Vàng đón “cú hích lịch sử” khi OPEC rạn nứt

Thị trường kim loại quý toàn cầu vừa ghi nhận nhịp phục hồi nhẹ trong phiên giao dịch ngày thứ Ba. Theo dữ liệu từ Reuters, giá vàng giao ngay đã tăng 0,3% lên mức 4.533,4 USD/ounce sau khi chạm đáy 5 tuần. Hợp đồng vàng tương lai của Mỹ giao tháng 6 cũng nhích nhẹ lên 4.542,5 USD.

Tuy nhiên, đằng sau những biến động giá ngắn hạn này, một sự dịch chuyển mang tính nền tảng đang diễn ra. Việc Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất (UAE) tuyên bố rời Tổ chức Các nước Xuất khẩu Dầu mỏ (OPEC) không chỉ là một tin tức năng lượng đơn thuần.

Giới phân tích tài chính đánh giá đây là một trong những tín hiệu vĩ mô quan trọng nhất đối với thị trường vàng trong hơn nửa thế kỷ qua.

Vết nứt của hệ thống Petrodollar

Để hiểu được tác động của sự kiện này đối với kim loại quý, các nhà đầu tư cần nhìn lại cấu trúc của hệ thống tài chính toàn cầu.

Từ năm 1974, thỏa thuận mua bán dầu mỏ bằng đồng bạc xanh đã tạo ra hệ thống Petrodollar. Cơ chế này hoạt động như một miếng bọt biển khổng lồ hút lượng USD dư thừa trên toàn cầu. Các quốc gia buộc phải dự trữ USD để mua năng lượng, giúp Mỹ duy trì sức mạnh tiền tệ và kiểm soát lạm phát trong nước suốt nhiều thập kỷ.

Theo chuyên gia phân tích Matthew Piepenberg, quyết định rời OPEC của UAE và việc quốc gia này phát tín hiệu sẵn sàng bán dầu bằng các loại tiền tệ khác chính là một bước ngoặt. Trên thực tế, UAE đã bắt đầu bán dầu cho Ấn Độ bằng đồng rupee và xích lại gần khối BRICS từ năm 2024.

Sự suy giảm niềm tin vào đồng tiền dự trữ toàn cầu bắt đầu bộc lộ rõ nét từ năm 2022. Khi các lệnh trừng phạt kinh tế được áp dụng, nhiều quốc gia nhận ra rủi ro của việc phụ thuộc hoàn toàn vào một hệ thống thanh toán duy nhất.

Ngay cả Trung Quốc, một đối tác thương mại lớn, cũng đã bán ra khoảng 48% lượng trái phiếu chính phủ Mỹ mà họ nắm giữ và tích cực tìm kiếm các giao dịch năng lượng phi đô-la hóa.

Khi các đồng minh dầu mỏ lâu năm không còn mặn mà với thỏa thuận Petrodollar, lượng USD dư thừa sẽ không còn được hấp thụ hiệu quả. Hệ quả tất yếu là sức mạnh của đồng bạc xanh sẽ đối mặt với áp lực suy giảm dài hạn.

Dòng vốn âm thầm chảy về nơi trú ẩn

Sự lung lay của hệ thống Petrodollar chính là lực đẩy lịch sử cho giá vàng. Các ngân hàng trung ương trên thế giới dường như đã lường trước được kịch bản này. Kể từ năm 2022, lượng vàng mua vào của các tổ chức này đã tăng vọt gấp 5 lần.

Ngân hàng Thanh toán Quốc tế (BIS) hiện đã nâng vàng lên vị thế tài sản cấp 1. Các định chế tài chính hàng đầu phố Wall bao gồm UBS, Goldman Sachs và JPMorgan Chase đều đồng loạt chuyển sang quan điểm tích cực đối với kim loại quý.

Việc giá vàng liên tục thiết lập hơn 50 đỉnh lịch sử trong năm 2025 không phải là sự ngẫu nhiên mà là kết quả của một quá trình tái cơ cấu tài sản trên quy mô toàn cầu.

Thế giới đang dần chứng kiến sự hình thành của một trật tự mới. Các giao dịch dầu mỏ bắt đầu được định giá bằng tiền tệ khu vực và thậm chí là bằng vàng. Một thị trường năng lượng được neo giá bằng kim loại quý sẽ mang lại sự ổn định cao hơn và ít chịu rủi ro biến động tỷ giá từ các chính sách tiền tệ đơn phương.

Áp lực ngắn hạn từ bài toán lạm phát

Mặc dù bức tranh dài hạn đang ủng hộ vàng, các nhà đầu tư vẫn phải đối mặt với những cơn gió ngược trong ngắn hạn. Báo cáo của Reuters chỉ ra rằng đà tăng của vàng hiện đang bị kìm hãm bởi bóng ma lạm phát và chính sách thắt chặt tiền tệ.

Căng thẳng địa chính trị tại eo biển Hormuz đang đẩy giá năng lượng lên cao. Quân đội Mỹ vừa qua đã đánh chặn tên lửa và phá hủy 6 tàu nhỏ của Iran tại khu vực này. Xung đột leo thang khiến giá dầu Brent duy trì vững chắc trên mốc 113 USD/thùng.

Giá năng lượng đắt đỏ trực tiếp làm gia tăng lo ngại lạm phát toàn cầu. Theo ông Ilya Spivak, trưởng bộ phận vĩ mô toàn cầu tại Tastylive, thị trường đang phải định giá lại rủi ro. Lạm phát cao khiến lợi suất trái phiếu Mỹ tăng lên và đồng USD mạnh lên tương ứng. Một đồng bạc xanh đắt đỏ sẽ làm giảm sức hấp dẫn của vàng đối với những người nắm giữ các loại tiền tệ khác.

Hiện tại, giới đầu tư tài chính đã gần như loại bỏ hoàn toàn khả năng Cục Dự trữ Liên bang Mỹ cắt giảm lãi suất trong năm nay. Dữ liệu thị trường cho thấy xác suất tăng lãi suất vào tháng 3/2027 đang ở mức 37%, cao hơn hẳn so với khả năng giảm lãi suất. 

Thị trường kim loại quý đang đứng trước hai lực kéo trái chiều. Một bên là áp lực từ lãi suất cao và đồng USD mạnh trong ngắn hạn. Bên kia là sự đứt gãy của hệ thống Petrodollar và xu hướng phi đô-la hóa mang tính cấu trúc.

Tuy nhiên, lịch sử kinh tế cho thấy sự suy yếu của tiền pháp định luôn mang tính chu kỳ. Khi niềm tin vào các hệ thống thanh toán dựa trên đồng USD thay đổi, vai trò lưu trữ giá trị của vàng sẽ càng được củng cố.