"Cha đẻ" ChatGPT sắp IPO, đối đầu SpaceX trong cuộc đua nghìn tỷ USD

OpenAI - công ty đứng sau ChatGPT - đang tiến rất gần tới cột mốc lớn nhất kể từ khi ra mắt cuối năm 2022. Theo Wall Street Journal (WSJ), doanh nghiệp AI này đã làm việc với Goldman Sachs và Morgan Stanley để chuẩn bị nộp hồ sơ IPO bí mật lên cơ quan quản lý Mỹ, với mục tiêu niêm yết ngay trong tháng 9 năm nay.

Thông tin xuất hiện trong bối cảnh SpaceX của Elon Musk cũng được cho là đang xúc tiến IPO quy mô lớn. Hai thương vụ liên tiếp khiến phố Wall bước vào giai đoạn được nhiều tổ chức tài chính gọi là “cuộc đua IPO nghìn tỷ USD”, nơi AI và công nghệ vũ trụ trở thành tâm điểm hút vốn mạnh nhất thị trường.

Theo WSJ, OpenAI hướng tới kế hoạch huy động khoảng 60 tỷ USD trong đợt IPO.

SpaceX và OpenAI kéo thị trường IPO nóng trở lại

Chỉ vài ngày trước thông tin về OpenAI, SpaceX được cho là đã chuẩn bị hồ sơ IPO với mục tiêu huy động tới 75 tỷ USD, cùng mức định giá từ 1.750-2.000 tỷ USD.

Cả hai doanh nghiệp đều đại diện cho những lĩnh vực hút vốn mạnh nhất hiện nay. Nếu SpaceX là biểu tượng của công nghệ không gian thương mại, OpenAI lại là gương mặt tiêu biểu của làn sóng AI tạo sinh bùng nổ sau khi ChatGPT xuất hiện.

Sự trùng hợp về thời điểm khiến giới tài chính xem đây không chỉ là hai thương vụ IPO riêng lẻ, mà là dấu hiệu cho thấy thị trường Mỹ đang bước vào chu kỳ gọi vốn công nghệ mới sau nhiều năm trầm lắng. Theo Deutsche Bank Research, nếu OpenAI và SpaceX cùng IPO trong năm nay, tổng quy mô vốn huy động có thể vượt xa hầu hết các giai đoạn bùng nổ niêm yết kể từ năm 1980.

OpenAI cũng được xem là cơ hội hiếm hoi để nhà đầu tư đại chúng tiếp cận trực tiếp một công ty AI “thuần”, thay vì chỉ đầu tư gián tiếp qua các hãng chip hay tập đoàn công nghệ lớn như Nvidia, Microsoft hoặc Google. Theo Euronews, Deutsche Bank Research cho rằng điều này có thể kích hoạt “cuộc chạy đua săn tìm cổ phiếu AI thuần túy” trên thị trường chứng khoán Mỹ.

Từ phòng nghiên cứu phi lợi nhuận tới doanh nghiệp nghìn tỷ USD

OpenAI được thành lập năm 2015 dưới dạng tổ chức nghiên cứu phi lợi nhuận với mục tiêu phát triển AI phục vụ nhân loại. Những người đặt nền móng cho công ty gồm Sam Altman, Elon Musk và Dario Amodei - hiện là CEO Anthropic.

Tuy nhiên, khi cuộc đua AI tăng tốc, nhu cầu vốn và hạ tầng tính toán khổng lồ buộc OpenAI phải thay đổi mô hình hoạt động. Công ty dần chuyển sang cấu trúc vì lợi nhuận để huy động hàng tỷ USD cho các trung tâm dữ liệu và hệ thống AI quy mô lớn.

Tháng 10/2025, OpenAI hoàn tất quá trình chuyển đổi thành công ty vì lợi ích công cộng - bước đi được xem là điều kiện quan trọng trước IPO. Theo các báo cáo được WSJ dẫn lại, OpenAI có thể được định giá hơn 1.000 tỷ USD khi lên sàn.

Dù vậy, khoảng cách với Nvidia vẫn còn lớn. Hãng chip AI này hiện được định giá khoảng 5.400 tỷ USD sau giai đoạn bùng nổ của thị trường AI.

Một điểm đáng chú ý khác là cuộc đối đầu giữa Sam Altman và Elon Musk ngày càng công khai trước thềm IPO.

Theo WSJ, OpenAI vừa giành chiến thắng trong vụ kiện liên quan tới Musk - người cáo buộc công ty đi chệch khỏi sứ mệnh phi lợi nhuận ban đầu. OpenAI phản bác rằng Musk từng ủng hộ việc chuyển đổi mô hình và mâu thuẫn chỉ xuất hiện khi ông không còn giữ được quyền kiểm soát như mong muốn.

Phán quyết mới nhất được xem là giúp OpenAI vượt qua một trong những rào cản pháp lý lớn trước khi lên sàn.

IPO lịch sử nhưng bài toán lợi nhuận vẫn gây tranh luận

Dù tăng trưởng nhanh, OpenAI vẫn chưa giải quyết được bài toán lợi nhuận - yếu tố có thể quyết định cách thị trường định giá công ty sau IPO.

Theo Deutsche Bank Research, OpenAI được dự báo đạt doanh thu thường niên khoảng 30 tỷ USD ngay trong tháng này. Tuy nhiên, các tài liệu nội bộ được The Information dẫn lại cho thấy công ty có thể lỗ khoảng 14 tỷ USD riêng trong năm 2026.

Tổng mức lỗ lũy kế trước khi có lãi vào năm 2029 có thể lên tới 44 tỷ USD, chủ yếu do chi phí khổng lồ cho trung tâm dữ liệu, năng lực tính toán AI và cạnh tranh ngày càng gay gắt.

Anthropic - công ty đứng sau chatbot Claude - hiện nổi lên như đối thủ lớn nhất của OpenAI. Doanh nghiệp này đã vượt OpenAI về doanh thu định kỳ hàng năm trong tháng trước và cũng đang cân nhắc IPO riêng. Điều đó cho thấy thị trường AI đang bước sang giai đoạn cạnh tranh mới, nơi nhà đầu tư không chỉ nhìn vào tốc độ tăng trưởng người dùng mà còn chú ý nhiều hơn tới khả năng thương mại hóa và hiệu quả tài chính.

Theo WSJ, OpenAI gần đây cũng phải xử lý hàng loạt vấn đề như tái đàm phán quan hệ với Microsoft, thay đổi cấu trúc doanh nghiệp và điều chỉnh chiến lược trước áp lực cạnh tranh.

Dù vậy, giới tài chính vẫn xem OpenAI là biểu tượng mới của làn sóng công nghệ hậu ChatGPT. Nếu IPO diễn ra đúng kế hoạch, đây có thể trở thành thương vụ đánh dấu sự trở lại mạnh mẽ của thị trường niêm yết công nghệ Mỹ sau nhiều năm thận trọng.

Trong bối cảnh SpaceX, OpenAI và có thể cả Anthropic cùng chuẩn bị lên sàn, năm 2026 đang được xem là thời điểm mở ra chu kỳ huy động vốn mới của ngành công nghệ toàn cầu.