Cú "ngược dòng" của giá vàng trước khả năng Fed thay Chủ tịch

Ngày 24/4, Bộ Tư pháp Mỹ (DOJ) bất ngờ tuyên bố chấm dứt cuộc điều tra hình sự nhằm vào Chủ tịch Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) Jerome Powell. Chỉ vài giờ sau thông báo này, thị trường dự đoán đã nâng xác suất ông Kevin Warsh trở thành người kế nhiệm vọt từ 27% lên mức 85%.

Theo logic thông thường của giới tài chính, một lãnh đạo mang quan điểm "diều hâu" cứng rắn về lạm phát chuẩn bị nắm quyền sẽ khiến đồng USD mạnh lên và vàng chịu áp lực giảm.

Thế nhưng, thực tế giá vàng không giảm mà tiếp tục đà tăng, cho thấy giới đầu tư đang định giá một kịch bản phức tạp hơn nhiều so với lộ trình lãi suất đơn thuần.

Cú "ngược dòng" của kim loại quý

Cuộc điều tra của DOJ bắt đầu từ tháng 1, bề ngoài xoay quanh dự án cải tạo trụ sở Fed trị giá 2,5 tỷ USD. Tuy nhiên, giới phân tích tài chính quốc tế hiểu rằng bản chất vấn đề nằm ở câu hỏi cốt lõi: Liệu chính quyền có thể dùng sức ép pháp lý để buộc Fed hạ lãi suất?

Rủi ro này từng khiến hàng loạt quỹ đầu tư quốc gia, ngân hàng Trung ương và nhà đầu tư trái phiếu toàn cầu phải định giá lại niềm tin vào hệ thống. Hồi tháng 3, Thẩm phán liên bang James Boasberg đã bác bỏ trát đòi của DOJ, chỉ ra "một núi bằng chứng" cho thấy mục tiêu thực sự là gây áp lực chính sách.

Khi DOJ chính thức "xuống thang", rủi ro can thiệp được gỡ bỏ. Dù đồng USD được hỗ trợ trong ngắn hạn, giá vàng giao ngay vẫn đóng cửa gần 4.723 USD/ounce, phục hồi mạnh từ mức đáy 4.689 USD. Động thái này chứng minh thị trường trước đó đã chiết khấu rủi ro về tính độc lập của Fed.

Giờ đây, cấu trúc tài khóa yếu kém mới là nền tảng chính thúc đẩy nhu cầu trú ẩn an toàn.

Thế tiến thoái lưỡng nan của người kế nhiệm

Nhiều ý kiến cho rằng ông Kevin Warsh là người chống lạm phát mạnh mẽ, sẽ giúp Fed đáng tin cậy hơn và gây bất lợi cho vàng. Trong phiên điều trần ngày 21/4, chính ông thừa nhận mức lạm phát tích lũy 25-35% sau đại dịch là dấu hiệu Fed "đã trượt mục tiêu", đồng thời kêu gọi thay đổi chế độ điều hành chính sách.

Tuy nhiên, tham vọng khôi phục niềm tin của vị Chủ tịch tương lai đang vấp phải một rào cản khổng lồ. Theo Văn phòng Ngân sách Quốc hội Mỹ (CBO), nợ công dự kiến sẽ chạm mức 156% GDP vào năm 2055. Đáng chú ý, chi phí trả lãi vay hiện đã vượt mốc 1.000 tỷ USD mỗi năm, cao hơn cả ngân sách dành cho quốc phòng.

Thực tế này đẩy Fed vào một thế tiến thoái lưỡng nan. Thắt chặt tiền tệ mạnh tay để diệt lạm phát sẽ mang đến rủi ro sụp đổ cho thị trường trái phiếu. Ngược lại, nới lỏng chính sách để giảm gánh nặng nợ sẽ gọi lạm phát quay trở lại. Cả hai kịch bản đều tạo ra môi trường cực kỳ thuận lợi cho giá vàng.

