Bệnh Alzheimer: Chẩn càng sớm, trị càng hiệu quả!

Dân trí Alzheimer là bệnh thoái hóa thần kinh tiến triển, gây mất trí nhớ dần dần. Đây là một trong những bệnh phổ biến nhất của người cao tuổi, và là nguyên nhân gây chết người đứng hàng thứ tư. Alzheimer thường được chẩn đoán khá muộn, khi những tổn thương thần kinh không thể hồi phục dù điều trị tích cực. Gần đây, các phương pháp hình ảnh tiên tiến như MRI cấu trúc, MRI chức năng và PET đã giúp chẩn đoán Alzheimer rất sớm, trước khi có dấu hiệu bệnh lý lâm sàng.

Bệnh Alzheimer: Chẩn càng sớm, trị càng hiệu quả! - 1

Định danh Alzheimer

Bệnh Alzheimer, bệnh lú lẫn, kém nhớ, được bác sĩ tâm thần kinh Alois Alzheimer, Đức, mô tả đầu tiên năm 1901. Bệnh thường xuất hiện ở người trên 65 tuổi, hãn hữu cũng có trường hợp trẻ hơn. Đây là một trong những bệnh phổ biến của người cao tuổi, và là nguyên nhân gây chết người đứng hàng thứ tư. Năm 2006 có 26,6 triệu người mắc bệnh Alzheimer trên toàn thế giới. Dự đoán tỉ lệ mắc Alzheimer trên thế giới sẽ là 1,2% vào năm 2050. Chi phí cho điều trị Alzheimer cũng khá cao, theo số liệu của Hội Alzheimer Hoa Kỳ, hằng năm nước này chi trực tiếp điều trị hơn 200 tỷ đô la.

Alzheimer là một bệnh thoái hóa thần kinh tiến triển, gây chứng mất trí nhớ dần dần với các chỉ điểm sinh bệnh học (pathologic bio-markers) chính của bệnh là mảng amyloid beta (beta-amyloid plaques, Aβ), đám rối sợi thần kinh (neurofibrillary tangles, NFTs), protein tau, và viêm thần kinh đệm phản ứng (reactive gliosis).

Bệnh diễn tiến rất chậm. Khởi đầu, các đơn phân tử amyloid beta (oligomers) sẽ tấn công các tiếp hợp (synapse) của các nơ-ron, về sau các đơn phân tử beta amyloid trùng hợp lại thành polymer rồi thành các mảng amyloid gây tổn thương các vùng, nhân xám trung ương não bộ. Các oligomers thường xuất hiện cả chục năm trước khi trở thành các mảng bám.

Chẩn đoán Alzheimer

Từ các dấu hiệu gợi ý, bác sĩ sẽ tiến hành các trắc nghiệm đánh giá trí nhớ, kỹ năng tư duy, xác định những thay đổi hành vi rồi cho làm các xét nghiệm chẩn đoán và loại trừ.

* Những dấu hiệu gợi ý

Gồm: Suy giảm trí nhớ; Khó tập trung; Lẫn lộn không, thời gian; Rối loạn ngôn ngữ, lời nói hoặc chữ viết; Chậm phán quyết công việc hoặc tương tác xã hội; Thay đổi tâm trạng hoặc tính cách.

* Xác định Alzheimer

Thường qua 6 bước: (1) Trắc nghiệm trí nhớ; (2) Trắc nghiệm tâm thần kinh (neuropsychology); (3) Phỏng vấn bạn bè, gia đình; (4) Loại trừ các bệnh lý liên quan như dư chứng đột quỵ, Parkinson, trầm cảm…, (5) Xét nghiệm labo; và (6) Chẩn đoán hình ảnh giúp chẩn đoán Ahzheimer đồng thời gián biệt với các bệnh thoái hóa não khác và loại trừ các nguyên nhân khác như xuất huyết, u não hoặc đột quỵ. Có thể sử dụng Chụp cắt lớp CT Scan, Chụp cộng hưởng từ MRI, Chụp cắt lớp phát xạ positron PET…

Điều trị Alzheimer

* Chất ức chế cholinesterase

Làm giảm sự phân hủy acetylcholine, chất dẫn truyền thần kinh quan trọng cho quá trình ghi nhớ và học hỏi, nhờ đó nồng độ acetylcholine duy trì ở mức cao, hỗ trợ cho quá trình truyền tín hiệu giữa các tế bào thần kinh qua các synapse thần kinh. Ba dược chất thông dụng của nhóm này là Donepezil, Rivastigmin, và Galantamin.

