Tránh những cái chết oan uổng vì sét đánh!

Dân trí So với mấy chục năm trước, trình độ của dân ta đã cao hơn nhiều, nhưng thật đáng tiếc, cứ vào mùa dông bão, không ít người bị chết oan uổng vì bị sét đánh do thiếu hiểu biết.

Các nhà chuyên môn trong lĩnh vực Vật lý địa cầu cho biết: Dông sét được hình thành do có khối không khí nóng ẩm chuyển động lên cao tạo ra. Việt Nam nằm trong tâm dông của châu Á nên có cường độ dông sét mạnh. Trung bình hàng năm ở nước ta có khoảng 2 triệu cú sét đánh xuống đất. Mùa dông sét thường kéo dài, từ tháng 4 đến tháng 10. Việt Nam là một trong những quốc gia đang chịu ảnh hưởng nặng nề của biến đổi khí hậu và hoạt động dông sét cũng được coi là một chỉ số để nghiên cứu biến đổi khí hậu. Những năm gần đây, thiệt hại do sét gây nên ngày một nghiêm trọng hơn.


Sét thường đánh từ trên cao

Sét thường đánh từ trên cao

Nói đơn giản, sét chỉ là một hiện tượng thiên nhiện, thường diễn ra lúc mưa dông. Đó là hiện tượng phóng điện trong khí quyển giữa các đám mây và mặt đất hay giữa các đám mây mang điện tích trái dấu. Tia sét thực chất là dòng chuyển động có định hướng của các ion cho nên di chuyển với tốc độ 36.000 km/s; còn hình ảnh phát sáng của sét là do dòng plasma. Cũng vì vậy, ta thường nhìn thấy tia chớp trước khi nghe thấy tiếng sấm vì âm thanh chỉ di chuyển với tốc độ 1.230 km/h trong khi ánh sang truyền đi với tốc độ xấp xỉ 300.000 km/s. Nếu nhìn thấy tia chớp gần như đồng thời với tiêng sấm là sét đánh rất gần ta, càng cần thực hiện các biện pháp phòng tránh tích cực.

Nhìn những tòa nhà có đặt cột thu lôi, ta dễ dàng nhận ra biện pháp cơ bản để phòng tránh sét. Cột thu lôi bao giờ cũng bằng kim loại dẫn điện tốt, có đầu nhọn và đặt ở vị trí cao nhất của mái nhà; đồng thời có dây nối dẫn điện tiếp đất. Như vậy là về nguyên lý, sét hay đánh vào những vật dẫn điện, ở vi trí cao nhất so với các vật xung quanh và có đầu nhọn (như thu lôi) thì càng tốt vì nơi đó tập trung nhiều điên tích trái dấu với đám mây tích điện.

Con người ta hay cây cối, mặt nước đều là những vật có khả năng dẫn điện tốt. Nếu đang ở cánh đồng hoặc đang đi đường, gặp dông bão sấm chớp, cần hết sức tránh tìm chỗ trú dưới cây cao vì dễ bị sét đánh vào làm mình bị vạ lây. Cũng không nên thấy sấm chớp khi đang ở vùng đất trống trải, vì sợ quá bỏ chạy về nhà. Chạy như vậy chẳng khác nào tự biến mình thành “cột thu lôi” rất dễ bị sét đánh. Lúc đó biện pháp tốt nhất là vứt những vật kim loại (như cuốc, xẻng, xe đạp...) ra xa và tìm chỗ đất khô không ngập nước ngồi xổm trên hai bàn chân, đầu gục xuống đầu gối, hai tay cũng thu vào đầu gối tạo thành một “cái nấm’” tròn , không có phàn đầu nhọn nhô lên dễ tập trung điện tích trái dấu với đám mây, tạo điều kiện cho sét dễ đánh vào. Cố gắng ngồi chứ tuyêt đối không nằm tránh tạo ra mặt tiếp xúc lớn với mặt đất cũng rất nguy hiểm.

