (77%) yếu tố ảnh hưởng lên chiều cao là “có thể cải tạo được” (modifiable factors), đặc biệt là chăm sóc chế độ dinh dưỡng cho trẻ trong 1000 ngày vàng.

Nhận thức tầm quan trọng của 1000 ngày vàng, năm 2010, hai cựu Ngoại trưởng Mỹ Hillary Clinton và người đồng nhiệm Ailen, Micheál Martin, đã khởi xướng sáng kiến “Nâng cao dinh dưỡng (Scaling Up Nutrition, SUN) và 1.000 ngày vàng” với nhận thức rằng “Suy dinh dưỡng là một vấn đề lớn chúng ta phải giải quyết” và "Can thiệp sau thời gian vàng thường không thể hồi phục lại những tổn hại đã xảy ra”.

Ngày trước, người Hoa và một số nơi ở châu Á thường chỉ đặt tên con sau ngày “thôi nôi”, khi đứa trẻ bắt đầu vào tuổi thứ hai. Dù không hiểu rõ sự phát triển, hoàn chỉnh chức năng, trưởng thành nhưng người xưa cũng đã nhận đinh những năm tháng đầu đời của đứa trẻ thường “khó nuôi” và nhiều nguy cơ hơn những khoảng thời gian khác; và chỉ khi qua được “đốt” này đứa trẻ mới được xem là tồn tại.

Từ hai khẩu hiệu nổi tiếng của Tổ chức Y tế Thế giới: “Sức khỏe trẻ em hôm nay là phồn vinh của xã hội ngày mai” (Children's health, nation's wealth), và “1.000 ngày vàng quyết định sức khỏe và sự giàu có của thế giới” (1,000 days: decides the health and wealth of the world), chúng tôi xin đúc kết lại một phương châm dành cho phụ huynh Việt Nam ta: “Muốn con lớn khôn: thượng tôn ngày vàng”

TS.BS. Trần Bá Thoại

Uỷ viên BCH Hội Nội tiết Việt Nam

MỚI NHẤT
Trẻ “nghiện” điện thoại, máy tính: Coi chừng bệnh tật ập đến
Trẻ “nghiện” điện thoại, máy tính: Coi chừng bệnh tật ập đến

Trẻ em bị sa đà, mê mẩn với các thiết bị điện tử và môi trường ảo quá nhiều và không kiểm soát được nội dung có thể dẫn tới những tác động như giảm sức nhìn, rối nhiễu về mặt tâm lý, thậm chí có thể mắc các triệu chứng trầm cảm…

Thứ bảy, 02/06/2018 - 06:13

Quá nhiều đồ bổ cũng có hại!
Quá nhiều đồ bổ cũng có hại!

(Dân trí) - Khi nói đến thực phẩm lành mạnh, chúng ta thường nghĩ rằng càng nhiều sẽ càng tốt. Tuy nhiên, thứ tốt mà quá nhiều có thể lại thành có hại.

Thứ bảy, 02/06/2018 - 05:32

Đình chỉ 2 cơ sở sản xuất sữa bắp gần nhà vệ sinh
Đình chỉ 2 cơ sở sản xuất sữa bắp gần nhà vệ sinh

(Dân trí) - Ngày 1/6, Ban Quản lý An toàn thực phẩm TP. Đà Nẵng đã kiểm tra đột xuất, phát hiện và lập biên bản đình chỉ 2 cơ sở sản xuất sữa bắp thiếu an toàn vệ sinh thực phẩm. Cả hai cơ sở này đều bố trí nơi chế biến, sản xuất sữa gần nhà vệ sinh.

Thứ sáu, 01/06/2018 - 05:39

Bác sĩ đăng ký hành nghề cùng lúc tại 3 cơ sở
Bác sĩ đăng ký hành nghề cùng lúc tại 3 cơ sở

(Dân trí) - Khám chữa bệnh không đúng phạm vi chuyên môn, không đăng ký hành nghề hoặc bác sĩ đăng ký hành nghề cùng một thời điểm tại 3 cơ sở khác nhau. Đó là những tồn tại trong công tác quản lý khám chữa bệnh được Bảo hiểm Xã hội Việt Nam công bố.

