"Ông vua" vũ khí Việt Nam Trần Đại Nghĩa (2)

Dân trí Vừa về nước, Phạm Quang Lễ lập tức được Chủ tịch Hồ Chí Minh trực tiếp giao nhiệm vụ lên Thái Nguyên cùng cán bộ công nhân xưởng quân khí Giang Tiên tiến hành nghiên cứu chế tạo đạn badôca, một loại vũ khí chủ yếu dùng đánh xe tăng thời đó. Với những đóng góp của ông cho ngành quân giới, Đại tướng Võ Nguyên Giáp tặng ông danh hiệu "Ông Phật làm súng".

Kỳ II: Phát minh lay chuyển cục diện

Phạm Quang Lễ trở thành Trần Đại Nghĩa

Ngày 20/10/1946, con tàu đưa Hồ Chủ tịch và đoàn tuỳ tùng cập bếën Hải Phòng.  Bến cảng rợp bóng cờ hoa, hàng nghìn đồng bào kéo nhau ra hân hoan chào đón Chủ tịch. Những tiếng reo hò: "Chủ tịch Hồ Chí Minh muôn năm!" dậy lên khắp nơi. Trong lòng chàng trai trẻ Phạm Quang Lễ nghẹn ngào khó diễn tả. Ông tự nhủ lòng phải làm gì đó góp phần xứng đáng với niềm tin yêu của Bác, của người dân đã dành cho mình.

Chỉ 7 ngày sau khi về nước (27/10/1946), Phạm Quang Lễ lập tức được Bác trực tiếp giao nhiệm vụ lên Thái Nguyên, nghiên cứu chế tạo súng chống tăng dựa theo mẫu badôca của Mỹ, với hai viên đạn do GS Tạ Quang Bửu lúc này là Thứ trưởng Bộ Quốc phòng cung cấp. Phải bắt tay vào việc ngay. Nhưng mới chỉ được ít hôm thì lại có điện gấp từ Bộ Quốc phòng gọi về gặp Bác Hồ.

Ngày 5/12/1946, Phạm Quang Lễ tới Bắc bộ phủ. Lòng khấp khởi, chàng kỹ sư trẻ không hiểu Bác muốn gặp mình để giao nhiệm vụ gì. Vừa gặp, Chủ tịch Hồ Chí Minh trịnh trọng nhưng cũng đầy thân mật bảo: "Kháng chiến sắp đến nơi rồi, hôm nay tôi gọi chú lại để trao cho chú nhiệm vụ làm Cục trưởng quân giới. Chú lo vũ khí cho bộ đội diệt giặc". Bác Hồ giao cho ông toàn quyền hành động trong việc chế tạo vũ khí mà không phải thông qua bất kỳ một cấp nào khác.

Rồi Người căn dặn: "Việc của chú là việc đại nghĩa, vì thế từ nay Bác đặt tên cho chú là Trần Đại Nghĩa. Dùng bí danh này để giữ bí mật cho chú và để bảo vệ gia đình, bà con chú còn ở trong Nam". Bác giải thích ý nghĩa cái tên: "Một là họ Trần, là họ của danh tướngTrần Hưng Đạo. Hai là, Đại Nghĩa là nghĩa lớn để chú nhớ đến nhiệm vụ của mình với nhân dân, với đất nuớc. Đại Nghĩa còn là chữ của Nguyễn Trãi trong Bình Ngô đại cáo. Chú có ưng bí danh đó không?".

Đảng và Nhà nước ta đánh giá cao công trình nghiên cứu súng Badôca. Năm 1996, GS VS Trần Đại Nghĩa đã vinh dự nhận được Giải thưởng Hồ Chí Minh về công trình nghiên cứu chế tạo Badôca trong những năm đầu kháng chiến chống thực dân Pháp.

Thế là từ đấy, cái tên Trần Đại Nghĩa gắn với cuộc đời ông. Có thể nói trong những ngày tháng miệt mài nghiên cứu chế tạo vũ khí ở Chiến khu Việt Bắc là thời gian kĩ sư Trần Đại Nghĩa cảm thấy có ý nghĩa nhất trong cuộc đời hoạt động của mình. Sau này, đến những ngày trước khi qua đời, Viện sĩ Trần Đại Nghĩa vẫn nhắc lại tình cảm sâu sắc Bác dành cho ông, nhắc lại ngày 5/12 lịch sử, ông được giao nhiệm vụ Cục trưởng Cục quân giới và trao bí danh đầy ý nghĩa này. Đó là mốc lịch sử rất lớn đối với cuộc đời ông.