* Chất điều hòa glutamte

Memantine (Namenda) điều hòa hoạt động của glutamate, một chất chuyển dẫn truyền thần kinh khác, liên quan đến quá trình ghi nhớ và học hỏi. Thuốc thường được dùng để điều trị bệnh Alzheimer's trong giai đoạn vừa và nặng.

* Các thuốc khác

Thuốc trợ thần kinh (nootropic) có thể dùng thêm như Gingko Biloba, Nicergoline và Piracetam; Chất chống oxy hóa như vitamin E, Selegiline.

Những phát hiện mới về Alzheimer

* Kỹ thuật chẩn đoán hình ảnh

Các phương pháp chẩn đoán hình ảnh như MRI, PET giúp phát hiện những thay đổi đặc trưng ở não bệnh nhân Alzheimer ngay giai đoạn sớm, trước khi có triệu chứng (prodromal and even presymptomatic states). Các phương pháp hình ảnh này cho phép phát hiện các đơn phân tử amyloid beta sớm trước khi có triệu chứng lâm sàng cả 10-20 năm.

* Thuốc mới điều trị

Đại học Northwestern đã có bằng sáng chế của Hoa Kỳ và quốc tế về kháng thể kháng oligomer beta amyloid, và cũng đang xin bằng sáng chế cho Chẩn đoán cấu trúc nano từ tính (MNS) trong Alzheimer và ung thư.

Hãng dược phẩm Acumen Pharmaceuticals, William L. Klein là sáng lập viên và ban cố vấn khoa học, được phép phát triển kháng thể kháng oligomer beta amyloid để điều trị Alzheimer.

Đôi điều bàn luận

Dù hiện nay chưa có thuốc đặc hiệu chữa lành Alzheimer, việc chẩn đoán sớm giúp có thể can thiệp bằng thuốc và các cách hỗ trợ để giảm gánh nặng bệnh tật.

GS William L. Klein, chuyên gia thần kinh ĐH Northwestern, phát biểu trên Nature Nanotechnology rằng: "Phương pháp chụp não mới giúp phát hiện rất sớm chất độc gây bệnh Alzheimer” và “Công cụ này sẽ giúp phát hiện sớm và xác định các loại thuốc có thể loại bỏ độc tố một cách hiệu quả"

Trong phương pháp chẩn đoán nano cấu trúc từ tính, một lượng kháng thể gắn đặc hiệu với các oligomer amyloid beta được cho vào cơ thể cũng có tác dụng chữa bệnh. Do đó, GS Kirsten L. Viola, và GS William L. Klein cho rằng: “Thăm dò không chỉ là công cụ chẩn đoán mà còn là một liệu pháp trị liệu”, vì trong khi thăm dò MRI này các độc tố bị "còng tay" bởi các kháng thể nên hạn chế tổn thương.

Mới đây, đầu tháng 4/2018, Viện Lão khoa quốc gia và Hội Alzheimer (National Institute on Aging and Alzheimer's Association, NIA-AA, đã đề nghị một tiêu chí chẩn đoán Alzheimer mới, đăng trên tạp chí Alzheimer & Dementia của Hiệp hội Alzheimer Hoa Kỳ, theo đó Tiến sĩ Clifford R. Jack, Jr., Mayo Clinic, Rochester, đề xuất thay vì dùng các triệu chứng về nhận thức, hành vi thường xuất hiện chậm, khi bệnh đã nặng, bằng các chỉ dấu sinh học (biomarker) về cấu trúc sinh học trên các phương pháp chẩn đoán hình ảnh, đặc biệt là cấu trúc nano từ tính MNS.

Tóm lại, phương pháp chẩn đoán hình ảnh, đặc biệt là nano cấu trúc điện từ, là cách chẩn đoán sớm cả 10-20 năm và cũng là cách điều trị sớm tại căn gốc bệnh Alzheimer đang mở ra triển vọng hiện nay.

TS.BS. Trần Bá Thoại​

Uỷ viên BCH Hội Nội tiết Việt Nam

MỚI NHẤT
Phó Thủ tướng Trương Hòa Bình đã nhận được tâm thư của bác sĩ Hoàng Công Lương
Phó Thủ tướng Trương Hòa Bình đã nhận được tâm thư của bác sĩ Hoàng Công Lương

(Dân trí) - Như vậy sau gần 20 ngày gửi đơn đến lãnh đạo Đảng và Nhà nước, lá đơn của bác sĩ Hoàng Công Lương đã được Phó thủ tướng Trương Hòa Bình xem xét.

