Thứ tư, 24/05/2017 - 08:54

Xử lý nợ xấu: 4 điểm mới - 2 điểm có bất hợp lý?

Dân trí

Dự thảo Nghị quyết về xử lý nợ xấu đã được Quốc hội đưa vào chương trình kỳ họp lần này có 4 điểm mới nhằm xử lý rốt ráo những hạn chế đang tồn tại. Tuy nhiên, theo phản biện của một số chuyên gia, trong 4 điểm mới này sẽ có 2 điểm khiến Nghị quyết mới thành... cũ.

Nợ xấu tập trung vào nhóm ngân hàng yếu kém

Dự thảo Nghị quyết về xử lý nợ xấu đã được Quốc hội đưa vào chương trình kỳ họp lần này. Dự thảo gồm 18 điều, được giới chuyên gia tài chính - ngân hàng đánh giá là gỡ được nhiều nút thắt trong việc xử lý nợ xấu hiện nay. Đây là một trong những điểm nhấn đáng chú ý nhất kể từ khi chủ trương tái cơ cấu hệ thống ngân hàng và đề án xử lý nợ xấu được xây dựng và triển khai từ 2011 đến nay.

Theo đánh giá của TS.Lê Xuân Nghĩa, việc xử lý nợ xấu và tái cấu trúc ngân hàng đang là vấn đề cấp bách nhất hiện nay. Theo báo cáo của các ngân hàng thương mại và VAMC thì tổng số nợ xấu chưa được xử lý vào khoảng 450 đến 500 nghìn tỷ đồng, tương đương với khoảng 20 đến 25 tỷ USD. Điều đáng quan ngại là số nợ xấu này tập trung vào một số ngân hàng yếu kém đang trong quá trình tái cơ cấu, với nguồn vốn bổ sung rất hạn chế.


Nhiều tranh cãi thú vị về cách giải quyết nợ xấu.

Nhiều tranh cãi thú vị về cách giải quyết nợ xấu.

Tại Hội thảo về Xử lý nợ xấu nhìn từ góc độ chính sách và pháp luật, ông Nguyễn Đức Kiên - Phó chủ nhiệm Uỷ ban Kinh tế của Quốc hội cho biết: Nợ xấu dù được xử lý rốt ráo nhưng vẫn là lực cản lớn trong sự phát triển của các tổ chức tín dụng và nền kinh tế.

“Là Nghị quyết hay là Luật thì chưa thống nhất được. Đây là một trong những điểm mà các cơ quan của Chính phủ và Quốc hội làm lâu nhất và khó khăn nhất”, ông Kiên nói. Ông cũng nêu rõ quan điểm của Quốc hội về việc xử lý nợ xấu cần nhất quán một số điểm: Không sử dụng ngân sách Nhà nước; không thực hiện trái với Hiến pháp; có hiệu lực thi hành ngay chứ không cần phải sau 6 tháng đăng công báo; áp dụng nguyên tắc thị trường trong việc xử lý tài sản và không loại trừ trách nhiệm của cá nhân vi phạm tạo ra nợ xấu.

Ngoài ra, ông Kiên cũng đã nêu 2 điểm mới của dự thảo Nghị quyết xử lý nợ xấu.

Thứ nhất, dự thảo Nghị quyết có điểm bắt đầu và kết thúc. Theo đó, việc đề ra và xử lý nợ xấu sẽ được giới hạn trong một khoảng thời gian nhất định, tránh tạo tâm lý ỷ lại cho các bên có liên quan.

Thứ hai, không phân biệt đối xử theo thành phần sở hữu của các tổ chức tín dụng (TCTD). Nghị quyết sẽ được áp dụng đồng bộ đối với tất cả các TCTD hoạt động trên lãnh thổ Việt Nam, không phân biệt là ngân hàng quốc doanh, cổ phần hay có vốn đầu tư nước ngoài.

Thứ ba, giới hạn thời gian xử lý nợ xấu. Theo đó, giới hạn các khoản nợ xấu được đưa ra xử lý tất cả các khoản nợ phát sinh trước ngày 31/12/2016 và không xóa trách nhiệm đối với các sai phạm của TCTD tính đến thời điểm này; dự kiến có hiệu lực từ ngày 1/7/2017.

Thứ tư, quy trình xử lý tài sản bảo đảm (TSBĐ) không trái Hiến pháp, không xung đột với Luật khác. Đối với TSBĐ mà chủ tài sản đồng ý giao lại TCTD thì việc thực hiện theo thỏa thuận trong hợp đồng kinh tế hai bên. Nếu chủ tài sản không đồng ý sẽ xử lý tại Tòa án theo quy trình rút gọn, mọi chi phí phát sinh sẽ do chính họ chi trả.

