Ám ảnh mắc bệnh nan y, nhiều người đi khám khắp nơi

Nam thanh niên lo lắng đến khó thở, co quắp tay chân

Chiều 25/5, tại buổi chia sẻ về tình trạng rối loạn lo âu bệnh tật, do Viện Sức khỏe tâm thần, Bệnh viện Bạch Mai tổ chức, bác sĩ (BS) Phạm Thanh Tùng chia sẻ về ca bệnh nam thanh niên trẻ nhập viện trong tình trạng lo lắng kéo dài, thường xuyên khó thở, co quắp tay chân.

Qua khai thác bệnh sử, bệnh nhân là người trầm tính, ít nói, hay suy nghĩ, cầu toàn. Bệnh nhân có bố làm nghề xây dựng, hay rượu chè, mất vì xơ gan năm bệnh nhân được 7 tuổi.

Bản thân nam bệnh nhân học hết lớp 9 thì nghỉ học, ở nhà làm nhiều nghề tự do để phụ giúp kinh tế gia đình (như sửa xe máy, phụ hồ...). Gần đây nhất, bệnh nhân làm công nhân nhà máy may, công việc áp lực về chỉ tiêu doanh số, bệnh nhân hay bị căng thẳng.

Đến tháng 4/2025, bệnh nhân cảm giác khó thở, khó thở khi hít vào, kèm theo tức nặng ngực và đã đi khám, được chẩn đoán viêm mũi xoang cấp, điều trị kháng sinh ngắn ngày và rửa mũi, súc miệng họng.

Bệnh thuyên giảm, bệnh nhân quay lại sinh hoạt làm việc bình thường. Tuy nhiên sau đó, bệnh nhân nhiều lần xuất hiện lại các triệu chứng trên, có cảm giác khó thở khi hít vào, có vật cản trong mũi, kèm theo tức nặng ngực.

Trong giai đoạn tháng 4-9/2025, bệnh nhân đã nhiều lần đi khám tại các bệnh viện lớn, tuyến trung ương, được làm đủ các chẩn đoán từ nội soi, chụp CT, đo chức năng hô hấp, nhưng các kết quả đều bình thường, ngoài tình trạng viêm mũi dị ứng, viêm mũi xoang.

Bệnh nhân điều trị nhiều thuốc không rõ loại nhưng bệnh không thuyên giảm, nghĩ rằng các triệu chứng khó thở, cảm giác tức nặng ngực là dấu hiệu của một bệnh lý nghiêm trọng và không tin mình mắc những bệnh đơn giản như đã được chẩn đoán.

Các cơn khó thở, nặng ngực của bệnh nhân ngày càng nặng lên về cường độ cũng như tần suất xuất hiện. Nhiều lúc bệnh nhân cảm thấy mệt mỏi, buồn chán, giảm năng lượng làm việc, tự ti, cảm thấy mình vô dụng, đôi khi có suy nghĩ muốn chết để giảm gánh nặng cho gia đình.

Đến cuối tháng 10/2025, bệnh nhân lên cơn khó thở dữ dội, khó hít vào, co quắp tay chân, cứng đờ người, biết mọi chuyện xung quanh nhưng gọi hỏi không thể trả lời.

Người nhà đưa bệnh nhân cấp cứu tại Trung tâm Cấp cứu A9, sau đó được chuyển đến Viện Sức khỏe Tâm thần. Tại đây, bệnh nhân được chẩn đoán rối loạn lo âu hỗn hợp. 

Trong quá trình điều trị, bệnh nhân vẫn luôn ám ảnh vấn đề về mũi tai họng, cho rằng có polyp, u cục ở mũi khiến bệnh nhân khó khăn khi hít thở. Nhiều lần bệnh nhân yêu cầu nội soi tai mũi họng lại, đề nghị được uống kháng sinh.

Thậm chí có thời điểm bệnh nhân xuất hiện những cơn khó thở, co quắp tay chân.

Sau 40 ngày nằm viện điều trị, tình trạng bệnh nhân cải thiện tốt, giảm tình trạng khó thở, khó hít, không còn co quắp tay chân. Đặc biệt, bệnh nhân đã nhận thức được tình trạng bệnh và bản chất các triệu chứng, không còn ám ảnh bệnh nghiêm trọng.

Ám ảnh bệnh trọng

Theo PGS.TS Nguyễn Văn Tuấn, Viện trưởng Viện Sức khỏe tâm thần, rối loạn lo âu bệnh tật (Illness Anxiety Disorder - IAD) là một rối loạn tâm thần đặc trưng bởi sự lo lắng quá mức về việc bản thân đang mắc hoặc sẽ mắc một bệnh lý nghiêm trọng, dù kết quả khám và xét nghiệm hoàn toàn bình thường.

Tình trạng này khiến bệnh nhân luôn bận tâm tới triệu chứng cơ thể, thường cho rằng mình mắc bệnh rất nặng, bệnh nan y. Khi đi khám không ra bệnh, bệnh nhân không an tâm với chẩn đoán của bác sĩ, đi khám lại cùng chuyên khoa ở nhiều bệnh viện khác nhau.

"Có những bệnh nhân, cùng với một triệu chứng tim mạch, đi khám 4-5 viện khác nhau vì luôn ám ảnh, lo lắng", PGS.TS Dương Minh Tâm, Viện Sức khỏe tâm thần cho biết.

Theo thống kê, tỉ lệ lo âu bệnh tật ở người trưởng thành dao động từ 2,1-13,1%. Tại các cơ sở khám chữa bệnh, tỉ lệ này cao hơn, khoảng 7-19,9%.

Bệnh có thể gặp ở cả nam và nữ như nhau, thường khởi phát ở giai đoạn trưởng thành sớm, khoảng 20-30 tuổi, nhưng có thể xuất hiện ở bất kỳ độ tuổi nào.

Người mắc hội chứng rối loạn lo âu bệnh tật thường biểu hiện như lo lắng dai dẳng mình mắc bệnh hiểm nghèo; ám ảnh với những dấu hiệu nhỏ trên cơ thể. Người bệnh có thể ám ảnh, đi khám liên tục, lo lắng đến mất ăn mất ngủ. Hoặc có những trường hợp biểu hiện ngược lại, né tránh khám bệnh.

Ngoài ra, bệnh nhân thường khó ngủ, đau đầu, mệt mỏi, giảm tập trung do căng thẳng kéo dài.

Theo các chuyên gia, điều trị rối loạn lo âu bệnh tật cần kết hợp nhiều phương pháp, trong đó liệu pháp tâm lý rất quan trọng. Bên cạnh đó là các thuốc điều trị lo âu hoặc trầm cảm nếu cần; hạn chế hành vi tìm kiếm trấn an quá mức; tái khám tâm thần đều đặn và theo dõi lâu dài.