Thứ hai, 14/05/2018 - 11:32

10 lợi ích tuyệt vời của rau sam
10 lợi ích tuyệt vời của rau sam

(Dân trí) - Rau sam được biết đến là một loại cây mọc dại được con người sử dụng như một thực phẩm trong bữa ăn hàng ngày, đặc biệt là vào mùa hè vì rau có vị chua, thanh mát. Rau sam tên khoa học là Portula oleracea, thuộc họ Rau sam Portulacaceae.

Thứ hai, 14/05/2018 - 11:07

Ám ảnh "người đẹp phiên bản lỗi" từ… spa
Ám ảnh "người đẹp phiên bản lỗi" từ… spa

Khi tham gia vào hành trình làm đẹp không ít người rơi vào tình trạng dở khóc, dở cười, nhẹ thì đeo khẩu trang cả trong phòng làm việc do ngại muốn giấu đi sự thay đổi không thể khoe, nặng thì khuôn mặt trở nên khác lạ tới mức "chó nhà cũng chẳng nhận ra", hay tệ hơn nữa là phải đi cấp cứu gấp. Những ám ảnh chỉ có người trong cuộc mới thấu hiểu...

Thứ hai, 14/05/2018 - 09:15

6 mẹo nhỏ giúp bé không bị đau tai trong khi bay
6 mẹo nhỏ giúp bé không bị đau tai trong khi bay

(Dân trí) - Vốn dĩ không phải là những người kiên nhẫn nhất, trẻ nhỏ thường không hiểu rằng tình trạng đau tai khi đi máy bay sẽ sớm kết thúc. Tất cả những gì các bé cảm thấy là đau, và là cha mẹ, chúng ta muốn ngăn chặn điều này xảy ra hơn bất cứ thứ gì khác.

Thứ hai, 14/05/2018 - 05:20

Muốn lái tàu, không còn phải "khám cơ quan sinh dục"
Muốn lái tàu, không còn phải "khám cơ quan sinh dục"

Bộ Y tế đã ban hành tiêu chuẩn sức khỏe của nhân viên đường sắt trực tiếp phục vụ chạy tàu và chính thức bãi bỏ quy định về nữ "ngực lép" không được lái tàu, nam phải khám sinh dục...

Thứ hai, 14/05/2018 - 05:16

Chủ quan với vết xước lúc làm bếp, nhiễm trùng cả bàn tay
Chủ quan với vết xước lúc làm bếp, nhiễm trùng cả bàn tay

Bệnh viện Sài Gòn-ITO vừa xử trí cứu một nữ bệnh nhân bị nhiễm trùng bàn tay nguy hiểm do chủ quan với thương "xoàng" trong lúc nấu ăn.

Thứ hai, 14/05/2018 - 05:08

Giúp con tăng trưởng khỏe mạnh với dinh dưỡng cân bằng
Giúp con tăng trưởng khỏe mạnh với dinh dưỡng cân bằng

Những năm đầu đời của trẻ là giai đoạn rất quan trọng để hình thành nền tảng cho sức khỏe, khả năng học tập và hạnh phúc của trẻ trong tương lai. Nếu các bậc cha mẹ bỏ lỡ giai đoạn vàng này của trẻ thì hầu như không có cơ hội nào khác có thể bù đắp lại được.

Thứ hai, 14/05/2018 - 05:07

Điều chỉnh giảm giá gần 40 dịch vụ y tế
Điều chỉnh giảm giá gần 40 dịch vụ y tế

(Dân trí) - Ông Nguyễn Nam Liên, Vụ trưởng Vụ Kế hoạch tài chính (Bộ Y tế) cho biết, trong tháng 5 sẽ ban hành thông tư điều hỉnh hơn 40 giá dịch vụ y tế, trong đó giảm giá là chính, chỉ một số ít tăng lên.

Chủ nhật, 13/05/2018 - 04:18

70% dân số nhiễm vi khuẩn HP gây viêm dạ dày
70% dân số nhiễm vi khuẩn HP gây viêm dạ dày

(Dân trí) - Theo GS.TS Đào Văn Long, Nguyên Giám đốc Bệnh viện Đại học Y Hà Nội, tỉ lệ nhiễm vi khuẩn HP trong cộng đồng lên đến 70%. Đây là loại khuẩn có vai trò chính trong viêm dạ dày cấp và mãn tính, trong loét dạ dày tá tràng và trong ung thư dạ dày.

