Bài học từ vụ du học sinh Việt bị bắt đền 90 triệu đồng khi thuê nhà ở Nhật

Nhận hóa đơn sửa chữa “khủng”

Mới đây, một bài đăng trong cộng đồng người Việt tại Nhật Bản thu hút sự chú ý khi một du học sinh cho biết phải thanh toán tới 543.620 yên (khoảng 90 triệu đồng) chi phí sửa chữa sau khi kết thúc hợp đồng thuê nhà. Dù đã cố gắng thương lượng, người này vẫn bị yêu cầu thanh toán trong thời gian ngắn.

Dưới phần bình luận của bài viết, người này cho hay đây là lần đầu thuê nhà tại Nhật và đã không ghi lại hiện trạng căn hộ khi dọn vào ở. Sau 2 năm sử dụng, phía cho thuê tiến hành kiểm tra và đưa ra hóa đơn với hàng loạt hạng mục sửa chữa.

Danh sách chi phí bao gồm nhiều khoản như sàn gỗ bong tróc, chiếu tatami hư hại, tường tróc lớp phủ và thiết bị xuống cấp, khiến người thuê không khỏi hoang mang về tính hợp lý. Đáng chú ý, chỉ với 2 vết ố do kê tủ lạnh, người thuê cũng bị yêu cầu thay toàn bộ sàn.

Câu chuyện nhanh chóng lan truyền, thu hút nhiều ý kiến từ cộng đồng. Không ít du học sinh và lao động Việt tại Nhật cho rằng từng gặp tình huống tương tự khi trả nhà.

Ông Trương Nhật Tài, Phó Giám đốc một doanh nghiệp chuyên đưa lao động sang Nhật Bản, nhận định đây không phải trường hợp hiếm gặp. Chi phí sửa chữa nhà ở tại Nhật thường ở mức cao do giá nhân công và vật liệu đắt đỏ.

“Chỉ cần một lỗ khoan nhỏ trên tường, chủ nhà có thể yêu cầu thay cả mảng tường. Với chiếu tatami, nếu bị hư hỏng, người thuê thường phải thay nguyên tấm, thậm chí cả phần sàn nếu có dấu hiệu cháy xém”, ông Tài chia sẻ.

Ông cho biết bản chất của các khoản chi này là chi phí khôi phục căn hộ về trạng thái ban đầu theo thỏa thuận trong hợp đồng.

“Người Nhật rất coi trọng cam kết. Khi bàn giao nhà, hiện trạng phải gần như nguyên vẹn, không có vết ố, trầy xước hay lỗ khoan, dù rất nhỏ. Nếu phát sinh hư hỏng, chủ nhà sẽ thuê đơn vị sửa chữa và tính lại chi phí cho người thuê”, ông nói.

Ông cũng nhấn mạnh việc người thuê không ghi nhận hiện trạng ban đầu là một bất lợi lớn. Nếu thiếu hình ảnh hoặc biên bản đối chứng, người thuê sẽ khó chứng minh đâu là hư hỏng có sẵn và đâu là hư hỏng phát sinh trong quá trình sử dụng.

Về pháp lý, các tranh chấp dạng này chủ yếu được giải quyết dựa trên hợp đồng đã ký. Nếu không thực hiện nghĩa vụ thanh toán, người thuê có thể đối mặt với các biện pháp pháp lý theo quy định. Tuy vậy, họ vẫn có cơ hội để thương lượng, đặc biệt khi có sự hỗ trợ từ người am hiểu tiếng Nhật hoặc các đơn vị trung gian.

Theo ông Tài, với phần lớn lao động kỹ năng và thực tập sinh, việc thuê nhà thường do doanh nghiệp tiếp nhận tại Nhật đứng ra ký kết, kèm theo sự hỗ trợ của hiệp hội và đơn vị phái cử. Nhờ đó, người lao động được hướng dẫn cụ thể bằng tiếng Việt về cách sử dụng nhà ở cũng như trách nhiệm bồi thường.

Trong khi đó, du học sinh phần lớn tự đứng tên hợp đồng. Dù có thể thông qua môi giới, trách nhiệm pháp lý cuối cùng vẫn thuộc về cá nhân. Rào cản ngôn ngữ khiến nhiều người không nắm rõ các điều khoản ràng buộc, từ đó dễ phát sinh tranh chấp khi trả nhà.

Nỗ lực hòa nhập với văn hóa “tuân thủ tuyệt đối”

Ông Trương Nhật Tài chỉ ra một nguyên nhân đáng chú ý dẫn đến những tình huống "dở khóc dở cười" như trên là sự khác biệt trong văn hóa và thói quen sinh hoạt.

Một số việc tưởng chừng bình thường như khoan tường, dán móc hay sử dụng nhiệt không đúng cách có thể gây hư hại lớn đối với nhà ở tại Nhật.

Thực tế, doanh nghiệp này từng ghi nhận trường hợp người lao động mang bếp than ra ban công nướng đồ ăn, khiến sàn gỗ bị ảnh hưởng do nhiệt. Nhờ phát hiện sớm và xử lý cục bộ, chi phí được giảm đáng kể, tránh việc phải thay mới toàn bộ khu vực.

Bên cạnh đó, yếu tố yên tĩnh trong khu dân cư tại Nhật cũng được đặc biệt coi trọng. Do đặc thù nhà ở dễ truyền âm, những hành vi gây tiếng ồn như mở nhạc lớn hay hát karaoke có thể dẫn đến phản ánh từ hàng xóm hoặc chủ nhà. Vì vậy, lao động Việt sang Nhật làm việc luôn được nhắc nhở phải chú ý bỏ một số thói quen, sở thích không phù hợp.

Không chỉ trong sinh hoạt, khác biệt còn thể hiện rõ trong môi trường làm việc. Theo ông Tài, người Nhật tuân thủ quy trình một cách chặt chẽ, ưu tiên độ chính xác và hạn chế sai sót, thay vì linh hoạt rút gọn như thói quen của lao động Việt. Vì vậy, nhiều người lao động dù có kinh nghiệm chuyên môn vẫn cần thời gian để đào tạo lại văn hóa trước khi sang Nhật.

Lao động Việt thường mất khoảng 3 tháng để thích nghi với môi trường mới, trong đó ngôn ngữ đóng vai trò quan trọng để họ hòa nhập. Ông nhấn mạnh các quy định nghiêm ngặt tại Nhật không nhằm gây khó khăn mà hướng đến việc đảm bảo an toàn và duy trì trật tự xã hội.