Những hình ảnh thiên văn, vũ trụ nổi bật nhất năm 2025
(Dân trí) - Từ các sứ mệnh không gian lịch sử đến vẻ đẹp kỳ ảo của tinh vân và thiên hà xa xôi, năm 2025 đã để lại dấu ấn đặc biệt với loạt hình ảnh thiên văn, vũ trụ ấn tượng do con người ghi lại.
Vào tháng 11/2025, một loạt các vụ bùng phát năng lượng của Mặt Trời tạo nên những hiện tượng cực quang ngoạn mục, làm kinh ngạc những người quan sát bầu trời ở phía nam Mexico và bang Florida (Mỹ). Đây có thể là “màn trình diễn” ấn tượng cuối cùng của Mặt Trời trước khi bước vào giai đoạn hoạt động cực tiểu kéo dài đến năm 2031 (Ảnh: Getty).
Vào tháng 1/2025, New Glenn, tên lửa đẩy hạng nặng có thể tái sử dụng được phát triển hoàn toàn mới của công ty Blue Origin (Mỹ) đã thực hiện chuyến bay đánh dấu lần đầu tiên có một tên lửa của công ty này đi lên quỹ đạo. Trong chuyến bay đầu tiên của New Glenn, bộ phận đẩy của tên lửa đã không đạt được mục tiêu quan trọng là hạ cánh xuống một sà lan trên Đại Tây Dương để tái sử dụng trong tương lai. Tuy nhiên, ở lần phóng lại vào tháng 11, New Glenn đã thực hiện thành công mục tiêu quan trọng này. Ảnh chụp khoảnh khắc tên lửa New Glenn đang hạ cánh xuống sà lan trong lần phóng vào ngày 13/11/2025 (Ảnh: Blue Origin).
Theo Cục Quản lý Vũ trụ Quốc gia Trung Quốc, năm 2025 là năm kỷ lục của quốc gia này khi đã thực hiện 92 vụ phóng tàu vũ trụ, đánh dấu một cột mốc lịch sử khi Trung Quốc đạt được nhiều bước đột phá trong lĩnh vực du hành vũ trụ có người lái, thám hiểm không gian sâu… Trong ảnh là vụ phóng tàu Trường Chinh-12 vào ngày 12/12/2025 để đưa một nhóm vệ tinh Internet của Trung Quốc vào không gian (Ảnh: Xinhua).
Phi hành gia người Mỹ Victor Glover đang tập luyện cho sứ mệnh Artemis II. Đây được xem là sứ mệnh lịch sử của NASA khi đưa con người đến phía xa của Mặt Trăng, đạt khoảng cách 50.000 km so với Trái Đất, địa điểm xa nhất mà con người từng đạt được. Glover cùng hai phi hành gia Reid Wiseman và Christina Koch dự kiến sẽ thực hiện sứ mệnh kéo dài 10 ngày trong quý I/2026 (Ảnh: Micaiah Carter).
Bức ảnh đám mây phân tử tối Chamaeleon I được chụp bởi Camera Năng lượng tối, một thiết bị khảo sát mạnh mẽ được gắn trên Đài quan sát thiên văn Liên Mỹ, nằm trên đỉnh núi Cerro Tololo (Chile). Mây phân tử tối Chamaeleon I là một vùng bầu trời tối, chứa đầy khí và bụi, nằm trong chòm sao Tắc kè hoa. Đây được xem là “vườn ươm sao” gần Trái Đất nhất, nơi nhiều ngôi sao mới đang hình thành (Ảnh: NSF NOIRLab).
Bức ảnh về thiên hà LEDA 1313424, mà các nhà nghiên cứu đặt cho biệt danh “Mắt bò”, có kích thước lớn khoảng gấp 2,5 lần so với Dải Ngân hà, thiên hà mà chúng ta đang sinh sống. Bức ảnh được chụp bởi Kính viễn vọng không gian Hubble (Ảnh: NASA).
Phi hành gia làm việc trên Trạm Vũ trụ Quốc tế (ISS) đã chụp được hình ảnh Mặt Trăng khi trạm này đang bay ngang qua khu vực Bolivia và Brazil. Mặt Trăng trong bức ảnh này đã bị bóp méo do bầu khí quyển của Trái Đất khúc xạ ánh sáng từ Mặt Trăng. Mỗi ngày, các phi hành gia trên ISS sẽ quan sát được 16 lần hoàng hôn vì trạm vũ trụ bay 16 vòng xung quanh Trái Đất mỗi ngày. Nếu ISS là một vệ tinh nhân tạo thì Mặt Trăng chính là một vệ tinh tự nhiên của Trái Đất (Ảnh: NASA).