Chế tạo súng Badôca

Cùng các cộng sự, Trần Đại Nghĩa bắt tay vào công việc ngay từ tháng 11/1946. Ông say mê làm việc đến quên ăn, quên ngủ. Nhiều đêm ông chỉ mong cho trời chóng sáng để làm việc, nghiên cứu, thử nghiệm. Song công việc không hề dễ dàng. Ông chỉ đạo xưởng Giang Tiên sản xuất thành công một khẩu súng Badôca 60 mm và 50 quả đạn. Khi bắn thử, đạn nổ nhưng chưa xuyên.

Đạn Badôca của Mỹ được nhồi bằng thuốc phóng, còn ta chỉ có loại thuốc súng lấy được từ bom đạn của Pháp. Tất cả đều phải tính toán lại từ đầu và phải hiểu được những nguyên lý cơ bản về thuốc phóng, thuốc nổ. Những kiến thức sách vở 11 năm thu lượm xứ người bắt đầu phát huy tác dụng. Hình ảnh người kỹ sư miệt mài tính toán tốc độ cháy, đốt thử các loại thuốc súng, ngày đêm với cây thước tính trong tay... đã trở nên quá đỗi quen thuộc với các cán bộ Chiến khu. Chỉ một sai sót nhỏ sẽ phải trả giá bằng xương thịt của chiến sĩ nơi trận mạc, vì thế trách nhiệm càng đè nặng lên vai ông.

Những cán bộ chiến khu sau này kể lại, họ rất... sợ khi đi qua phòng ông vì đó là nơi rất nguy hiểm. Trong căn phòng chứa đầy thuốc nổ đủ loại, chỗ nào cũng thấy ngổn ngang bao tải thuốc nổ, trên mặt bàn làm việc la liệt các loại đạn Badôca, quả đang nghiên cứu, quả đã nhồi xong, quả thì chưa nhồi, rồi thì hạt nổ... Kỹ sư lại có thói quen... hút thuốc mỗi lúc tư duy. Rõ ràng tai hoạ luôn rình rập. Cuối cùng, điều kì diệu đã đến. Cuối tháng 2 năm 1947, cuộc thử nghiệm Badôca thành công. Mức đâm xuyên của đạn vừa chế tạo đạt độ sâu 75cm trên tường thành xây gạch tương đương với sức nổ xuyên của đạn Badôca do Mỹ chế tạo. Đây là bất ngờ lớn đối với địch.

Người ta kể rằng một cuộn dây điện trở loại nhỏ, được tháo ra từ một chiếc vôn kế. Nếu không có thì việc nghiên cứu của ông không thể thực hiện được. Nó được dùng làm sợi tóc đốt mồi thuốc súng đen a-moóc, nếu sợi tóc bị đứt thì đạn bị xịt. Trần Đại Nghĩa luôn giữ cuộn dây ấy bên mình, cho đến một đêm đáng nhớ: 2/3/1947. Cuộn dây đã được đem ra sử dụng trong tình trạng khẩn cấp.

Đêm đó, ông Phan Mỹ, Chánh Văn phòng Bộ Quốc phòng giao nhiệm vụ sản xuất cấp tốc đạn Badôca để cản phá cuộc hành quân của Pháp. Chúng ta đã vây Pháp hơn 2 tháng ở Hà Nội và giờ chúng đang tìm cách thoát ra. Ông Phan Mỹ yêu cầu: "Các đồng chí đã bắn thử Baôca thành công, tuy chưa chắc chắn lắm nhưng tình hình lúc này rất cấp bách. Sáng mai quân Pháp có khả năng chọc thủng mặt trận Cầu Mới- Hà Đông. Đề nghị anh Nghĩa cho nhồi gấp đạn Badôca ngay trong đêm để kịp mang đến cho đồng chí Vương Thừa Vũ trong ngày mai. Anh Vũ đang bảo vệ Bác Hồ và Chính phủ ở Quốc Oai, Hà Tây.