Nhiều khoản nợ xấu từ VAMC sẽ được trả về cho các ngân hàng

Phó Thống đốc NHNN Nguyễn Kim Anh đánh giá: Cuộc khủng khoảng kinh tế - tài chính toàn cầu diễn ra từ năm 2007 đã tác động không nhỏ đến nền kinh tế nước ta, những yếu kém nội tại đã tích tụ một thời gian dài của nền kinh tế dần bộc lộ, hệ thống ngân hàng phải đối mặt với một khối lượng nợ xấu rất lớn, theo số liệu giám sát của Ngân hàng nhà nước thì tỷ lệ này ở thời điểm 30/9/2012 là 17,21%. Từ năm 2012 đến hết 2016 toàn ngành đã xử lý 611,59 nghìn tỷ đồng nợ xấu.

Tuy nhiên số nợ xấu hiện vẫn đang nằm trong bảng cân đối của các TCTD và nợ xấu đã bán cho VAMC chưa xử lý được đang chiếm một tỷ lệ khá cao là 5,8% trên tổng dư nợ tín dụng và đầu tư đối với nền kinh tế của các TCTD, nếu tính cả số nợ có khả năng cao chuyển thành nợ xấu trong thời gian tới thì tỷ lệ này đương nhiên cao hơn.

Phó Thống đốc phân tích, nợ xấu chưa được giải quyết triệt để do có một số điểm mấu chốt: Chưa bảo vệ quyền chủ nợ hợp pháp của các TCTD; Các quy định của pháp luật về xử lý tài sản bảo đảm còn nhiều vướng mắc, bất cập, không bảo đảm quyền xử lý tài sản bảo đảm của bên nhận bảo đảm; Thời gian xử lý nợ, tài sản bảo đảm qua tòa án thường kéo dài, trong khi pháp luật về tố tụng dân sự chưa cho phép áp dụng thủ tục rút gọn trong giải quyết tranh chấp về nghĩa vụ giao tài sản bảo đảm của bên bảo đảm và quyền xử lý tài sản bảo đảm của bên nhận bảo đảm.


Xử lý nợ xấu: Ngân hàng luôn trong tình trạng đứng cho vay - quỳ thu nợ (ảnh minh họa).

Xử lý nợ xấu: Ngân hàng luôn trong tình trạng "đứng cho vay - quỳ thu nợ" (ảnh minh họa).

Theo phản biện của một số chuyên gia, trong bốn điểm mới ông Kiên đưa ra có hai điểm sẽ khiến Nghị quyết mới thành... cũ. Đó là phạm vi dự thảo Nghị quyết phân khúc xử lý nợ từ 31/12/2016 trở về trước và quyền thu giữ tài sản chia làm hai bước.

TS. Lê Xuân Nghĩa đánh giá: Cho đến nay việc xử lý nợ xấu tại các ngân hàng thương mại và tại VAMC cần phải vượt qua những rào cản pháp lý, ví dụ như việc thu hồi tài sản bảo đảm, việc phát mại tài sản, việc thi hành án, việc tìm kiếm các nhà đầu tư mới để bổ sung vốn tự có, việc hạch toán ngoại bảng, việc xoá nợ bằng dự phòng rủi ro…

Những trở ngại pháp lý này đang khiến cho quá trình xử lý nợ xấu diễn ra chậm chạp, không hiệu quả, thậm chí làm lãng phí nguồn lực, ảnh hưởng rất lớn đến nền tảng tài chính, khả năng mở rộng tín dụng và sức chống đỡ rủi ro của các ngân hàng thương mại, đông thời cũng ảnh hưởng đến việc giảm lãi suất, giảm chi phí đầu tư tài chính và khả năng tiếp cận vốn tín dụng của các doanh nghiệp đặc biệt là các doanh nghiệp vừa và nhỏ.

"Trong một vài năm tới, nhiều khoản nợ xấu từ VAMC lại được trả về cho các ngân hàng thương mại trong khi các ngân hàng này hiện tại đang chật vật để xử lý các khoản nợ xấu chưa bán cho VAMC thì những khó khăn về xử lý nợ xấu và tái cấu trúc của các ngân hàng này sẽ tăng lên gấp bội. Điều đó có thể làm ảnh nghiêm trọng đến an toàn tài chính của cả hệ thống ngân hàng", ông Nghĩa nhấn mạnh.

Vì vậy, theo ông Nghĩa, hơn lúc nào hết các cơ quan quyền lực nhà nước cần phải có quyết tâm chính trị đủ mạnh để vượt qua tư duy làm luật kiểu cũ, xây dựng nhanh một hành lang pháp lý riêng làm nền tảng cho các ngân hàng thương mại thực hiện thành công tiến trình xử lý nợ xấu như đã được đề ra trong đề án cơ cấu lại hệ thống các TCTD của Chính phủ. Đây cũng là giải pháp duy nhất để đảm bảo cho việc ổn định vững chắc toàn bộ khu vực tài chính và góp phần quyết định vào việc ổn định kinh tế vĩ mô và tăng trưởng bền vững của Việt Nam trong những năm tới.

Nguyễn Hiền