Theo tính toán của Goldman Sachs, mỗi 100 điểm cơ bản tăng lên của lợi suất thực có thể kéo giá vàng giảm khoảng 200-250 USD/ounce. Thế nhưng, việc giảm thâm hụt ngân sách mạnh mẽ là điều gần như bất khả thi về mặt chính trị. Kịch bản "kiềm chế tài chính" rất dễ xảy ra và lịch sử luôn chứng minh đây là thời kỳ hoàng kim của kim loại quý.

Dấu chấm hết cho kỷ nguyên "dễ đoán"

Bên cạnh bài toán vĩ mô, sự thay đổi nhân sự tại Fed còn mang đến một cú sốc về mặt truyền thông. Theo Dow Jones, cuộc họp ngày 29/4 nhiều khả năng sẽ là buổi họp báo chính thức cuối cùng của ông Powell, khép lại truyền thống hỏi đáp định kỳ giữa người đứng đầu Fed và giới báo chí.

Từ năm 2019, ông Powell duy trì họp báo 8 lần mỗi năm để giúp thị trường "tiêu hóa" chính sách tốt hơn. Tuy nhiên, ông Kevin Warsh lại cho rằng Fed đang truyền thông quá mức. Ông nhấn mạnh họp báo chỉ nên diễn ra khi có "tin mới" và gợi ý có thể chấm dứt hoàn toàn hoạt động này.

Fed bắt đầu chuyển sang minh bạch hơn sau cú sốc năm 1994, khi việc tăng lãi suất bất ngờ khiến thị trường chao đảo và góp phần dẫn đến vụ phá sản lịch sử của quận Orange (California). Bà Julia Coronado, cựu quan chức cấp cao của Fed, đánh giá việc từ bỏ đối thoại công khai sẽ tước đi "kim chỉ nam" của thị trường.

Dù Giáo sư kinh tế Harvard Greg Mankiw từng nhận xét các buổi họp báo đôi khi "lãng phí thời gian", nhiều chuyên gia cho rằng việc thiếu vắng các tín hiệu dẫn dắt rõ ràng sẽ làm gia tăng tính bất định. Khi nhà đầu tư không thể đoán định bước đi tiếp theo của cơ quan quyền lực nhất thế giới, dòng tiền sẽ tự động tìm về vàng.

Lựa chọn nào cho nhà đầu tư?

Theo công cụ FedWatch của CME Group, xác suất Fed giữ nguyên lãi suất ở mức 3,5-3,75% trong cuộc họp tới lên tới 99,5%. Dù căng thẳng địa chính trị có dấu hiệu hạ nhiệt khi ngoại trưởng Iran tìm kiếm đột phá trong đàm phán với Mỹ, các yếu tố cấu trúc cốt lõi như lực mua của ngân hàng Trung ương và áp lực tài khóa vẫn còn nguyên vẹn.

Lịch sử từng ghi nhận, khi ông Powell tiếp quản ghế Chủ tịch từ bà Janet Yellen vào năm 2018, giá vàng chỉ giảm nhẹ trong ngắn hạn rồi nhanh chóng tăng khoảng 7% trong 4 tháng sau đó. Sự thay đổi nhân sự thường chỉ tạo ra những nhiễu động nhất thời.

Luận điểm nắm giữ vàng hiện nay không phụ thuộc vào việc Fed có thất bại hay không. Sự tồn tại của những bất ổn hợp lý xung quanh khả năng kiểm soát lạm phát và gánh nặng nợ công đã là lý do đủ lớn. Đây là chiến lược đa dạng hóa danh mục thận trọng, giúp nhà đầu tư bảo vệ tài sản sau khi ông Powell chính thức kết thúc nhiệm kỳ vào ngày 15/5 tới.

Tính đến thời điểm hiện tại, thị trường vàng quốc tế vẫn đang duy trì sức nóng. Giá vàng giao ngay trên các sàn giao dịch thế giới đang dao động vững chắc quanh mốc 4.710 USD/ounce, phản ánh rõ nét tâm lý phòng thủ của giới đầu tư toàn cầu trước thềm một kỷ nguyên mới đầy biến động.