Dưới ánh đèn võ vàng, tất cả đều được huy động nhồi thuốc, lắp đạn. Chẳng ai còn đầu óc nào để nghĩ đến căn phòng đáng sợ của kỹ sư. Cật lực suốt đêm, đến 3 giờ sáng thì tổ nghiên cứu của Trần Đại Nghĩa cùng anh em trong cơ quan Cục Quân giới nhồi lắp được 10 quả đạn mang mã hiệu B60, kèm 1 quả đạn khói, 1 súng Mỹ cải tiến đưa ra mặt trận.

Nỗi kinh hoàng của kẻ địch

Sáng 3/3/1947, máy bay Pháp bắt đầu quần đảo nhằm yểm trợ cho xe tăng, cơ giới của địch đánh chiếm thị xã Hà Đông. Quân ta bố trí dọc đê. Chiếc xe đi đầu bị bắn cháy ngùn ngụt, chiếc thứ 2 cũng bị đạn bắn hỏng. Cả đoàn xe địch khựng lại, hỗn loạn rồi thối lui. Sự xuất hiện của một loại vũ khí mới đã khiến chúng bất ngờ và hoang mang. Ngày 3/3/1947 đã trở thành một mốc son của ngành Quân giới Việt Nam trong việc chế tạo khí tài, súng đạn. Chiến công này góp phần bẻ gẫy cuộc tấn công của địch ra vùng Chương Mỹ, Quốc Oai.

Sau việc sản xuất súng đạn Badôca thành công, cục Quân giới chuyển lên Việt Bắc và tiếp tục sản xuất hàng loại súng này. Vũ khí của ta lúc này rất hiếm, riêng Badôca là loại vũ khí quí. Badôca xuất hiện lần đầu tiên trên thể giới vào Thế chiến 2, năm 1943, đã  trở thành vũ khí đáng sợ đối với nhiều đơn vị quân đội. Tuy nhiên việc một đất nước vừa thoát khỏi cảnh thuộc địa và nửa phong kiến như nước ta đã chế tạo thành công loại vũ khí hiện đại này, thật như huyền thoại và là điều không thể ngờ đến của địch.

Bộ đội sau khi được trang bị nhiều súng Badôca đa có nhiều sáng tạo trong chiến đấu. Nếu trước kia Badôca chỉ nhắm vào các loại xe tăng, thiết giáp thì sau này, bộ đội còn sử dụng để bắn ôtô, lô cốt, dùng thay thế lựu đạn ở những nơi đối phương tập trung đông. Đạn Badôca có tầm xa tới 600m, phạm vi sát thương tới 50m, nhưng không làm hỏng vũ khí đối phương. Vì vậy chúng ta đã tịch thu được nhiều súng đạn của giặc sau mỗi trận thắng. Từ khi đưa vào sử dụng, Badôca đã gây cho địch nhiều tổn thất rất lớn.

Từ các mặt trận, thư của chiến sĩ gửi về ngành quân giới tới tấp. Những người lính trực tiếp chiến đấu đã có nhiều phản hồi giúp kỹ sư hoàn thiện hơn loại vũ khí này. Súng Badôca đã trở thành nỗi kinh hoàng của kẻ địch, nhưng vẫn còn những hạn chế, chẳng hạn như tầm bắn chưa tốt, nếu bắn cách xa 100m thì sức phá sẽ kém đi...

Người lính trông đợi những vũ khí uy lực hơn, tiện dụng hơn, và thế là những kỹ sư lại miệt mài nghiên cứu. Chiến sự ngày một ác liệt, ngoài Badôca chiến trường cần phải có thêm vũ khí hạng nặng. Trần Đại Nghĩa lại đêm ngày nghiên cứu. Năm 1948, khi vũ khí hạng nặng bắt đầu được sản xuất thì Trần Đại Nghĩa  cũng được phong quân hàm Thiếu tướng, trở thành một trong 10 vị tướng đầu tiên của quân đội ta. Khi ấy ông mới 35 tuổi.

