Sửa đổi 4 luật để tương thích với thực hiện chính quyền địa phương 2 cấp

Sáng 21/5, Bộ trưởng Nội vụ Đỗ Thanh Bình chủ trì cuộc họp Tổ soạn thảo dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của 4 luật gồm Bộ luật Lao động, Luật Lưu trữ, Luật Bình đẳng giới và Luật Hoạt động chữ thập đỏ nhằm tháo gỡ các vướng mắc phát sinh khi triển khai mô hình chính quyền địa phương 2 cấp và sắp xếp đơn vị hành chính.

Theo Bộ trưởng, trọng tâm của đợt sửa đổi là tháo gỡ những vướng mắc phát sinh khi triển khai mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, sáp nhập đơn vị hành chính và tinh gọn bộ máy. Nhiều quy định hiện hành liên quan thẩm quyền của UBND cấp huyện trong các luật hiện nay không còn phù hợp thực tế vận hành.

"Chúng ta sẽ sửa đổi theo hướng tập trung vào những điều khoản thực sự vướng mắc, chồng chéo để đảm bảo bộ máy vận hành thông suốt theo chủ trương mới của Đảng và Quốc hội", Bộ trưởng nói. Ông yêu cầu quá trình soạn thảo phải chuyên nghiệp, khoa học và lấy ý kiến rộng rãi các đối tượng chịu tác động để tạo đồng thuận cao.

Tại cuộc họp, ông Mai Đức Thiện, Phó Vụ trưởng Vụ Pháp chế (Bộ Nội vụ) đã đọc công bố quyết định thành lập Tổ soạn thảo dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của 4 luật gồm: Bộ luật Lao động, Luật Lưu trữ, Luật Bình đẳng giới và Luật Hoạt động chữ thập đỏ. Theo đó, Bộ trưởng Nội vụ Đỗ Thanh Bình trực tiếp làm Tổ trưởng, cùng các thành viên là lãnh đạo, chuyên gia từ nhiều bộ ngành như Quốc phòng, Công an, Tư pháp, Ngoại giao và các tổ chức đoàn thể.

Điểm nhấn đáng chú ý trong dự thảo là đề xuất bổ sung một ngày nghỉ lễ chính thức. Theo ông Thiện, thực hiện chủ trương của Trung ương và Bộ Chính trị về việc tôn vinh văn hóa dân tộc, tổ soạn thảo kiến nghị đưa Ngày Di sản Văn hóa Việt Nam vào danh sách các ngày nghỉ lễ, tết. Nếu đề xuất này được thông qua, tổng số ngày nghỉ lễ trong năm của người lao động sẽ tăng từ 11 lên 12 ngày.

Bên cạnh chính sách nghỉ lễ, dự án luật tập trung sửa đổi 4 nhóm vấn đề lớn khác để đảm bảo tính thống nhất của hệ thống pháp luật.

Thứ nhất là điều chỉnh thẩm quyền quản lý nhà nước theo mô hình chính quyền địa phương 2 cấp (tỉnh và xã) tại các đơn vị thực hiện sắp xếp. Hiện nay, một số quy định trong Bộ luật Lao động, Luật Lưu trữ và Luật Hoạt động chữ thập đỏ vẫn giao nhiệm vụ cho cấp huyện, vì vậy cần sửa đổi để phù hợp với thực tế lược bỏ cấp trung gian tại một số địa phương.

Thứ hai, dự thảo kiến nghị tổ chức lại công tác thanh tra. Theo Luật Thanh tra mới, hệ thống thanh tra chuyên ngành (đặc biệt là thanh tra lao động) sẽ được chuyển dịch về thanh tra Chính phủ và thanh tra tỉnh để đảm bảo tính tập trung, tránh chồng chéo.

Thứ ba là đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính và môi trường đầu tư. Ông Thiện cho biết dự thảo sẽ bãi bỏ hoặc đơn giản hóa các điều kiện kinh doanh trong lĩnh vực lao động, cụ thể là dịch vụ cho thuê lại lao động và dịch vụ việc làm. Đây là bước đi nhằm cụ thể hóa các Nghị quyết của Chính phủ về việc tháo gỡ rào cản cho doanh nghiệp.

Cuối cùng, dự án sẽ cập nhật các quy định để tương thích với các luật mới ban hành như Luật Giáo dục nghề nghiệp.

Dù thực hiện theo quy trình rút gọn, ông Thiện khẳng định Tổ soạn thảo vẫn yêu cầu các đơn vị thực hiện báo cáo tổng kết thi hành pháp luật và đánh giá tác động sâu rộng. Theo lộ trình, dự thảo sẽ được lấy ý kiến rộng rãi trong tháng 6, thẩm định vào tháng 7 trước khi trình Chính phủ và Quốc hội xem xét vào cuối năm 2026.

Góp ý về dự thảo, bà Đỗ Thị Thu Thảo, Chủ tịch Trung ương Hội Chữ thập đỏ Việt Nam, nhận định việc sửa đổi luật lần này cần đi vào thực chất, tránh tình trạng chỉ tập trung xử lý các lỗi kỹ thuật để phù hợp với mô hình chính quyền địa phương. Theo bà, sau 14 năm thi hành, Luật Hoạt động chữ thập đỏ đã bộc lộ nhiều bất cập cần được kiện toàn bằng các giải pháp căn cơ hơn thay vì chỉ điều chỉnh thẩm quyền giữa các cấp.

"Nếu chỉ sửa đổi mang tính hình thức, chúng ta sẽ lãng phí nguồn lực và bỏ lỡ cơ hội tháo gỡ vướng mắc cho hoạt động nhân đạo trong 5-10 năm tới", bà Thảo bày tỏ.

Bà Thảo cũng lưu ý quá trình biên tập phải đảm bảo tính thống nhất với dự án Luật Hoạt động thiện nguyện do Mặt trận Tổ quốc đang xây dựng để tránh sự chồng chéo về chức năng, nhiệm vụ giữa các hệ thống văn bản.

Tại cuộc họp, Thứ trưởng Bộ Nội vụ Cao Huy (Tổ phó thường trực Tổ soạn thảo) đánh giá khối lượng công việc hiện nay là "cực kỳ lớn" khi chỉ còn khoảng 4 tháng để hoàn thiện hồ sơ trình Quốc hội vào kỳ họp tháng 10/2026.

Ông yêu cầu Vụ Pháp chế và các tổ biên tập phải làm việc với tinh thần khẩn trương, chủ động phối hợp trực tiếp với Bộ Tư pháp, Bộ Y tế và Mặt trận Tổ quốc để thống nhất các nội dung sửa đổi, tránh việc gửi văn bản qua lại làm chậm tiến độ.

Đặc biệt, Thứ trưởng chỉ đạo các đơn vị phải soạn thảo song hành dự thảo luật với các Nghị định, Thông tư hướng dẫn chi tiết. Theo Thứ trưởng, việc này nhằm đảm bảo khi các quy định mới được Quốc hội thông qua sẽ có ngay cơ sở pháp lý hướng dẫn, giúp việc tổ chức thực hiện không bị chậm trễ, kịp thời đáp ứng yêu cầu sắp xếp chính quyền địa phương hai cấp và sáp nhập các đơn vị hành chính đang diễn ra.