Chủ nhật, 13/05/2018 - 04:13

Mẹ bệnh nhân nức nở khóc con khó qua khỏi vì tự ý dùng thuốc chữa thủy đậu
Mẹ bệnh nhân nức nở khóc con khó qua khỏi vì tự ý dùng thuốc chữa thủy đậu

(Dân trí) - Thấy trên người xuất hiện nốt phỏng, nam thanh niên 28 tuổi (nông trường Mộc Châu, Sơn La) tự mua thuốc về uống. Chỉ sau 2 ngày uống thuốc, bệnh nhân sốt cao, xuất hiện các nốt phỏng nước trên da dày đặc. Hiện bệnh nhân suy nội tạng, rối loạn đông máu trầm trọng, rất khó để qua khỏi.

Chủ nhật, 13/05/2018 - 12:30

Máu hiếm có thật sự "hiếm"?
Máu hiếm có thật sự "hiếm"?

Nhiều người nhà bệnh nhân lên mạng kêu gọi, cầm bảng ra đường để xin máu hiếm. Một câu hỏi đặt ra là có phải ngân hàng máu ở bệnh viện không có loại máu này?

Chủ nhật, 13/05/2018 - 11:52

Sự thật "trần trụi" phía sau vẻ hào nhoáng của spa!
Sự thật "trần trụi" phía sau vẻ hào nhoáng của spa!

Giữa chi phí gốc của dịch vụ với giá thu của khách của một liệu trình gọi là "cấy Vitamin tươi" lên da mặt có giá 10 triệu /1 lần, nhưng một nhân viên sale kiêm làm marketing cho một spa tiết lộ: Lọ thuốc giá gốc vitamin tươi có giá mua vào chỉ khoảng 300.000 đồng. Như vậy, chủ spa đã đút túi ngon lành 9,7 triệu đồng.

Chủ nhật, 13/05/2018 - 10:07

ĐÁNG QUAN TÂM
Phẫu thuật miễn phí các dị tật bẩm sinh cho trẻ em nghèo
Phẫu thuật miễn phí các dị tật bẩm sinh cho trẻ em nghèo

(Dân trí) - Nhóm trẻ dưới 16 tuổi, mọi vùng miền trên cả nước chẳng may mắc các dị tật bẩm sinh nhưng gia đình không đủ điều kiện chữa trị sẽ có cơ hội được thụ hưởng chương trình phẫu thuật miễn phí từ quỹ “Nâng bước tuổi thơ”.

Chủ nhật, 13/05/2018 - 07:48

Mẹo hay cho U50 khi tập thể dục
Mẹo hay cho U50 khi tập thể dục

(Dân trí) - Càng lớn tuổi, chúng ta càng phải đối mặt với nhiều nguy cơ sức khỏe hơn. Do đó việc giữ gìn lối sống tích cực trở thành một trong những biện pháp phòng ngừa quan trọng nhất.

Chủ nhật, 13/05/2018 - 04:43

Nối thành công 2 ngón tay bị máy cưa cắt lìa cho bệnh nhân
Nối thành công 2 ngón tay bị máy cưa cắt lìa cho bệnh nhân

(Dân trí) - Ngày 12/5, tin từ Khoa Ngoại chấn thương - Bỏng, Bệnh viện đa khoa tỉnh Bình Định cho biết, sau hơn 20 ngày theo dõi, điều trị, các ngón tay được nối của anh Nguyễn Hữu Khương (27 tuổi) đã sống, cử động được. Hiện tại, bệnh nhân đã xuất viện về nhà theo dõi, chờ ngày tái khám.

Thứ bảy, 12/05/2018 - 04:24

Điều trị mụn trứng cá ở người lớn như thế nào?
Điều trị mụn trứng cá ở người lớn như thế nào?

(Dân trí) - ​Nhiều người đầu tư hàng đống tiền vào các sản phẩm chăm sóc da cho rằng chúng sẽ giúp ngăn ngừa mụn trứng cá và mụn. Nhưng rất khó chứng minh để biết chính xác sản phẩm nào nên sử dụng và những lời khuyên nào thực sự đáng tin cậy.