Thứ sáu, 01/06/2018 - 03:05

Ăn đá lạnh có hại không?
Ăn đá lạnh có hại không?

(Dân trí) - Nhiều người muốn được mát mẻ hoặc sảng khoái sẽ ăn đá lạnh hoặc cho thêm đá vào đồ uống. Mút những viên đá lạnh cũng có thể giúp mọi người cảm thấy giảm các triệu chứng khô miệng.

Thứ sáu, 01/06/2018 - 02:14

Bắt giữ 2 đối tượng trong đường dây làm giả giấy khám sức khỏe
Bắt giữ 2 đối tượng trong đường dây làm giả giấy khám sức khỏe

Cơ quan CSĐT CAQ Bắc Từ Liêm, Hà Nội vừa ra quyết định tạm giữ hình sự hai đối tượng Phạm Ngọc Đức, SN 1992, trú ở phường Đồng Nhân, quận Hai Bà Trưng và Phạm Sơn Tùng, SN 1989, trú ở thị trấn Văn Điển, huyện Thanh Trì về hành vi làm giả con dấu, tài liệu của cơ quan tổ chức.

Thứ sáu, 01/06/2018 - 12:45

Người gầy tăng cân thế nào cho an toàn?
Người gầy tăng cân thế nào cho an toàn?

(Dân trí) - Trong khi béo phì đang trở thành một nguy cơ sức khỏe cộng đồng đáng kể, thì thiếu cân cũng có thể gây ra các vấn đề về sức khỏe. Tuy nhiên, vẫn còn nhiều hiểu lầm về những phương pháp đúng đắn để tăng cân một cách an toàn.

Thứ sáu, 01/06/2018 - 12:00

Những khuyến nghị mới nhất của Quỹ Nghiên cứu Ung thư thế giới
Những khuyến nghị mới nhất của Quỹ Nghiên cứu Ung thư thế giới

(Dân trí) - Bản báo cáo thứ 3 trong Dự án Cập nhật liên tục của Quỹ Nghiên cứu Ung thư thế giớ WCRF tiếp tục cho thấy những nỗ lực không ngừng nghỉ của tổ chức này trong việc cung cấp thông tin cho người tiêu dùng về những thói quen, lối sống có thể liên quan với ung thư và đưa ra những khuyến nghị cho những người muốn giảm thiểu nguy cơ ung thư.

Thứ sáu, 01/06/2018 - 11:08

Bệnh viện đầu tiên ở tỉnh Hà Tĩnh bỏ thu phí gửi xe cho bệnh nhân
Bệnh viện đầu tiên ở tỉnh Hà Tĩnh bỏ thu phí gửi xe cho bệnh nhân

(Dân trí) - Từ ngày 29/5, Bệnh viện đa khoa (BVĐK) thị xã Hồng Lĩnh (Hà Tĩnh) tiến hành bãi bỏ dịch vụ thu phí xe ô tô, đồng thời đang đàm phán mua lại phần cơ sở trông giữ xe máy do tư nhân thầu xây dựng để hủy bỏ toàn bộ dịch vụ thu phí gửi xe khi người dân đến khám, chữa bệnh.

Thứ sáu, 01/06/2018 - 10:49

Tư vấn trị sạch gàu, hết ngứa mùa nắng nóng
Tư vấn trị sạch gàu, hết ngứa mùa nắng nóng

(Dân trí) - Mùa hè là mùa của những chuyến đi chơi và hoạt động ngoài trời. Tuy nhiên, nắng nóng dễ làm đổ mồ hôi và tóc bết dính gây gàu và ngứa. Tình trạng này luôn là nỗi băn khoăn của nhiều người, làm ảnh hưởng đến các cuộc đi chơi. Tuy nhiên, không phải ai cũng tìm thấy cách điều trị gàu hiệu quả.

