Người giàu Mỹ đang giàu lên với tốc độ chưa từng có, điều gì đang xảy ra?

Khoảng cách giàu nghèo ngày càng nới rộng

Theo dữ liệu từ Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed), năm 1989, nhóm 10% hộ gia đình giàu nhất nắm giữ khoảng 32% tổng tài sản quốc gia. Đến năm 2025, tỷ lệ này đã tăng vọt lên 68%, phản ánh xu hướng tích tụ tài sản ngày càng mạnh ở tầng lớp thượng lưu.

Hiện tượng này thường được mô tả bằng khái niệm "nền kinh tế hình chữ K" - nơi một nhánh đi lên nhanh chóng, đại diện cho nhóm giàu có ngày càng thịnh vượng, trong khi nhánh còn lại phản ánh phần lớn người dân đang tụt lại phía sau về khả năng tích lũy tài sản.

Dù tài sản của người Mỹ ở hầu hết các nhóm thu nhập đều tăng trong vài năm gần đây, tốc độ tăng trưởng không đồng đều.

Trong 3 năm qua, tài sản ròng của nhóm 1% giàu nhất nước Mỹ tăng khoảng 30%, trong khi nhóm 40% trung lưu chỉ ghi nhận mức tăng chưa tới 10%. Điều này khiến khoảng cách giàu nghèo tiếp tục bị kéo giãn, đặc biệt sau giai đoạn lạm phát cao nhất trong nhiều thập kỷ.

Theo các chuyên gia, sự chênh lệch này không chỉ xuất phát từ mức thu nhập, mà còn phụ thuộc vào loại tài sản mà mỗi nhóm sở hữu và khả năng tận dụng các cơ hội tài chính.

Lạm phát tác động mạnh hơn đến người thu nhập thấp

Một trong những nguyên nhân lớn nhất giúp người giàu tiếp tục gia tăng tài sản là họ sở hữu phần lớn các tài sản có giá trị tăng mạnh trong những năm gần đây, đặc biệt là bất động sản và cổ phiếu.

Hiện nhóm 20% người giàu nhất nắm giữ hơn một nửa tổng giá trị nhà ở tại Mỹ. Trong bối cảnh giá nhà liên tục tăng, khối tài sản của họ cũng phình to theo thời gian.

Ngược lại, lãi suất vay mua nhà cao khiến nhiều hộ thu nhập thấp khó tiếp cận thị trường bất động sản, với nhóm 20% thu nhập thấp nhất chỉ sở hữu khoảng 3% tổng giá trị nhà ở của cả nước.

Trên thị trường chứng khoán, lợi thế của người giàu còn rõ rệt hơn. Nhóm 20% người giàu nhất sở hữu hơn 75% tổng tài sản tài chính của người Mỹ, bao gồm cổ phiếu, trái phiếu và các quỹ đầu tư. Riêng nhóm 1% giàu nhất nắm giữ hơn 25% tổng lượng cổ phiếu trên toàn thị trường.

Trong 3 năm qua, chỉ số S&P 500 tăng tới 86,2%, mang lại mức sinh lời vượt trội cho những người sở hữu cổ phiếu. Trong khi đó, tiền mặt chỉ tạo ra lợi suất trung bình dưới 1% mỗi năm. Điều này đồng nghĩa người giàu - những người sở hữu phần lớn tài sản tài chính - được hưởng lợi nhiều hơn đáng kể so với các nhóm còn lại.

Không chỉ có lợi thế về tài sản, người giàu còn chịu tác động ít hơn từ lạm phát.

Các hộ thu nhập thấp thường dành phần lớn ngân sách cho những nhu cầu thiết yếu như nhà ở, thực phẩm và năng lượng - những mặt hàng có tốc độ tăng giá cao trong những năm gần đây. Trong khi đó, nhóm thu nhập cao chi tiêu nhiều hơn cho các dịch vụ và hàng hóa có mức tăng giá thấp hơn.

Theo chi nhánh Fed tại Minneapolis, trong giai đoạn 2005-2023, chi phí sinh hoạt thực tế của nhóm 20% thu nhập thấp nhất tăng 57%, trong khi mức tăng đối với nhóm 20% thu nhập cao nhất chỉ là 46%.

Nhờ nắm giữ phần lớn bất động sản và cổ phiếu - hai loại tài sản tăng giá mạnh nhất trong những năm gần đây - đồng thời ít chịu tác động từ lạm phát, tầng lớp giàu có tiếp tục mở rộng khối tài sản của mình với tốc độ vượt xa phần còn lại của nền kinh tế.

Kết quả là "nền kinh tế hình chữ K" ngày càng rõ nét, khi của cải tiếp tục tập trung vào nhóm giàu nhất, trong khi phần lớn người dân phải đối mặt với nhiều thách thức hơn trong việc tích lũy tài sản và cải thiện vị thế tài chính.