Nếu ở thành phố thì không nên đi ra khỏi nhà lúc mưa dông đang có sấm chớp. Nếu đang đi trên đường bằng xe máy, xe đạp nên dừng lại trú vào các nhà hai bên phố, không đứng trú dưới các cây cao, dưới các cột điện, cột đèn cao. Đang đi ô tô hoặc ngồi trong ô tô thì không lo bị sét đánh vì cái khung xe và vỏ xe bằng thép có tác dụng giống như “cái lồng Faraday”, cho nên dù vỏ xe có tích điện thì người ngồi bên trong vẫn an toàn. Trường hợp này cũng tương tự như ngồi trong máy bay, khi máy bay cọ sát với các đám mây cũng có thể tích điện ngoài vỏ nhưng hành khách ngồi bên trong vẫn an toàn.

Một điều cũng đáng lưu ý là các nhà đã lắp cột thu lôi chống sét (theo đúng nguyên lý của nhà sáng chế Franklin) thì hiệu quả chống sét cũng không đạt 100%. Ngay cả khi sét đánh vào kim thu sét thì dây nối đất hầu như không hiệu quả dẫn các thành phần tần số cao của tia sét khi có các vật kim loại ở gần. Vì vậy, các nhà có chứa các thiết bị nhạy cảm với sét như các thiết bị điện tử, cần phải đi kèm với những thiết bị chống sét chuyên dụng. Cũng vì vậy, khi có mưa dông và sấm chớp dữ dội, tốt nhất là không nên đứng ở cửa số, , hay đứng gần các đồ dùng điện, tránh những chỗ ẩm ướt như buồng tắm. Cũng không nên gọi điện thoại có dây (có thể dùng điện thoại không dây ). Nên rút các phích cắm các thiết bị điên để không bị ảnh hưởng bởi lưới điện bên ngoài. Ở các vùng nông thôn, tuyệt đối không nên dùng các cột ăng-ten đưa lên cao, nếu bị sét đánh sẽ hỏng ti vi và nguy hiểm cả cho người.

Dù ở xa nơi có mưa đến 15-20 km, nhưng nếu thấy sâm, chớp thi vẫn phải đề phòng bị sét đánh. Theo thống kê ở Mỹ, 27% nạn nhân bị sét đánh khi họ đang ở khu vực trống trải, 19% ở dưới tán cây hoặc gần cây, 8% đang bơi hay ở khu vực gần nước, 3% khi đứng gần máy móc; 2,4 % khi đang dùng điện thoại có dây…

Nếu gặp trường hợp có người bị sét đánh, cần được cấp cứu rất khẩn trương để chạy chữa kịp thời. Theo các nhà chuyên môn cho biết, khi sét đánh, nạn nhân biến thành vật dân điện có dòng điện mạnh chạy qua làm cháy bỏng, gây tác hại lớn đến hệ thần kinh, có thể mất thính giác, thị giác và bị gãy xương. Như vậy là nạn nhân bị đa chấn thương, phải vừa khẩn trương vừa thận trọng, tránh làm cho nạn nhân bị nặng thêm. Nếu nạn nhân bị ngất (tim ngừng đập và tắt thở) cần làm hô hấp nhân tạo tại chỗ rồi nhanh chóng đưa nạn nhân đến bệnh viện gần nhất.

Để tránh những tổn thất không đáng có vào mùa dông sét năm nay, thiết nghĩ các tổ chức đoàn thể ở những vùng hay bị sét đánh, nhất là Hội Chữ Thập đỏ.và Đoàn Thanh niên nên tổ chức cho hội viên tìm hiểu về hiện tượng dông sét và các biện pháp phòng tránh. Các trường học, có thể phối hợp chương trình dạy chính khóa với các cuộc nói chuyện ngoại khóa giúp cho học sinh nắm vững kiến thức về dông sét và biết vận dụng thiết thực vào đời sống. Đấy cũng là biện pháp tích cực gắn việc học với hành một cách thiết thực, góp phần nâng cao chất lượng dạy và học.

Thao Lâm

MỚI NHẤT
Sự sống đầu tiên trên vũ trụ được sinh ra ở những hành tinh cacbon?
Sự sống đầu tiên trên vũ trụ được sinh ra ở những hành tinh cacbon?

(Dân trí) - Trái đất của chúng ta bao gồm đá silicat và lõi sắt với lớp vỏ nước mỏng và cả sự sống. Tuy nhiên, thế giới sự sống đầu tiên được hình thành có thể rất khác nhau. Nghiên cứu mới chỉ ra rằng, sự hình thành của các hành tinh trong vũ trụ đầu tiên có thể là những hành tinh cacbon bao gồm than chì, cacbua, và kim cương.

