Hướng gỡ rào cản với chuyên gia nước ngoài để hút nhân tài tới Việt Nam

Trong dự thảo Nghị định sửa đổi, bổ sung Nghị định 219/2025/NĐ-CP về người lao động nước ngoài làm việc tại Việt Nam, Bộ Nội vụ đề xuất nhiều thay đổi theo hướng nới điều kiện, giảm thủ tục hành chính và tăng ứng dụng số trong quản lý lao động nước ngoài.

Theo tờ trình của Bộ Nội vụ, việc sửa đổi nghị định nhằm thể chế hóa các chủ trương lớn của Đảng liên quan đến phát triển khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số quốc gia, hội nhập quốc tế và phát triển kinh tế tư nhân.

Dự thảo cũng được xây dựng trên tinh thần “tháo gỡ tối đa các rào cản”, tạo điều kiện thuận lợi để thu hút nhà đầu tư, chuyên gia, nhà khoa học có uy tín trong các lĩnh vực Việt Nam ưu tiên phát triển.

Giảm điều kiện cấp phép với giám đốc điều hành

Một trong những điểm đáng chú ý của dự thảo là đề xuất giảm điều kiện về kinh nghiệm đối với vị trí giám đốc điều hành người nước ngoài.

Theo quy định hiện hành, giám đốc điều hành phải có ít nhất 3 năm kinh nghiệm phù hợp với vị trí công việc dự kiến làm việc tại Việt Nam. Tuy nhiên, dự thảo mới đề xuất giảm xuống còn 2 năm.

Bộ Nội vụ cho biết việc sửa đổi nhằm “giảm điều kiện số năm kinh nghiệm đối với vị trí giám đốc điều hành”.

Dự thảo cũng sửa đổi quy định về chuyên gia theo hướng tạo thuận lợi hơn cho nhóm làm việc trong lĩnh vực tài chính, khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số quốc gia.

Theo đó, chuyên gia có bằng đại học trở lên trong chuyên ngành được đào tạo đối với các lĩnh vực trên có thể được xem xét mà không còn nhấn mạnh yêu cầu số năm kinh nghiệm như trước.

Ngoài ra, dự thảo bổ sung thêm nhóm “chuyên gia trong một số ngành, lĩnh vực đặc thù” theo phụ lục kèm theo nghị định.

Trong báo cáo rà soát, Bộ Nội vụ cho biết việc sửa đổi nhằm tạo cơ sở pháp lý để thu hút, tuyển dụng và sử dụng lao động nước ngoài chất lượng cao với tư duy “biên giới phẳng”, đồng thời bảo đảm phù hợp với các cam kết và thông lệ quốc tế.

Đẩy mạnh số hóa thủ tục cấp phép

Bên cạnh việc nới điều kiện, dự thảo nghị định cũng đề xuất thay đổi mạnh về phương thức giải quyết thủ tục hành chính.

Theo đó, người sử dụng lao động có thể nộp hồ sơ đề nghị cấp giấy phép lao động kèm đề nghị cấp phiếu lý lịch tư pháp bằng hình thức trực tuyến trên Cổng Dịch vụ công quốc gia.

Sau khi tiếp nhận, hệ thống sẽ tự chuyển hồ sơ đến cơ quan cấp giấy phép lao động và cơ quan công an có thẩm quyền cấp phiếu lý lịch tư pháp.

Kết quả giải quyết sẽ được trả bằng bản điện tử.

Bộ Nội vụ cho biết định hướng lần sửa đổi này là cắt giảm tối đa thủ tục hành chính, tăng liên thông dữ liệu và chuyển từ tiền kiểm sang hậu kiểm.

Theo báo cáo đánh giá thủ tục hành chính, các thành phần hồ sơ đã có trong cơ sở dữ liệu điện tử hoặc cơ sở dữ liệu chuyên ngành sẽ không yêu cầu doanh nghiệp, người lao động nộp lại.

Bộ Nội vụ cũng đề xuất xây dựng cơ sở dữ liệu về người lao động nước ngoài làm việc tại Việt Nam và kết nối với các cơ sở dữ liệu quốc gia, cơ sở dữ liệu chuyên ngành để phục vụ quản lý.

Hơn 162.000 lao động nước ngoài tại Việt Nam

Theo báo cáo tổng kết thi hành Nghị định 219/2025/NĐ-CP, tính đến cuối năm 2025, cả nước có 162.858 lao động nước ngoài đang làm việc.

Trong số này, 155.088 người thuộc diện cấp giấy phép lao động và 7.770 người không thuộc diện cấp giấy phép.

Xét theo vị trí việc làm, lao động kỹ thuật chiếm số lượng lớn nhất với 85.951 người; tiếp đến là chuyên gia với 44.342 người; nhà quản lý 22.416 người và giám đốc điều hành 10.149 người.

Lao động nước ngoài tại Việt Nam đến từ khoảng 110 quốc gia và vùng lãnh thổ. Trong đó, lao động mang quốc tịch Trung Quốc chiếm tỷ lệ cao nhất với 31,1%, tiếp theo là Hàn Quốc 18,5%, Đài Loan (Trung Quốc) 12,9% và Nhật Bản 9,5%.

Theo Bộ Nội vụ, hoạt động cấp giấy phép lao động thời gian qua cơ bản được thực hiện chặt chẽ, đúng trình tự, thủ tục, đồng thời hạn chế thấp nhất việc ảnh hưởng đến việc làm trong nước.

Tuy nhiên, quá trình triển khai Nghị định 219/2025/NĐ-CP cũng phát sinh một số khó khăn, vướng mắc, đòi hỏi phải tiếp tục sửa đổi, bổ sung để phù hợp với yêu cầu phát triển trong tình hình mới.