Nhiếp ảnh gia thiên văn người Pháp Gwenaël Blanck đã chụp được hình ảnh 7 hành tinh trong hệ Mặt Trời xếp thẳng hàng nhau vào ngày 2/2/2025. Đây là hiện tượng mà các nhà thiên văn học gọi là “cuộc diễu hành hành tinh”, là một trong những sự kiện thiên văn đẹp nhất trong những năm gần đây. Từ trái sang trong bức ảnh này bao gồm: Mặt Trăng, Sao Kim, Sao Hỏa, Sao Mộc, Sao Thổ, Sao Thiên Vương và Sao Hải Vương (Ảnh: Gwenaël Blanck).
Cấu trúc phân nhánh phát sáng này đã được nhà du hành vũ trụ Nichole Ayers chụp được vào tháng 7/2025 từ Trạm Vũ trụ Quốc tế (ISS). Hình ảnh này là một loại hiện tượng phát sáng thoáng qua mà các nhà khoa học gọi là “sét đỏ”. Đây là một dạng phóng điện quy mô lớn xảy ra ở tầng khí quyển trên cao, ở độ cao từ 50 đến 90km, phía trên các đám mây dông mạnh. “Sét đỏ” không phải là sét thông thường đánh xuống đất, mà phóng điện hướng ngược lên trên (Ảnh: Nichole Ayers).
Bức ảnh chụp NGC-2997, còn được gọi là “Thiên hà Bắp cải Antlia”, một thiên hà xoắn ốc nằm trong chòm sao Antlia, nằm cách Trái Đất khoảng 40 triệu năm ánh sáng. Đường kính của thiên hà này khoảng từ 80.000 đến 100.000 năm ánh sáng. Đây là một trong những thiên hà sáng và nổi bật nhất trong chòm sao Antlia, có thể quan sát được từ Trái Đất bằng kính thiên văn nghiệp dư ở điều kiện thời tiết tốt (Ảnh: Xinran Li).
Ngày 15/1/2025, tàu vũ trụ không người lái Blue Ghost của công ty tư nhân Firefly Aerospace, có trụ sở tại bang Texas (Mỹ), đã cất cánh lên Mặt Trăng. Trên đường đi, tàu vũ trụ này đã chụp hình ảnh Trái Đất phản chiếu trên các tấm pin năng lượng mặt trời của nó, tạo nên một khung cảnh như trong phim khoa học viễn tưởng. Blue Ghost đã hạ cánh thành công xuống Mặt Trăng vào ngày 2/3/2025, trở thành tàu vũ trụ tư nhân đầu tiên thực hiện chuyến bay thành công đến Mặt Trăng (Ảnh: Blue Ghost).
Ngày 9/3/2025, tàu quỹ đạo Mặt Trời đã chụp được bức ảnh có độ phân giải cao nhất về Mặt Trời từ trước cho đến nay. Tàu quỹ đạo Mặt Trời đã sử dụng thiết bị chụp ảnh cực tím phức tạp, chụp 200 hình ảnh riêng lẻ trong vòng 4 giờ và ghép lại thành một hình ảnh khổng lồ gồm 12.544 điểm ảnh, cho thấy bầu khí quyển nóng hàng triệu độ C của Mặt Trời (Ảnh: ESA & NASA).
Khi các ngôi sao hình thành, chúng hút vật chất từ môi trường xung quanh, nhưng chúng cũng phun ra các luồng khí và bụi. Bức ảnh này được chụp bởi Kính viễn vọng không gian James Webb, cho thấy tinh vân tối L483, với trung tâm là các luồng khí của một cặp sao đang hình thành ở buổi sơ khai (Ảnh: NASA).
Bức ảnh tuyệt đẹp chụp Tinh vân Trifid (phải) và Tinh vân Lagoon (trái) được ghép từ hàng trăm bức ảnh chụp bởi máy ảnh kỹ thuật số lớn nhất thế giới, có độ phân giải 3.200 megapixel, được đặt tại Đài quan sát Vera C. Rubin ở Chile, được đưa vào hoạt động từ năm 2025 (Ảnh: Đài quan sát Vera C. Rubin).
Luồng khí phun trào dữ dội từ một ngôi sao mới hình thành đã xoắn khí và bụi thành một cột xoáy được mệnh danh là “cơn lốc vũ trụ”. Hình ảnh này được chụp bởi Kính viễn vọng không gian James Webb, cho thấy sóng xung kích phát sáng khi chúng nguội đi, biến sự hỗn loạn của bụi và khí thành một cấu trúc ngoạn mục (Ảnh: NASA).