Thứ năm, 09/06/2016 - 02:00

Vũ trụ có thể đang giãn nở nhanh hơn so với dự đoán
Vũ trụ có thể đang giãn nở nhanh hơn so với dự đoán

(Dân trí) - Các nhà thiên văn học sử dụng Kính viễn vọng không gian Hubble của NASA đã phát hiện ra rằng vũ trụ đang giãn nở nhanh hơn 5-9% so với dự đoán.

Thứ năm, 09/06/2016 - 12:00

Phẫu thuật nội soi trong điều trị u nhú mũi xoang
Phẫu thuật nội soi trong điều trị u nhú mũi xoang

(Dân trí) - Sau 3 năm thực hiện, nhóm nghiên cứu tại Bệnh viện Tai mũi họng TW do PGS.TS. Võ Thanh Quang dẫn đầu, đã nghiên cứu ứng dụng thành công phẫu thuật nội soi trong điều trị u nhú mũi xoang (UNMX).

Thứ tư, 08/06/2016 - 09:48

Nội tạng người được phát triển trên... lợn
Nội tạng người được phát triển trên... lợn

(Dân trí) - Để hạn chế tình trạng thiếu nội tạng hiến tặng, các nhà khoa học Mỹ đang tìm cách phát triển nội tạng người trong cơ thể lợn. Nhóm nghiên cứu thuộc Đại học California đã thực hiện thành công cấy ghép tế bào gốc của người vào phôi lợn để tạo ra phôi người - lợn.

Thứ tư, 08/06/2016 - 03:47

Những công dụng ít người biết khi dùng cam hằng ngày
Những công dụng ít người biết khi dùng cam hằng ngày

(Dân trí) - Cam là loại quả giầu chất dinh dưỡng, chứa nhiều vitamin, rất có lợi cho sức khỏe và làm đẹp da. Dưới đây là những lý do nên dùng cam hằng ngày do các chuyên gia dinh dưỡng đưa ra.

Thứ tư, 08/06/2016 - 09:46

Độc đáo với thí nghiệm "núi lửa tuôn trào"
Độc đáo với thí nghiệm "núi lửa tuôn trào"

(Dân trí) - Một thí nghiệm mang tên "núi lửa tuôn trào" tại ngày hội STEM vừa qua khiến nhiều khán giả vô cùng thích thú. Điều đặc biệt là học sinh nhỏ tuổi hoàn toàn có thể thực hiện được thí nghiệm này bằng chính các "hóa chất" ở trong nhà bếp như giấm ăn, nước phẩm màu, nước rửa bát và một loại bột "bí mật". Bạn có thể trổ tài giải thích hiện tượng này không? Chúng tôi sẽ cung cấp đáp án cho các bạn vào ngày mai.

Thứ tư, 08/06/2016 - 09:06

Hành tinh lạ có thể quét sạch sự sống trên trái đất?
Hành tinh lạ có thể quét sạch sự sống trên trái đất?

(Dân trí) - Từ một công bố, các nhà khoa học đang cố gắng khám phá thêm về thế giới bí ẩn, còn được gọi là “Hành tinh X”. Các giả thuyết từ việc hành tinh này có thể là một ngoại hành tinh “bị đánh cắp” bởi mặt trời của chúng ta cho đến việc nó có thể tiêu diệt loài khủng long như thế nào.

Thứ tư, 08/06/2016 - 06:54

Đột biến gen có thể liên quan trực tiếp đến bệnh đa xơ cứng
Đột biến gen có thể liên quan trực tiếp đến bệnh đa xơ cứng

(Dân trí) - Mặc dù bệnh đa xơ cứng (MS) được biết di truyền trong một số gia đình nhưng những nỗ lực để tìm ra các gen liên quan đến bệnh này vẫn chưa đạt được kết quả mong muốn. Mới đây, lần đầu tiên các nhà nghiên cứu tại Đại học British Columbia (UBC) báo cáo về một đột biến gen có thể liên quan trực tiếp đến sự phát triển của bệnh này.