Thứ sáu, 01/06/2018 - 10:00

Sinh viên y, bác sĩ nội trú được đào tạo thực hành tại bệnh viện tư nhân
Sinh viên y, bác sĩ nội trú được đào tạo thực hành tại bệnh viện tư nhân

(Dân trí) - Chiều 30/5/2018, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh và Trường Đại học Y Hà Nội đã kí kết hợp tác đào tạo giữa hai đơn vị. Theo đó, BV Đa khoa hiện đại này sẽ trở thành nơi đào tạo, thực hành của các sinh viên, bác sĩ Đại học Y Hà Nội, với sự dẫn dắt của nhiều giáo sư, tiến sĩ giỏi đang công tác tại BV. Đồng thời, Trường ĐH Y Hà Nội sẽ đào tạo, quản lý các bác sĩ nội trú cho BV Tâm Anh.

Thứ sáu, 01/06/2018 - 09:00

Lớp tập huấn kiến thức bác sĩ gia đình theo dự án quân dân y kết hợp 2017-2018
Lớp tập huấn kiến thức bác sĩ gia đình theo dự án quân dân y kết hợp 2017-2018

(Dân trí) - Bộ chỉ huy Biên phòng tỉnh Đắk Nông, Bộ Y tế phối hợp với Bộ Tư lệnh Bộ đội Biên phòng khai mạc lớp tập huấn kiến thức bác sĩ gia đình (BSGĐ) theo dự án quân dân y kết hợp năm 2017-2018. Thứ trưởng Bộ Y tế Phạm Lê Tuấn (ảnh bên) tham dự và phát biểu khai mạc.

Thứ sáu, 01/06/2018 - 08:19

ĐÁNG QUAN TÂM
Thuốc lá gây ra hàng loạt ca đột quỵ tim
Thuốc lá gây ra hàng loạt ca đột quỵ tim

(Dân trí) - "Chắc chắn nhiều người trong cúng ta đã từng chứng kiến những ca đột quỵ, nhồi máu cơ tim do sơ vữa động mạch. Ngoài nguyên nhân do huyết áp, thuốc là là căn nguyên gây ra bệnh tim mạch, với 30% ca tử vong do bệnh tim mạch có nguyên nhân từ thuốc lá", PGS.TS Lương Ngọc Khuê thông tin.

Thứ năm, 31/05/2018 - 09:17

Nguồn nước ngầm ô nhiễm đe dọa sức khỏe người dân
Nguồn nước ngầm ô nhiễm đe dọa sức khỏe người dân

(Dân trí) - Hơn 44% nước giếng do người dân tự khai thác ở các quận huyện vùng ven thành phố không đạt các chỉ tiêu hóa lý và vi sinh. Nguồn nước bị ô nhiễm sẽ ảnh hưởng xấu đến sức khỏe người sử dụng, có thể gây ra nhiều loại bệnh nguy hiểm.

Thứ năm, 31/05/2018 - 04:22

Một trẻ sơ sinh tử vong "bất thường" sau tiêm vitamin K
Một trẻ sơ sinh tử vong "bất thường" sau tiêm vitamin K

(Dân trí) - Sau khi chào đời bé gái được các y bác sỹ tiêm cho mũi viatamin K1, không lâu sau đó có biểu hiện tím tái, dù được cấp cứu nhưng đã tử vong.

Thứ năm, 31/05/2018 - 03:17

Vụ 19 học sinh ngộ độc: Trà sữa nhiễm khuẩn tụ cầu vàng
Vụ 19 học sinh ngộ độc: Trà sữa nhiễm khuẩn tụ cầu vàng

(Dân trí) - Kết quả xét nghiệm 4 mẫu trà sữa, thạch rau câu làm 19 học sinh trường TH Trần Phú (TP. Quảng Ngãi) bị ngộ độc cho thấy các mẫu đều bị nhiễm khuẩn tụ cầu vàng.

Thứ năm, 31/05/2018 - 02:23

Hẹn hò trực tuyến: Lợi bất cập hại!
Hẹn hò trực tuyến: Lợi bất cập hại!

