Nỗi sợ lớn nhất của giới tỷ phú không phải là mất tiền

Trong trí tưởng tượng của số đông, tỷ phú là những con người “bất khả xâm phạm”: Tiền không thiếu, quyền lực không nhỏ, tương lai gần như được bảo đảm. Nhưng thực tế, càng giàu, nhiều tỷ phú lại càng ám ảnh bởi một nỗi lo rất khác, đó là mất quyền kiểm soát.

Warren Buffett - nhà đầu tư huyền thoại, người từng nhiều năm giữ vị trí giàu nhất thế giới - từng nói rằng ông không hề quan tâm tới việc trở nên giàu hơn nữa. Điều ông quan tâm là “ngủ ngon mỗi đêm”. Với Buffett, giàu mà phải sống trong áp lực nợ nần, đòn bẩy tài chính hay sự phụ thuộc vào ngân hàng là điều không thể chấp nhận.

Theo phân tích của Forbes, phần lớn các tỷ phú tự thân đều đạt đến một ngưỡng mà tiền không còn là động lực chính. Khi tài sản đã vượt xa nhu cầu chi tiêu của nhiều thế hệ, câu hỏi lớn hơn là: Làm sao để không bị tiền, thị trường hay hoàn cảnh ép buộc mình phải sống theo cách mình không muốn?

Nói cách khác, nỗi sợ lớn nhất của tỷ phú không phải là mất tiền, mà là bị cuốn vào một guồng quay ngoài tầm kiểm soát.

Những nỗi sợ thầm lặng của giới siêu giàu

Quan sát hành vi của các tỷ phú nổi tiếng, có thể thấy họ thường cùng chia sẻ một số nỗi lo rất giống nhau.

Sợ phụ thuộc vào đòn bẩy tài chính

Warren Buffett nổi tiếng “dị ứng” với nợ. Berkshire Hathaway nắm giữ lượng tiền mặt khổng lồ, sẵn sàng cho những kịch bản xấu nhất. Theo Financial Times, Buffett coi thanh khoản là “quyền lực thực sự”, vì nó cho phép ông hành động khi người khác buộc phải đứng yên.

Sợ bị thị trường vốn bắt làm con tin

Trái ngược với Buffett, Elon Musk là ví dụ điển hình cho một tỷ phú luôn phải sống trong áp lực thị trường. Tài sản của Musk gắn chặt với cổ phiếu Tesla và SpaceX, khiến giá trị tài sản biến động mạnh theo tâm lý nhà đầu tư. Bloomberg từng nhận xét rằng Musk “giàu trên giấy tờ”, nhưng dòng tiền cá nhân lại thường xuyên căng thẳng do các khoản vay thế chấp cổ phiếu.

Sợ mất quyền kiểm soát doanh nghiệp

Mark Zuckerberg là một trường hợp đặc biệt. Ngay từ rất sớm, ông đã thiết kế cấu trúc cổ phiếu hai lớp cho Meta, giúp mình nắm quyền biểu quyết tuyệt đối dù tỷ lệ sở hữu kinh tế không quá lớn. Theo The Economist, đây là lựa chọn nhằm tránh việc bị cổ đông hay thị trường ép buộc đi chệch khỏi tầm nhìn dài hạn.

Sợ bị “mắc kẹt” trong lối sống xa hoa

Jeff Bezos, nhà sáng lập Amazon, đều đặn bán cổ phiếu mỗi năm để đa dạng hóa tài sản sang các quỹ đầu tư và dự án cá nhân. Reuters từng phân tích rằng Bezos không muốn toàn bộ cuộc đời tài chính của mình phụ thuộc vào một công ty duy nhất, dù đó là Amazon.

Ngoài ra, nhiều tỷ phú khác cũng cho thấy tư duy tương tự. Bill Gates sớm rút khỏi điều hành Microsoft để tránh bị cuốn vào áp lực tăng trưởng ngắn hạn. Ray Dalio - nhà sáng lập Bridgewater - nhiều lần cảnh báo rằng sự mất kiểm soát thường bắt đầu từ việc đánh giá thấp rủi ro hệ thống.

Bài học tài chính cho người không phải tỷ phú

Những nỗi sợ của giới siêu giàu nghe có vẻ xa xỉ, nhưng thực chất lại mang đến nhiều bài học rất “đời” cho người bình thường.

Quyền kiểm soát quan trọng hơn tốc độ

Tăng tài sản nhanh bằng đòn bẩy có thể hấp dẫn, nhưng đổi lại là rủi ro mất quyền tự chủ. Khi thị trường đảo chiều, người có ít nợ và nhiều tiền mặt luôn là người có lựa chọn.

Đừng để lối sống khóa chặt tương lai tài chính

Nhiều chuyên gia tài chính trên CNBC cho rằng sai lầm phổ biến nhất của tầng lớp trung lưu là nâng cấp lối sống nhanh hơn khả năng tài chính, khiến mọi quyết định sau đó đều bị áp lực chi phí cố định chi phối.

Đa dạng hóa không chỉ là đầu tư, mà là cuộc sống

Tỷ phú đa dạng hóa tài sản để tránh rủi ro và người bình thường cũng nên đa dạng hóa nguồn thu, kỹ năng và lựa chọn nghề nghiệp để không bị “mắc kẹt” trong một kịch bản duy nhất.

Giàu nhất là khi còn quyền lựa chọn

Điểm chung của Buffett, Bezos hay Gates không phải là họ kiếm được bao nhiêu tiền, mà là họ có quyền nói “không” với những thứ mình không muốn làm.

Như The Economist nhận định: “Tự do tài chính thực sự không nằm ở con số tài sản, mà nằm ở khả năng kiểm soát thời gian và quyết định của chính mình.”

Tỷ phú không sợ mất tiền vì họ hiểu tiền có thể kiếm lại. Điều họ sợ nhất là mất quyền kiểm soát vì khi đó, tiền bạc, thị trường hay lối sống bắt đầu điều khiển cuộc đời họ. Và đó cũng là bài học lớn nhất mà giới siêu giàu để lại cho những người đang trên hành trình tích lũy: Giàu đến đâu không quan trọng bằng việc bạn còn tự do đến mức nào.