Mối duyên bất ngờ giữa tỷ phú Warren Buffett và Elon Musk

Elon Musk từ lâu đã không giấu giếm mong muốn thấy Warren Buffett rót vốn vào các doanh nghiệp do mình dẫn dắt. Sau nhiều năm chờ đợi, kịch bản này cuối cùng cũng thành hiện thực, dù theo một phương thức tương đối bất ngờ và gián tiếp trên bảng cân đối tài sản.

Theo tính toán từ tạp chí Business Insider, tính đến cuối tháng 6, tập đoàn Berkshire Hathaway của tỷ phú Warren Buffett đang sở hữu gián tiếp khoảng 0,04% cổ phần của SpaceX, tương đương giá trị hơn 800 triệu USD.

Mắt xích tài chính tạo nên "khoản đầu tư nhìn xuyên qua"

Cơ chế đưa Warren Buffett trở thành cổ đông của SpaceX bắt nguồn từ khái niệm “khoản sở hữu nhìn xuyên qua” (look-through stake) - thuật ngữ do chính huyền thoại đầu tư xứ Omaha đặt ra. Khoản lợi ích này xuất hiện khi Berkshire nắm giữ cổ phần tại Alphabet (công ty mẹ của Google), trong khi Alphabet lại là cổ đông chiến lược của SpaceX.

Theo báo cáo danh mục đầu tư quý II công bố ngày 14/8, Berkshire Hathaway đang nắm giữ khoảng 0,9% cổ phần Alphabet, với giá trị ước tính khoảng 38 tỷ USD. Ở chiều ngược lại, hồ sơ tài chính của Alphabet cho thấy tập đoàn công nghệ này sở hữu khoảng 4% cổ phần SpaceX, tương đương khoảng 94 tỷ USD tính đến ngày 30/6.

Do đó, lượng cổ phần của Berkshire tại Alphabet nghiễm nhiên mang lại cho tập đoàn quyền lợi tài chính tương ứng đối với danh mục tài sản của Alphabet, bao gồm cả SpaceX. Giá trị phần sở hữu SpaceX "xuyên qua" Berkshire vào cuối tháng 6 đạt khoảng 815 triệu USD, trước khi điều chỉnh về mức gần 700 triệu USD vào ngày 18/8 theo đà biến động giá cổ phiếu của cả Alphabet và SpaceX trong quý III.

Con số vài trăm triệu USD này chiếm tỷ trọng rất nhỏ trong khối tài sản 1.300 tỷ USD của Berkshire (bao gồm danh mục cổ phiếu khoảng 324 tỷ USD). Tuy nhiên, với Alphabet, khoản đầu tư vào SpaceX hiện có giá trị khoảng 79 tỷ USD, tương đương gần 2% vốn hóa tập đoàn. Đây là tài sản đáng kể buộc Berkshire phải theo dõi sát sao với tư cách là cổ đông lớn của Alphabet.

Những lời mời gọi dai dẳng và sự khác biệt triết lý

Việc Warren Buffett gián tiếp sở hữu SpaceX là một diễn biến thú vị, bởi trước đó Elon Musk đã liên tục công khai kêu gọi nhà đầu tư huyền thoại rót vốn vào hệ sinh thái của mình. Trên mạng xã hội X, Musk từng nhiều lần khẳng định việc Buffett mua cổ phần Tesla sẽ là “một bước đi hiển nhiên”.

Năm 2023, CEO Tesla từng bày tỏ sự tiếc nuối khi Buffett bỏ lỡ cơ hội đầu tư vào hãng xe điện này từ giai đoạn sơ khai, khi định giá công ty chỉ bằng 0,1% hiện tại. Musk cũng tiết lộ cố huyền thoại Charlie Munger - cánh tay phải của Buffett - từng có cơ hội rót vốn vào Tesla ở mức định giá khoảng 200 triệu USD sau bữa trưa giữa hai người vào cuối năm 2008.

Dù vậy, Warren Buffett chưa từng trực tiếp mua cổ phiếu Tesla hay SpaceX. Thay vào đó, ông lựa chọn đặt cược vào hãng xe điện BYD của Trung Quốc trong suốt 17 năm (từ 2008 đến 2025).

Sự thận trọng của Buffett hoàn toàn khớp với triết lý đầu tư giá trị kinh điển. Ông luôn ưu tiên các doanh nghiệp có mức giá hợp lý, mô hình kinh doanh ổn định, dễ dự đoán và nằm trong vòng tròn hiểu biết. Ngược lại, cả Tesla lẫn SpaceX đều mang định giá cao cùng các tham vọng đột phá đầy rủi ro như robot hình người, xe tự hành hay chinh phục Sao Hỏa. Kể cả khi Greg Abel tiếp quản quyền điều hành Berkshire, khả năng tập đoàn trực tiếp rót vốn vào SpaceX vẫn bị đánh giá là rất thấp.

Hai thái cực kinh doanh và mối liên kết bất ngờ

Dù tôn trọng năng lực phân bổ vốn của Buffett và thường trích dẫn danh ngôn của ông trong các cuộc họp tài chính của Tesla, Elon Musk không ít lần phản biện phong cách này. Musk đề cao việc trực tiếp tạo ra sản phẩm công nghệ và từng gọi phương pháp nghiên cứu báo cáo tài chính của Buffett là "cực kỳ nhàm chán".

Về phần mình, Buffett và Munger luôn dành sự tôn trọng nhất định cho tham vọng của Musk. Tại đại hội cổ đông Berkshire năm 2023, Buffett nhận định Musk có niềm đam mê giải quyết những nhiệm vụ tưởng chừng bất khả thi và “thỉnh thoảng ông ấy lại làm được”. Khi đó, Munger cũng hóm hỉnh tiếp lời: “Warren và tôi chỉ đang tìm kiếm những công việc dễ dàng”.

Về bản chất, khoản sở hữu gián tiếp hiện tại không phải là một phiếu tín nhiệm trực tiếp từ Warren Buffett dành cho SpaceX. Tuy nhiên, việc Alphabet từng rót 900 triệu USD vào SpaceX từ năm 2015 đã chứng minh đây là khoản sinh lời lớn, góp phần gia tăng sức hút của Alphabet trong mắt Berkshire.

Thông qua cấu trúc sở hữu đa tầng này, ít nhất ở thời điểm hiện tại, Elon Musk đã có thể xem Warren Buffett là một trong những cổ đông lớn của đối tác chiến lược lớn nhất tại SpaceX.