(Dân trí) - Trước khi có điện thoại thông minh, những người độc thân thường đến quán bar hoặc câu lạc bộ và cố gắng gặp "Người tình suốt đời", hoặc ít nhất là “người tình một đêm”. Nhờ sự can đảm do rượu và những đụng chạm ở quầy bar sau đó, những người độc thân sẽ thắng, hoặc thua, trong cuộc chơi - cho đến cuối tuần tiếp theo.

Thứ năm, 31/05/2018 - 02:23

Nam giới trung niên: làm sao quay lại thời tươi đẹp?
Nam giới trung niên: làm sao quay lại thời tươi đẹp?

(Dân trí) - Bệnh phì đại tuyến tiền liệt là bệnh hay gặp ở đàn ông trong độ tuổi 50 trở lên, tuy vậy, không phải ai cũng nắm rõ triệu chứng và chủ động đi tầm soát, điều trị kịp thời để bệnh không trở nặng. Thậm chí, nhiều người còn nhầm lẫn phì đại tuyến tiền liệt với rối loạn sinh lý.

Thứ năm, 31/05/2018 - 02:00

Chữa táo bón bằng lá cây, bé gái 1 tuổi bị tan máu cấp
Chữa táo bón bằng lá cây, bé gái 1 tuổi bị tan máu cấp

(Dân trí) - Sau một tuần điều trị bằng men tiêu hoá để chữa táo bón không đỡ, người nhà bệnh nhi nghe theo lời mách đã lấy loại lá gần nhà có tên "lá lộc mại" nấu cháo cho con chữa tiêu chảy. Sau hai lần ăn cháo, bệnh nhi bị xuất hiện đi tiểu ra máu.

Thứ năm, 31/05/2018 - 01:07

Tránh xa dung dịch "sinh con theo ý muốn"
Tránh xa dung dịch "sinh con theo ý muốn"

Trên diễn đàn của các "mẹ bỉm sữa" đang đua nhau quảng bá về một loại dung dịch khi sử dụng có thể… sinh con theo ý muốn

Thứ năm, 31/05/2018 - 09:48

Việt Nam “tụt hạng” trong các quốc gia tốt nhất thế giới dành cho trẻ em
Việt Nam “tụt hạng” trong các quốc gia tốt nhất thế giới dành cho trẻ em

(Dân trí) - Theo công bố mới nhất của Tổ chức cứu trợ trẻ em, Việt Nam đã rớt 4 hạng ( từ hạng thứ 92 xuống hạng 96) trên bảng xếp hạng các quốc gia tốt nhất thế giới dành cho trẻ em.

Thứ năm, 31/05/2018 - 09:33

Nhiệt độ phòng học ảnh hưởng đến học tập như thế nào?
Nhiệt độ phòng học ảnh hưởng đến học tập như thế nào?

(Dân trí) - Thời tiết nóng có hại cho khả năng thực hiện tốt các bài thi của trẻ, một nghiên cứu mới đã cho thấy.

Thứ năm, 31/05/2018 - 09:27

Sự khác biệt giữa trái tim khỏe mạnh và của người nghiện rượu
Sự khác biệt giữa trái tim khỏe mạnh và của người nghiện rượu

(Dân trí) - Những hình ảnh cho thấy trái tim của người mắc bệnh cơ tim do rượu (ACM) có cấu trúc và hình dáng thay đổi bất thường, làm ảnh hưởng đến khả năng bơm máu đi toàn cơ thể.

Thứ năm, 31/05/2018 - 08:30

Làm thế nào nuôi dưỡng hệ miễn dịch của trẻ?
Làm thế nào nuôi dưỡng hệ miễn dịch của trẻ?

(Dân trí) - Cho trẻ bú sữa mẹ, ăn thực phẩm có lợi cho hệ miễn dịch, ngủ đủ giấc, vận động ngoài trời, không lạm dụng thuốc kháng sinh… là những cách mà mẹ thường nghe nhắc đến để nuôi dưỡng hệ miễn dịch của trẻ.

Thứ năm, 31/05/2018 - 08:10