Robot mất tích ở Nam Cực trở về với dữ liệu đáng kinh ngạc

Robot đại dương "đi lạc" 9 tháng

Một robot đại dương được cử đi thu thập dữ liệu từ sông băng Totten, Nam Cực, đã bất ngờ bị dòng hải lưu kéo lệch hướng, trôi dạt đến một khu vực hẻo lánh chưa từng được khám phá.

Sau 9 tháng mất tích, robot này đã trở về với bộ dữ liệu cực kỳ quý hiếm và có giá trị, cung cấp những thông tin quan trọng về sông băng Denman và tác động của biến đổi khí hậu.

Robot này, được thiết kế như một chiếc phao nổi với các cảm biến độ mặn và nhiệt độ, có khả năng lặn sâu và nổi lên sau mỗi 10 ngày để truyền dữ liệu về vệ tinh.

Ban đầu, các nhà khoa học tại CSIRO sử dụng nó để nghiên cứu sông băng Totten, nhằm đánh giá mức độ dâng cao của mực nước biển toàn cầu nếu sông băng này tan chảy.

Đây là một vấn đề đáng lo ngại, đến mức Cơ quan Khí tượng và Hải dương học quốc gia Mỹ (NOAA) đã có bản đồ tương tác hiển thị các đường bờ biển có nguy cơ bị ngập vĩnh viễn.

Tuy nhiên, dòng hải lưu đã kéo robot này về phía tây, đưa nó đến sâu dưới lớp băng của sông băng Denman, một vị trí cực kỳ khó quan sát và thu thập dữ liệu.

Mặc dù nhóm nghiên cứu lo sợ robot đã mất vĩnh viễn, nhưng nó đã nổi lên trở lại sau 9 tháng, mang theo một kho dữ liệu quan trọng về sông băng Denman và tác động của biến đổi khí hậu đối với toàn bộ Nam Cực.

Những phát hiện bất ngờ từ dữ liệu

Trong suốt hành trình "đi lạc", robot đã di chuyển bên dưới sông băng Denman và thềm băng Shackleton. Mặc dù không thể nổi lên để truyền dữ liệu, nó vẫn tiếp tục thực hiện nhiệm vụ đo độ mặn và nhiệt độ nước từ đáy biển lên đến chân thềm băng.

Mỗi khi va chạm với thềm băng trong lúc cố gắng nổi lên, robot đều ghi lại được độ sâu của thềm băng.

Nhờ hoạt động tình cờ này, nhóm nghiên cứu đã có thể so sánh dữ liệu độ sâu của thềm băng với các phép đo vệ tinh, từ đó ghép nối lại quỹ đạo di chuyển của robot và xác định vị trí cụ thể của 195 hồ sơ dữ liệu về độ mặn và nhiệt độ.

Dữ liệu cho thấy thềm băng Shackleton hiện chưa có nguy cơ bị tan chảy do nước ấm. Tuy nhiên, sông băng Denman lại có nước ấm bên dưới đang gây ra hiện tượng tan chảy.

Chỉ riêng sông băng này thôi cũng có thể khiến mực nước biển toàn cầu dâng cao gần 1,5 mét. Việc xác định các khu vực có nguy cơ này là vô cùng quan trọng, đặc biệt khi chúng ta dường như đã vượt qua điểm không thể đảo ngược đối với một số thiệt hại do biến đổi khí hậu gây ra.

Ý nghĩa đối với khoa học tương lai

Sự cố "đi lạc" của robot đã trở thành một may mắn lớn cho nhóm nghiên cứu. Đây là chuỗi đo đạc hải dương học đầu tiên được thực hiện dưới thềm băng phía đông Nam Cực, cung cấp dữ liệu quan trọng về khu vực này và nguy cơ đối với sông băng Denman.

Thành công của robot trong việc sống sót và thu thập dữ liệu giá trị dưới lớp băng đã mở ra hướng đi mới cho các nhà khoa học. Họ đang lên kế hoạch gửi thêm nhiều robot tương tự đến những khu vực xa xôi khác, với hy vọng thu thập được dữ liệu quý hiếm, dù đi kèm với rủi ro.

Những hiểu biết này có thể rất quan trọng để theo dõi sự tan chảy của sông băng và đưa ra dự đoán chính xác hơn về mực nước biển dâng cao.

Việc robot đo đạc cụ thể khu vực đông Nam Cực cũng có ý nghĩa lớn cho các nghiên cứu trong tương lai. Khu vực này chứa nhiều băng hơn tây Nam Cực, do đó, sự tan chảy của các sông băng ở đây gây ra mối đe dọa lớn hơn đối với các bờ biển.

Dữ liệu từ robot cũng có thể làm sáng tỏ hơn liệu Nam Cực có đang nổi lên khỏi đại dương hay không và điều đó có ý nghĩa gì đối với hành tinh.

Nghiên cứu này, với tiêu đề "Sự lưu thông và tương tác giữa đại dương và thềm băng bên dưới thềm băng Denman và Shackleton", được công bố trên tạp chí ScienceAdvances vào tháng 12/2025, hứa hẹn sẽ là tài liệu tham khảo hữu ích cho các nghiên cứu khác về Nam Cực.