Thứ tư, 08/06/2016 - 06:13

Nghiên cứu mới: Đồng có vai trò quan trọng trong việc đốt cháy mỡ
Nghiên cứu mới: Đồng có vai trò quan trọng trong việc đốt cháy mỡ

(Dân trí) - Một nghiên cứu mới nâng cao vai trò của đồng như một chất dinh dưỡng thiết yếu đối với sinh lý người. Nhóm nghiên cứu do một nhà khoa học thuộc Phòng thí nghiệm quốc gia Lawrence Berkeley, Bộ Năng lượng và tại Đại học California, Berkeley đã phát hiện ra đồng đóng một vai trò quan trọng trong quá trình chuyển hóa chất béo.

Thứ tư, 08/06/2016 - 12:00

Xét nghiệm nước bọt giúp ngăn chặn tiền sản giật
Xét nghiệm nước bọt giúp ngăn chặn tiền sản giật

(Dân trí) - Một xét nghiệm nước bọt tại nhà đơn giản giúp cho phụ nữ mang thai phòng được biến chứng gây tử vong. Các nhà nghiên cứu hy vọng thử nghiệm sẽ giúp cảnh báo cho những người mang thai biết trước được nguy cơ bị tiền sản giật, tốt hơn các xét nghiệm hiện có.

Thứ ba, 07/06/2016 - 07:05

Nghệ thuật ngụy trang săn mồi của rắn cát sa mạc
Nghệ thuật ngụy trang săn mồi của rắn cát sa mạc

(Dân trí) - Lẩn trốn dưới cát để che giấu thân thể, sử dụng đuôi để giả làm côn trùng nhằm thu hút con mồi... Đó là những nghệ thuật ngụy trang săn môi ấn tượng của rắn cát sa mạc.

Thứ ba, 07/06/2016 - 02:44

Phụ nữ bị chứng đau nửa đầu dễ bị bệnh tim
Phụ nữ bị chứng đau nửa đầu dễ bị bệnh tim

(Dân trí) - Những phụ nữ bị chứng đau nửa đầu có nhiều khả năng mắc bệnh tim hơn những người phụ nữ khác.

Thứ ba, 07/06/2016 - 01:19

ĐÁNG QUAN TÂM
Giáo sư Trần Thanh Vân: Nhiều người hiểu sai về tầm quan trọng của khoa học cơ bản
Giáo sư Trần Thanh Vân: Nhiều người hiểu sai về tầm quan trọng của khoa học cơ bản

(Dân trí) - Chủ đề hội nghị hàng năm của Chương trình “Gặp gỡ Việt Nam” luôn xoay quanh đến các vấn đề của khoa học cơ bản. Vậy khoa học cơ bản có vị trí then chốt ra sao, các hội nghị quốc tế giúp gì cho Việt Nam… ? Giáo sư Trần Thanh Vân đã có cuộc trao đổi cởi mở với báo Điện tử Dân trí.

Thứ ba, 07/06/2016 - 06:52

Robot điện thoại thông minh đầu tiên trên thế giới.
Robot điện thoại thông minh đầu tiên trên thế giới.

(Dân trí) - Điện thoại thông minh RoBoHon trông giống như một món đồ chơi, có thể nói như một cái máy, nhảy và hát được, nhưng quan trọng nhất là có thể trả lời các cuộc gọi điện thoại của bạn và gửi email cho bạn. Đây là robot điện thoại thông minh đầu tiên trên thế giới.

Thứ ba, 07/06/2016 - 01:06

Tội phạm về môi trường tăng vọt 26% kể từ năm 2014
Tội phạm về môi trường tăng vọt 26% kể từ năm 2014

(Dân trí) - Liên Hiệp Quốc (UN) và Interpol cho biết, hiện nay, tội phạm môi trường đang là tội phạm lớn thứ tư trên thế giới và đang là mối đe dọa ngày càng lớn đối với an ninh và tài nguyên thiên nhiên.

Thứ ba, 07/06/2016 - 12:00

Bộ trưởng Bộ KH&CN: Khoa học cơ bản có ý nghĩa đặc biệt quan trọng!
Bộ trưởng Bộ KH&CN: Khoa học cơ bản có ý nghĩa đặc biệt quan trọng!

(Dân trí) - Trao đổi với báo chí tại buổi họp báo “Gặp gỡ Việt Nam” năm 2016, ông Chu Ngọc Anh - Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ nhấn mạnh: “Khoa học cơ bản có ý nghĩa đặc biệt quan trọng, là cơ sở để đưa các ứng dụng vào cuộc sống”

Thứ hai, 06/06/2016 - 05:17

Chạy bộ tốt cho sức khỏe xương hơn đi xe đạp
Chạy bộ tốt cho sức khỏe xương hơn đi xe đạp

(Dân trí) - Một nghiên cứu mới cho kết luận những loại hình thể dục đặt lực căng vào xương, như chạy bộ, có thể cải thiện sức khỏe xương trong thời gian dài hiệu quả hơn các hoạt động không dồn trọng lượng như đi xe đạp.