Lê Bảo Trung
(Còn nữa)

Tag :
MỚI NHẤT
Tưng bừng chào đón lễ Giáng sinh
Tưng bừng chào đón lễ Giáng sinh

(Dân trí) - Không còn ngỡ ngàng trước không khí rộn ràng, rực rỡ của ngày tết phương Tây nhưng người Hà Nội vẫn đón nhận ngày cuối năm này với một tâm trạng vô cùng háo hức. Mùa Noel đã chính thức trở thành một "mùa lễ hội" của cả trẻ con và người lớn.

Thứ năm, 20/12/2007 - 09:52

Kỳ 2: Những không gian bị “đánh cắp”
Kỳ 2: Những không gian bị “đánh cắp”

(Dân trí) - Khi chủ đầu tư tận dụng tối đa những không gian có thể vào mục đích kinh doanh, đồng nghĩa với với việc người dân chung cư cao cấp bị “giam lỏng” trong bốn bức tường bê tông và lối đi về chỉ là chiếc thang máy lạnh lẽo.

Thứ năm, 20/12/2007 - 09:22

"Ông vua" vũ khí Việt Nam Trần Đại Nghĩa (3)
"Ông vua" vũ khí Việt Nam Trần Đại Nghĩa (3)

(Dân trí) - Năm 1948, chiến sự diễn ra ngày một ác liệt hơn. Chiến trường cần thêm những loại vũ khí hạng nặng, ngoài Badoca đã "thành danh". Trần Đại Nghĩa khi đó là Cục trưởng Cục Quân giới lại một lần nữa nghiên cứu thành công súng không giật SKZ và bom bay, hai loại vũ khí đặc biệt lúc đó.

Thứ tư, 19/12/2007 - 11:52

Phận người ở khu chung cư cao cấp
Phận người ở khu chung cư cao cấp

(Dân trí) - Để có được một căn hộ trong khu đô thị mới hiện đại vào bậc nhất ở Hà Nội, nhiều người đã dồn hết gia sản cả một đời tích cóp. Những tưởng sẽ được tận hưởng những giá trị của “cái mới”; không ngờ bên trong những toà nhà hiện đại ấy, người dân đang phải sống với những nỗi khổ “ngấm ngầm”.

Thứ tư, 19/12/2007 - 10:12

Bản Vẽ - Đêm không ngủ
Bản Vẽ - Đêm không ngủ

(Dân trí) - Đêm ở Bản Vẽ dài lê thê. Dưới lớp đất đá, những người xấu số nằm lạnh lẽo; phía trên, những người thân thẫn thờ chờ đợi, những công nhân ráo riết kiếm tìm. Đất trời, núi non đang thức cùng những con người đau khổ.

Thứ ba, 18/12/2007 - 05:43

Cả làng đua nhau làm... hàng giả
Cả làng đua nhau làm... hàng giả

(Dân trí) - Căn phòng rộng chừng 40m2 chất đầy các loại kính mắt với đủ loại kích cỡ, màu sắc, kiểu dáng, nhãn hiệu,... Từ Ray-ban, Gucci đến CK, Solec... được bán với giá 20-30 ngàn đồng/chiếc.

Thứ ba, 18/12/2007 - 04:59

“Điện Biên Phủ trên không” - 35 năm nhìn lại
“Điện Biên Phủ trên không” - 35 năm nhìn lại

(Dân trí) - 35 năm đã trôi qua nhưng ký ức người Hà Nội và người dân cả nước vẫn không quên những sự kiện đã xảy ra trong những ngày cuối năm 1972 ấy. B52 rải thảm Hà Nội, máu rơi, nhà đổ… nhưng lòng người thì vẫn đứng vững.

Thứ ba, 18/12/2007 - 03:00

Mũ bảo hiểm bi hài ký
Mũ bảo hiểm bi hài ký

(Dân trí) - Trong quán cà phê vẫn sùm sụp “nồi cơm điện”, đua nhau đổi xe tay ga cốp rộng để đựng mũ, “hạ cấp” xuống dùng… xe đạp - 1.001 câu chuyện với mỗi người vài ba ngày nay đều xoay quanh chiếc mũ bảo hiểm…

Thứ ba, 18/12/2007 - 09:50

Người chiến thắng căn bệnh ung thư di căn
Người chiến thắng căn bệnh ung thư di căn

(Dân trí) - Mắc bệnh ung thư gần như đồng nghĩa với việc người bệnh đã lĩnh bản án tử hình. Nhưng điều đó không đúng với ông Phạm Quang Hội (ở 476 Trần Hưng Đạo, TP Hải Dương). Liên tiếp bị ung thư phổi rồi ung thư dạ dày, nhưng 5 năm qua, ông vẫn sống khoẻ và lạc quan như chưa từng mắc bệnh.

