Thủ tướng: Khoa học vũ trụ phản ánh vị thế công nghệ của mỗi quốc gia

(Dân trí) - Trung tâm được xác định là hạ tầng quan trọng trong chiến lược nâng cao năng lực và từng bước làm chủ công nghệ vũ trụ.

"Khoa học không gian vũ trụ là không gian phát triển mới đầy tiềm năng, với vô số tài nguyên chiến lược. Khoa học không gian vũ trụ là đỉnh cao của sự hội tụ các ngành khoa học cơ bản hiện đại, giữ vị trí tiên phong trong cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ tư.

Đây là biểu tượng cho tầm vóc trí tuệ, phản ánh trình độ, vị thế về khoa học công nghệ của mỗi quốc gia", Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính nhấn mạnh trong Diễn đàn tầm nhìn vũ trụ Việt Nam - Nhật Bản 2026: Hợp tác cho kỷ nguyên mới sáng 13/3, tại Khu Công nghệ cao Hòa Lạc (Hà Nội).

Thủ tướng: Khoa học vũ trụ phản ánh vị thế công nghệ của mỗi quốc gia - 1

Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính phát biểu tại Diễn đàn (Ảnh: Đoàn Bắc).

Trong khuôn khổ sự kiện, Thủ tướng Phạm Minh Chính đã tham quan khu nghiên cứu - phát triển công nghệ vệ tinh, những hạ tầng cốt lõi cho khâu này gồm phòng sạch để tích hợp vệ tinh, các thiết bị thử nghiệm và các thiết bị giả lập môi trường vũ trụ để kiểm chứng hoạt động vệ tinh trước khi phóng vệ tinh.

Thủ tướng nhấn mạnh, khoa học và công nghệ vũ trụ ngày nay đã trở thành một trong những hạ tầng thiết yếu của nền kinh tế số và hệ thống bảo đảm an ninh quốc phòng.

Công nghệ vệ tinh đóng vai trò quan trọng trong việc duy trì vận hành mạng lưới viễn thông và hệ thống định vị toàn cầu, đồng thời cung cấp nguồn dữ liệu số có giá trị cho quản lý tài nguyên, dự báo thiên tai và ứng phó biến đổi khí hậu.

Khoa học công nghệ vũ trụ cũng chuyển mạnh cách tiếp cận từ "không gian vũ trụ phục vụ nghiên cứu" sang "không gian vũ trụ phục vụ phát triển", theo hướng mở, gắn với phục vụ nhân loại, nâng cao năng lực chống chịu quốc gia và trở thành động lực tăng trưởng mới.

Nhật Bản là một trong những quốc gia tiên phong trong khám phá và chinh phục không gian. Với tầm nhìn chiến lược, sự bền bỉ và tinh thần sáng tạo không ngừng nghỉ, Nhật Bản đã kiến tạo nên những thành tựu có ảnh hưởng lớn trong lĩnh vực hàng không vũ trụ.

Tại diễn đàn, Thứ trưởng Bộ Kinh tế, Thương mại và Công nghiệp Nhật Bản Hiroyuki Hatada, Đại sứ Nhật Bản tại Việt Nam Ito Naoki cùng các đối tác Nhật Bản nhận định quan hệ Đối tác chiến lược toàn diện vì hòa bình và thịnh vượng tại châu Á và trên thế giới giữa Việt Nam và Nhật Bản đang phát triển tốt đẹp.

Thủ tướng: Khoa học vũ trụ phản ánh vị thế công nghệ của mỗi quốc gia - 2

Đại sứ Nhật Bản tại Việt Nam Ito Naoki chia sẻ tại Diễn đàn (Ảnh: Đoàn Bắc).

Hai nước được cho là đang bước vào một giai đoạn hợp tác mới, trong đó các lĩnh vực khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số giữ vai trò ngày càng quan trọng.

