Bãi bỏ loạt quy định ngạch công chức, viên chức tồn tại hơn 30 năm

Từ ngày 1/3, một loạt văn bản quy phạm pháp luật liên quan đến tiêu chuẩn ngạch công chức, mã số ngạch viên chức và quy trình thanh tra công vụ chính thức hết hiệu lực theo Thông tư 02/2026/TT-BNV của Bộ Nội vụ.

Động thái này được thực hiện trong bối cảnh hệ thống pháp luật về công vụ, viên chức đã được sửa đổi, bổ sung toàn diện theo hướng quản lý theo vị trí việc làm và chức danh nghề nghiệp.

Khép lại hệ tiêu chuẩn ngạch công chức từ thập niên 1990

Trong danh mục văn bản bị bãi bỏ, đáng chú ý có Quyết định 202/TCCP-VC năm 1994 về tiêu chuẩn nghiệp vụ các ngạch công chức trong lĩnh vực giáo dục. Văn bản này được ban hành trong giai đoạn hệ thống pháp luật chưa phân tách rõ công chức và viên chức, khi đội ngũ làm việc trong các đơn vị sự nghiệp công lập vẫn được quản lý theo hệ tiêu chuẩn ngạch công chức. Nội dung quy định các yêu cầu về trình độ đào tạo, năng lực chuyên môn, thâm niên công tác và điều kiện xếp, nâng ngạch.

Việc bãi bỏ đồng nghĩa bộ tiêu chuẩn nghiệp vụ ban hành từ giai đoạn đầu của hệ thống công vụ không còn được áp dụng.

Những năm gần đây, Chính phủ đã ban hành các nghị định quy định về vị trí việc làm, tiêu chuẩn chức danh lãnh đạo, quản lý và khung năng lực công chức. Theo các quy định mới, việc tuyển dụng, bố trí, đánh giá và sử dụng công chức được thực hiện dựa trên vị trí việc làm cụ thể thay vì dựa chủ yếu vào hệ tiêu chuẩn ngạch như trước đây.

Cùng với đó, quy trình thanh tra tuyển dụng, sử dụng và quản lý công chức, viên chức theo Thông tư 09/2012/TT-BNV cũng bị bãi bỏ. Nội dung thanh tra công vụ hiện được thực hiện theo Luật Thanh tra và các quy định mới về kiểm soát quyền lực trong công tác cán bộ, tuyển dụng và quản lý nhân sự khu vực công.

Chấm dứt hệ mã số ngạch viên chức cũ

Một văn bản đáng chú ý khác là Quyết định 61/2005/QĐ-BNV về chức danh và mã số ngạch của một số ngạch viên chức ngành giáo dục, văn hóa - thông tin. Đây từng là cơ sở để tuyển dụng, xếp ngạch, nâng ngạch và xếp lương viên chức trong nhiều năm.

Khi văn bản này bị bãi bỏ, hệ mã số ngạch viên chức được ban hành theo cơ chế “tạm thời” từ năm 2005 chính thức không còn hiệu lực. Thay thế cho hệ thống cũ là hệ chức danh nghề nghiệp viên chức được ban hành trong các thông tư chuyên ngành những năm gần đây.

Theo quy định hiện hành, viên chức được tuyển dụng, sử dụng và quản lý theo chức danh nghề nghiệp gắn với tiêu chuẩn năng lực, trình độ đào tạo và yêu cầu của vị trí việc làm.

Hệ thống này cũng là cơ sở để triển khai lộ trình xếp lương viên chức theo vị trí việc làm, dự kiến hoàn thành trước thời hạn Chính phủ đã đặt ra trong chương trình cải cách tiền lương.

Việc chuyển đổi từ ngạch sang chức danh nghề nghiệp được triển khai trong nhiều năm qua, với các bộ quản lý chuyên ngành ban hành tiêu chuẩn chức danh nghề nghiệp cho giáo viên, y tế, văn hóa, khoa học và nhiều lĩnh vực khác.

Thông tư 02/2026/TT-BNV có hiệu lực từ ngày 1/3, đồng thời chấm dứt hiệu lực toàn bộ 12 văn bản quy phạm pháp luật do Bộ Nội vụ và một số bộ liên quan ban hành trước đó. Các cơ quan, đơn vị thực hiện quản lý công chức, viên chức theo hệ thống văn bản mới hiện hành.