Thứ hai, 17/12/2007 - 10:37

Đổi công lấy... rác
Đổi công lấy... rác

(Dân trí) - Mỗi ngày, họ khom lưng đạp xe loanh quanh các góc phố để tìm kiếm những mớ hỗn hợp “của bỏ đi” của người khác. Kiếm tiền mưu sinh trong rác, đó là “nguyên lý” tồn tại của cái nghề “chê người sang, thích kẻ nghèo khó” này.

Thứ sáu, 14/12/2007 - 11:58

Những giấc ngủ bên hiên nhà
Những giấc ngủ bên hiên nhà

(Dân trí) - Họ là những mảnh đời tha hương, rời quê vào thành phố kiếm ăn, chấp nhận sống cuộc đời trôi dạt, bấp bênh và thiếu thốn. Ngày vất vả bươn chải mưu sinh; đêm đêm họ chờ khi những ngôi nhà khép cửa, tắt đèn, mượn hiên nhà làm nơi trải chiếu, bắt đầu giấc ngủ muộn, ngắn ngủi và bất an…

Thứ năm, 13/12/2007 - 04:11

Sài Gòn nô nức mùa Giáng sinh
Sài Gòn nô nức mùa Giáng sinh

(Dân trí) - Gần hai tuần nữa mới đến Noel, nhưng không khí mùa Giáng sinh đã bao trùm khắp phố phường, rạo rực từng ngõ ngách. Cả thành phố như được trang hoàng bộ cánh mới, rực rỡ sắc màu và ánh sáng…

Thứ năm, 13/12/2007 - 10:39

ĐÁNG QUAN TÂM
Mũ bảo hiểm tràn phố phường
Mũ bảo hiểm tràn phố phường

(Dân trí) - Chỉ còn ba ngày nữa, cả nước sẽ bắt đầu thực hiện quy định đội mũ bảo hiểm trên mọi tuyến đường. Không biết người dân đã bắt đầu biết lo sợ cho sự an nguy của mình hay sợ mức phạt 150.000 đồng? Nhưng rõ ràng họ đã có những thay đổi trong suy nghĩ về chiếc mũ bảo hiểm.

Thứ tư, 12/12/2007 - 09:11

Phòng khám từ thiện cho bệnh nhân AIDS
Phòng khám từ thiện cho bệnh nhân AIDS

(Dân trí) - 8 giờ sáng, trong căn nhà nhỏ số 44 Trần Tú Xương, quận 3, TPHCM rộn rịp người. Bên trong phòng khám từ thiện ấy, các bệnh nhân hầu hết còn rất trẻ nhưng đều mang gương mặt mệt mỏi, thấp thoáng nỗi buồn và thân hình tiều tụy, nhằng nhịt vết xăm…

Thứ ba, 11/12/2007 - 03:59

“Rạp” chiếu phim độc nhất vô nhị
“Rạp” chiếu phim độc nhất vô nhị

(Dân trí) - “Mời quí vị xem phim nổi, phim cử động..., tách nhạc bằng mồm, âm thanh chạy bằng dây dù, chuyển hệ bằng dây buộc nút. Hiện rạp có đủ các loại phim chìm, phim nổi, phim giấy, phim cử động...”. Tiếng rao được cất lên từ một gốc cây trong khuôn viên của vườn thú Thủ Lệ, Hà Nội.

Thứ ba, 11/12/2007 - 11:12

Làng “cô đơn” giữa trung tâm thành phố
Làng “cô đơn” giữa trung tâm thành phố

(Dân trí) - Nằm ngay trung tâm thành phố nhưng cả làng không có điện, nước sinh hoạt lấy từ giếng khoan nằm gần nghĩa địa. Đó là cuộc sống từ 15 năm nay của xóm Trôn (thôn 5, xã Lộc Ninh, thành phố Đồng Hới, Quảng Bình).