Theo các đại biểu, trong bối cảnh đó, khoa học và công nghệ không gian vũ trụ được xem là một trong những lĩnh vực then chốt, có ý nghĩa chiến lược đối với sự phát triển nhanh và bền vững của mỗi quốc gia, đồng thời mở ra nhiều cơ hội hợp tác mới giữa Việt Nam và Nhật Bản trong thời gian tới.

Phía Nhật Bản bày tỏ mong muốn và cam kết đồng hành cùng Việt Nam nhằm làm sâu sắc hơn quan hệ Đối tác chiến lược toàn diện vì hòa bình và thịnh vượng tại châu Á và trên thế giới giữa Việt Nam và Nhật Bản.

Trong đó, khoa học và công nghệ không gian vũ trụ được xác định là một lĩnh vực hợp tác quan trọng, hướng tới mục tiêu sử dụng không gian vũ trụ vì mục đích hòa bình, phục vụ phát triển kinh tế - xã hội, nâng cao năng lực phòng, chống thiên tai và ứng phó biến đổi khí hậu.

Thủ tướng: Khoa học vũ trụ phản ánh vị thế công nghệ của mỗi quốc gia - 3

Toàn cảnh công trình Trung tâm Vũ trụ Việt Nam tại Khu công nghệ cao Hòa Lạc (Ảnh: VNSC).

Thủ tướng Chính phủ giao Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam tiếp tục tổ chức vận hành Trung tâm Vũ trụ Việt Nam theo hướng hiệu quả, an toàn, chuyên nghiệp và bền vững.

Đồng thời, phát huy đồng bộ các chức năng nghiên cứu, tích hợp, thử nghiệm, vận hành, khai thác dữ liệu, đào tạo và chuyển giao công nghệ, qua đó từng bước đưa Trung tâm trở thành hạ tầng năng lực cốt lõi của quốc gia trong lĩnh vực khoa học và công nghệ vũ trụ.

Kết thúc diễn đàn, Thủ tướng Phạm Minh Chính cùng các đại biểu đã cắt băng khánh thành công trình Trung tâm Vũ trụ Việt Nam, đây là dự án khoa học công nghệ cao đầu tiên được triển khai bằng nguồn vốn vay ODA của Chính phủ Nhật Bản, có tổng mức đầu tư hơn 7.000 tỷ đồng trên diện tích 09 hecta.

Dự án bao gồm nhiều hạng mục quan trọng như: Trung tâm Điều hành; Trung tâm Khai thác và Ứng dụng dữ liệu vệ tinh; Trung tâm Nghiên cứu và Phát triển vệ tinh; Trung tâm gia công; hệ thống trạm mặt đất với ăng-ten đường kính 9,3 m; Trung tâm hỗ trợ phát triển nguồn nhân lực và chuyển giao công nghệ vũ trụ tại số 18 Hoàng Quốc Việt; Bảo tàng Vũ trụ; Trung tâm đa phương tiện; Nhà khách Quốc tế; Đài Thiên văn Nha Trang… Các hạng mục này đã hoàn thành và được đưa vào sử dụng, tạo nền tảng cho hoạt động vận hành vệ tinh, thu nhận và xử lý dữ liệu, phát triển các ứng dụng công nghệ vũ trụ cũng như đào tạo nguồn nhân lực.

Đến nay, dự án đã hoàn thành toàn bộ hợp phần đào tạo vệ tinh cơ bản tại Nhật Bản với 36 thạc sĩ công nghệ vũ trụ. Đồng thời, vệ tinh thử nghiệm MicroDragon đã được thiết kế, chế tạo và phóng thành công vào quỹ đạo bằng tên lửa đẩy Epsilon-4 vào đầu năm 2019. Đối với vệ tinh LOTUSat-1, quá trình chế tạo và lắp đặt đã hoàn tất; hệ thống trạm mặt đất đã được bàn giao, cùng với việc đào tạo đội ngũ nhân lực vận hành, sẵn sàng cho giai đoạn vận hành, khai thác và phát triển các ứng dụng trong thời gian tới.