Thứ hai, 06/06/2016 - 04:31

Khoai tây tím đặc biệt tốt cho sức khỏe
Khoai tây tím đặc biệt tốt cho sức khỏe

(Dân trí) - Các nhà nghiên cứu tại Đại học bang Colorado (CSU) đã phát triển một giống khoai tây tím mới giàu chất chống oxi hóa hơn các giống khoai trắng và vàng truyền thống. Nó được xếp ngang với các loại siêu thực phẩm như quả việt quất và lựu, đưa khoai tây lên thành thực phẩm giàu dinh dưỡng.

Thứ hai, 06/06/2016 - 03:52

Sử dụng ứng dụng điện thoại để phát hiện rò rỉ trên hệ thống cấp nước
Sử dụng ứng dụng điện thoại để phát hiện rò rỉ trên hệ thống cấp nước

(Dân trí) - Chiều 6/6, Đại sứ quán Thủy Điển đã tổ chức buổi lễ công bố kết quả cuộc thi toàn quốc về “Sáng tạo thông minh về Nước 2016”. Với ý tưởng sử dụng ứng dụng của điện thoại di động để phát hiện rò rỉ trên hệ thống cấp nước, nhóm sinh viên ĐH Bách khoa TPHCM đã chiến thắng ở cuộc thi năm nay.

Thứ hai, 06/06/2016 - 03:45

Con người có thể được tạo ra trong phòng thí nghiệm?
Con người có thể được tạo ra trong phòng thí nghiệm?

(Dân trí) - Một dự án mới được công bố về sản xuất bộ gen người hoàn chỉnh trong phòng thí nghiệm theo phương pháp hóa học được coi là bước tiến mới, thậm chí nó có thể đưa đến viễn cảnh con người được sinh ra trong phòng thí nghiệm mà không cần cha mẹ sinh học.

Thứ hai, 06/06/2016 - 12:33

Ếch bò “đột tử” ngay sau khi ăn thịt sa giông độc
Ếch bò “đột tử” ngay sau khi ăn thịt sa giông độc

(Dân trí) - Từ vị thế của con mồi, sa giông độc đã khiến kẻ săn mồi trả giá bằng chính mạng sống của mình khi tiết ra chất kịch độc...

Thứ hai, 06/06/2016 - 11:19

Lão hóa gây ảnh hưởng tiêu cực đến khả năng hồi phục da
Lão hóa gây ảnh hưởng tiêu cực đến khả năng hồi phục da

(Dân trí) - Một nghiên cứu mới chỉ ra rằng thời gian tự phục hồi của da lâu hơn ở người già, vì chức năng chữa bệnh của tuyến mồ hôi suy giảm theo thời gian.

Thứ hai, 06/06/2016 - 08:27

Xâm nhập mặn: Đâu là yếu tố ảnh hưởng?
Xâm nhập mặn: Đâu là yếu tố ảnh hưởng?

(Dân trí) - Vài năm trở lại đây, tình trạng xâm nhập mặn ở Việt Nam đang diễn ra hết sức phức tạp. Không chỉ các tỉnh đồng bằng Sông Cửu Long mà ngay cả các tỉnh dọc miền Trung cũng đang có dấu hiệu bị xâm nhập mặn. Vậy đâu là yếu tố ảnh hưởng đến việc xâm nhập mặn?

Thứ hai, 06/06/2016 - 08:11

Mũ lặn công nghệ cao mang dáng dấp như một Minion
Mũ lặn công nghệ cao mang dáng dấp như một Minion

(Dân trí) - Đây là công nghệ lặn mới nhất, giúp lực lượng tinh nhuệ của Hải quân Mỹ trong các trận chiến dưới nước. Mang một chiếc HUD (đó là chiếc màn hình trong suốt hiển thị dữ liệu) cho phép thợ lặn có thể giao tiếp với nhà chỉ huy trên mặt nước và thậm chí gửi video.

Chủ nhật, 05/06/2016 - 05:43