Thứ ba, 11/12/2007 - 08:54

Rút ruột nuôi con
Rút ruột nuôi con

(Dân trí) - Mười năm ròng bà bám trụ với góc phố, cóp nhặt từng đồng bạc lẻ dìu dắt con trai vào đại học; nay đã ở tuổi lục tuần, bà lại chạy vạy khắp nới để cùng con giành giật sự sống từ lưỡi hái tử thần…

Thứ hai, 10/12/2007 - 04:12

Đôi vợ chồng già 32 năm nhặt rác nuôi con
Đôi vợ chồng già 32 năm nhặt rác nuôi con

Đó là câu chuyện của đôi vợ chồng già sống trên bãi Phúc Xá, phường Phúc Tân, quận Ba Đình, Hà Nội. Ông năm nay 73 tuổi, bà 62, vẫn ngày đi nhặt rác nuôi đứa con trai ngớ ngẩn; đêm ngủ vỉa hè. “Nhà” ông bà chỗ nào cũng có rác.

Thứ hai, 10/12/2007 - 09:55

“Ông vua” vũ khí Việt Nam Trần Đại Nghĩa (1)
“Ông vua” vũ khí Việt Nam Trần Đại Nghĩa (1)

(Dân trí) - Nhà khoa học Trần Đại Nghĩa không chỉ là tên tuổi lớn trong làng khoa học quân sự , có nhiều đóng góp cho đất nước trên nhiều lĩnh vực. Ông là nhà khoa học đầu tiên được Nhà nước phong tặng danh hiệu Anh hùng Lao động và Giải thưởng Hồ Chí Minh đợt I. Trải qua hai cuộc kháng chiến cứu nước, tên tuổi ông trở thành một huyền thoại đối với nhiều thế hệ người Việt cũng như bạn bè quốc tế.

Thứ hai, 10/12/2007 - 08:08

Săn ong rừng
Săn ong rừng

(Dân trí) - Trong tiết trời se se lạnh mùa đông, phảng phất chút nắng heo may, những tay thợ săn ong rừng Nghệ An xem đây là thời điểm thích hợp nhất để “chài” vài ba tổ, lấy lộc cho năm tới.

Chủ nhật, 09/12/2007 - 12:46

Mái ấm của những sinh linh nhỏ bé
Mái ấm của những sinh linh nhỏ bé

(Dân trí) - Có những đứa trẻ còn cha, còn mẹ; có những đứa trẻ đã mồ côi; các cháu đều bị bỏ rơi, không nơi bấu víu. Và tấm lòng lương thiện của các cô ở Trung tâm nuôi dưỡng trẻ mồ côi quận Liên Chiểu (TP Đà Nẵng) chính là mái ấm chở che…

Chủ nhật, 09/12/2007 - 11:32

Làm cửu vạn nơi biên giới
Làm cửu vạn nơi biên giới

(Dân trí) - Nằm thu mình bên dòng sông Sêpôn, bản làng Ktup, Katăng (Lao Bảo, Quảng Trị) cũng nhanh chóng hội nhập cùng sự phát triển sôi động của Trung tâm Thương mại Lao Bảo. Lao Bảo vào những ngày này mưa rét căm căm, nhưng không ngăn nổi bước chân của dân bản làm cửu vạn, kéo xe bần, xe ôm…

Thứ bảy, 08/12/2007 - 10:10

Những cây cầu bắc qua sông Hồng tại Thủ đô
Những cây cầu bắc qua sông Hồng tại Thủ đô

(Dân trí) - Tính cả cầu Long Biên còn đang nằm trong dự án, Thủ đô Hà Nội sẽ có 7 cây cầu bắc qua sông Hồng. Mỗi cầu mỗi vẻ riêng với những thực tế sử dụng khác nhau nhưng đều mang đậm nét Hà Nội.

Thứ sáu, 07/12/2007 - 02:24

Ngỡ ngàng trước cung đường bị lãng quên
Ngỡ ngàng trước cung đường bị lãng quên

(Dân trí) - Đường 6 cũ - vốn là tuyến huyết mạch nối liền Thủ đô với những tỉnh vùng cao Tây Bắc - bị lãng quên kể từ khi đường 6 mới hình thành. Con đường rệu rã và nhọc nhằn ấy giờ trở thành một điểm du lịch hấp dẫn, lý thú và mê hoặc...

Thứ tư, 05/12/2007 - 12:35