Thứ bảy, 12/05/2018 - 09:47

Những điểm mới quy định ghi nhãn thuốc, nguyên liệu làm thuốc
Những điểm mới quy định ghi nhãn thuốc, nguyên liệu làm thuốc

(Dân trí) - Cục Quản lý Dược (Bộ Y tế) cho biết, Bộ Y tế đã ban hành Thông tư số 01/2018/TT-BYT ngày 18/01/2018 của Bộ trưởng Bộ Y tế quy định ghi nhãn thuốc, nguyên liệu làm thuốc và tờ hướng dẫn sử dụng thuốc thay thế Thông tư số 06/2016/TT-BYT ngày 08/03/2016 của Bộ Y tế về nội dung này trước đó.

Thứ bảy, 12/05/2018 - 09:39

Người mắc đái tháo đường có thể ăn 12 quả trứng một tuần
Người mắc đái tháo đường có thể ăn 12 quả trứng một tuần

(Dân trí) - Nghiên cứu cho thấy rằng ăn 12 quả trứng mỗi tuần không làm tăng các yếu tố nguy cơ tim mạch ở bệnh nhân tiểu đường, thách thức những phát hiện mâu thuẫn trước đây.

Thứ bảy, 12/05/2018 - 09:03

Hàng trăm con heo được bơm căng nước để mang đi tiêu thụ
Hàng trăm con heo được bơm căng nước để mang đi tiêu thụ

Hàng trăm con heo được cơ sở bơm căng nước để tăng ký rồi bán cho lái buôn mang đi tiêu thụ.

Thứ bảy, 12/05/2018 - 08:38

Một bệnh viện được doanh nghiệp tài trợ gần 452 tỷ đồng
Một bệnh viện được doanh nghiệp tài trợ gần 452 tỷ đồng

(Dân trí) - Bệnh viện An Bình vừa được một doanh nghiệp tư nhân trong nước tài trợ vô điều kiện, không hoàn lại số tiền gần 452 tỷ đồng phục vụ mục đích sửa chữa, xây dựng.

Thứ bảy, 12/05/2018 - 06:10

Bí quyết dinh dưỡng dành cho người tuổi 50 tập thể dục
Bí quyết dinh dưỡng dành cho người tuổi 50 tập thể dục

(Dân trí) - Nhiều người đã từng có lúc nhìn thấy một ai đó ngoài 50 tuổi và thầm nghĩ "Mình muốn trông giống như thế khi ở tuổi đó." Việc đạt được mục tiêu dài hạn này không khó như bạn tưởng.

Thứ bảy, 12/05/2018 - 04:07

“Trí tuệ nhân tạo” gợi ý phác đồ điều trị ung thư tối ưu cho bệnh nhân
“Trí tuệ nhân tạo” gợi ý phác đồ điều trị ung thư tối ưu cho bệnh nhân

(Dân trí) - Với các thông số của bệnh nhân được đưa vào, hệ thống này sẽ tính toán, rà soát qua hơn 15 triệu hồ sơ bệnh án, các phác đồ mới cập nhật để đưa ra những gợi ý về phác đồ điều trị ung thư tốt nhất cho người bệnh. Bác sĩ là người quyết định cuối cùng dựa trên những gợi ý này.

Thứ sáu, 11/05/2018 - 04:28

Bé 8 tuổi chấn thương sọ não vì bị đập chai bia vào đầu
Bé 8 tuổi chấn thương sọ não vì bị đập chai bia vào đầu

(Dân trí) - Một bé trai 8 tuổi (trú xã Dân Hóa, huyện Minh Hóa, Quảng Bình) khi đang chơi trong quán đã bị một thanh niên cầm chai bia đập vào đầu. Sự việc đã khiến bé trai này bị chấn thương sọ não, phải đi cấp cứu tại Bệnh viện Hữu nghị Việt Nam - Cu Ba Đồng Hới.

Thứ sáu, 11/05/2018 - 03:47

Kinh nghiệm quý của Pháp trong sử dụng kháng sinh hợp lý
Kinh nghiệm quý của Pháp trong sử dụng kháng sinh hợp lý

(Dân trí) - Tại hội thảo chia sẻ kinh nghiệm Pháp- Việt “Sử dụng thuốc an toàn hợp lý", BS. Jan-Elie Malkin, Tư vấn quốc tế về bệnh truyền nhiễm và y tế công đã chỉ ra những gì người bệnh và xã hội được hưởng lợi khi quản lý hiệu quả việc sử dụng kháng sinh.

Thứ sáu, 11/05/2018 - 02:28