Vai trò không gian học tập trong hành trình phát triển toàn diện của trẻ

Theo Tổ chức Hợp tác và phát triển kinh tế châu Âu (OECD), môi trường học tập vật lý có ảnh hưởng đáng kể đến khả năng tập trung, mức độ gắn kết và sức khỏe tinh thần của học sinh. Vì vậy, nhiều quốc gia tiên tiến đã bắt đầu nhìn nhận không gian học tập như một “người thầy thứ ba”, bên cạnh giáo viên và chương trình học.

Từ góc độ tâm lý học phát triển, môi trường vật lý có tác động sâu sắc đến não bộ đang hoàn thiện của trẻ. Các nghiên cứu cho thấy ánh sáng tự nhiên giúp cải thiện nhịp sinh học, tăng khả năng tập trung và giảm mệt mỏi. Không gian mở, linh hoạt khuyến khích sự tò mò, sáng tạo và hợp tác giữa học sinh. Màu sắc, vật liệu và âm thanh ảnh hưởng trực tiếp đến cảm xúc và hành vi.

Một nghiên cứu của Đại học Salford (Anh) cho thấy thiết kế lớp học có thể ảnh hưởng tới 16% tiến bộ học tập của học sinh tiểu học trong một năm.

Xu hướng thiết kế trường học trên thế giới và tại Việt Nam

Tại Phần Lan, Singapore hay Canada, trường học được thiết kế như những “cộng đồng học tập thu nhỏ”, nơi học sinh có thể học, chơi và khám phá trong cùng một không gian liền mạch. Kiến trúc trường học không còn mang tính áp đặt mà hướng tới sự cá nhân hóa và linh hoạt.

Tại Việt Nam, những năm gần đây ghi nhận sự quan tâm ngày càng lớn tới thiết kế trường học hiện đại, đặc biệt ở các đô thị lớn. Tuy nhiên, hạn chế về ngân sách, quỹ đất, cơ sở hạ tầng cũ vẫn là thách thức. Điều này đặt ra nhu cầu về các mô hình tiên phong, có khả năng truyền cảm hứng và tạo chuẩn mực mới.

Dwight School Hanoi: Một góc nhìn thực tiễn về thiết kế lấy trẻ làm trung tâm

Là một ngôi trường mới tại Hà Nội, thuộc hệ thống trường Dwight với hơn 150 năm lịch sử, Dwight School Hanoi được xây dựng để phát huy giáo dục toàn diện, trong đó không gian học tập được xem là yếu tố nền tảng.

Khuôn viên trường được thiết kế với các không gian học mở, tràn ngập ánh sáng tự nhiên, linh hoạt trong việc giảng dạy và học tập. Điều này được hiện thực hoá trong từng không gian từ các phòng thí nghiệm sáng tạo (Makerspace), studio nghệ thuật, thư viện linh hoạt, các khu vực học tập ngoài trời… Mỗi không gian đều được tính toán để hỗ trợ phát triển nhận thức, kỹ năng xã hội và sức khỏe tinh thần của học sinh.

Theo đại diện nhà trường, thiết kế này không nhằm tạo ấn tượng bề ngoài, mà hướng tới việc để học sinh cảm thấy được trao quyền, được lắng nghe và được là chính mình trong quá trình học tập. Ngôi trường được xây dựng với mục tiêu sử dụng lâu dài và hướng đến tương lai.

Đầu tư cho không gian – đầu tư cho tương lai

Các chuyên gia giáo dục dự báo, trong 10 năm tới, trường học sẽ không còn xoay quanh lớp học truyền thống. Không gian sẽ trở thành công cụ sư phạm, giúp học sinh phát triển các kỹ năng thế kỷ 21 như tư duy phản biện, hợp tác và sáng tạo.

Bên cạnh đó, yếu tố sức khỏe tinh thần cũng ngày càng được chú trọng. Môi trường học tập tích cực có thể giảm căng thẳng, tăng cảm giác an toàn và thuộc về – những điều kiện cần thiết để trẻ học tập hiệu quả.

Nhiều phụ huynh cũng chia sẻ quan điểm điều khiến họ ấn tượng là con mình không chỉ nói về bài học, mà còn nói về những không gian con thích ở trường – nơi con được làm việc nhóm, đọc sách hay đơn giản là ngồi suy nghĩ.

Em Vũ Nhã Uyên, học sinh lớp 9 Dwight School Hanoi cho biết: “Điều em thích nhất ở kiến trúc của trường Dwight School Hanoi là phát huy tối đa được ánh sáng. Việc có nhiều ánh sáng như thế này giúp học sinh thoải mái hơn và học tập tốt hơn. Mỗi ngày đến trường, em có thể nhìn thấy những bầu trời khác nhau từ không gian bên trong. Em cảm thấy trường giống như một nơi để khám phá, không chỉ là nơi để học”.

Không gian học tập không phải là yếu tố phụ trợ, mà là một phần không thể tách rời của chất lượng giáo dục. Để trẻ phát triển toàn diện, cần sự chung tay của nhà trường, nhà hoạch định chính sách, kiến trúc sư và phụ huynh trong việc xây dựng những môi trường học tập nhân văn, bền vững.

Nhằm giúp phụ huynh có cơ hội trực tiếp trải nghiệm mô hình này, Dwight School Hanoi sẽ tổ chức sự kiện “Explore Dwight” vào ngày 17/1/2026, nơi gia đình có thể tham quan cơ sở vật chất, tìm hiểu triết lý giáo dục, trải nghiệm lớp học thực tế và trao đổi cùng đội ngũ giàu kinh nghiệm giáo dục quốc tế.

Trong hành trình giáo dục dài hạn, việc lựa chọn một môi trường học tập phù hợp chính là bước khởi đầu quan trọng để nuôi dưỡng tiềm năng và hạnh phúc của mỗi đứa trẻ. Phụ huynh có thể đăng ký tham gia sự kiện tại đây.